Przez Galację i Frygię do Efezu
Paweł wyrusza ponownie z Antiochii Syryjskiej, przechodząc kolejno przez krainę galacką i Frygię, aby umacniać uczniów (Dz 18,23). Potem dociera do Efezu, którego ruiny leżą koło dzisiejszego Selçuk. Jeszua (Jezus) pozostaje centrum jego nauczania, a ten etap służy pogłębieniu wiary już istniejących zborów i dotarciu do nowych słuchaczy.
W Efezie Paweł przez trzy miesiące naucza w synagodze, po czym wobec sprzeciwu przenosi codzienne rozmowy do szkoły Tyrannosa. Ten drugi okres trwa dwa lata, podczas których słowo dociera do mieszkańców rzymskiej prowincji Azji (Dz 19,8–10). W późniejszej mowie Paweł ujmuje całą swoją służbę wśród Efezjan jako trzy lata, dlatego pobyt określamy jako około trzyletni (Dz 20,31).
Rozruch wywołany przez Demetriusza pokazuje konflikt między głoszoną nauką a miejscowym rzemiosłem związanym z kultem Artemidy. Złotnik obawia się utraty zarobku i znaczenia bogini, a wzburzony tłum gromadzi się w teatrze (Dz 19,23–41). Po ustaniu zamieszek Paweł żegna uczniów i wyrusza do Macedonii (Dz 20,1).
Macedonia, Korynt i listy do zborów
Mapa oznacza macedoński etap punktem Filippi, a następnie prowadzi do Koryntu w Grecji. Dzieje opisują przejście przez Macedonię i umacnianie uczniów, lecz nie wymieniają wszystkich odwiedzonych wtedy miast (Dz 20,1–2). Podają natomiast trzy miesiące pobytu w Grecji; w przyjętej rekonstrukcji ich głównym miejscem jest Korynt (Dz 20,3).
Z tym okresem wiążą się dwa ważne listy: 1 Kor napisany z Efezu oraz Rz, tradycyjnie datowany na pobyt w Koryncie. W pierwszym Paweł wprost zapowiada pozostanie w Efezie do Szawuot (1 Kor 16,8). Korynckie pochodzenie Listu do Rzymian wnioskuje się między innymi z polecenia Feby z pobliskich Kenchr i wzmianki o gospodarzu Gajuszu (Rz 16,1–2; Rz 16,23). Listy pokazują, że praca nad zborami trwała także podczas podróży i nie ograniczała się do osobistych wizyt.
Planowany rejs do Syrii zostaje zmieniony z powodu zasadzki: Paweł postanawia wrócić przez Macedonię (Dz 20,3). Po Przaśnikach grupa odpływa z okolic Filippi i dociera do Troady (Dz 20,6). W czasie zgromadzenia Eutych spada z okna i zostaje podniesiony martwy, lecz po interwencji Pawła młodzieniec wraca do życia, co przynosi uczniom pocieszenie (Dz 20,7–12).
Milet i pożegnanie starszych Efezu
Z Troady towarzysze płyną do Assos, dokąd Paweł idzie pieszo, a następnie wspólnie przemieszczają się przez kolejne porty ku Miletowi (Dz 20,13–15). Paweł omija Efez, ponieważ chce dotrzeć do Jerozolimy na Szawuot (Dz 20,16). Do Miletu, dzisiejszych ruin koło Balat, przywołuje starszych zboru efeskiego.
W pożegnalnej mowie przypomina swoją pracę publiczną i po domach oraz zobowiązuje starszych do troski o wspólnotę. Ostrzega przed przyszłymi zagrożeniami i powierza słuchaczy Bogu, wiedząc, że dalsza droga oznacza cierpienie (Dz 20,17–38). Milet jest więc miejscem przekazania odpowiedzialności, a nie kolejnym długim pobytem misyjnym.
„Dlatego czuwajcie, pamiętając, że przez trzy lata we dnie i w nocy nie przestawałem ze łzami napominać każdego z was.”
Tyr, Cezarea i Jerozolima
Przez Kos, Rodos i Patarę podróżni płyną ku Fenicji, mijając Cypr; statek zatrzymuje się w Tyrze, aby wyładować towary (Dz 21,1–3). Uczniowie goszczą Pawła i ostrzegają przed drogą do Jerozolimy, po czym żegnają grupę na brzegu (Dz 21,4–6). Po postoju w Ptolemaidzie Paweł dociera do Cezarei i domu Filipa, gdzie Agabos zapowiada jego uwięzienie (Dz 21,7–14).
Przybycie do Jerozolimy zamyka opis podróży w Dz 21,17. Dalsza relacja przedstawia zamieszanie na terenie Świątyni oraz zatrzymanie Pawła przez rzymskiego trybuna (Dz 21,27–36). Aresztowanie otwiera nowy etap jego świadectwa, z którego wyniknie późniejsza droga do Rzymu.
Czego nie wiemy — sporne lokalizacje
Wszystkie miasta zaznaczone na trasie mają pewną identyfikację, ale nie znamy dokładnego przebiegu każdego przejścia i rejsu. Przerywane linie Antiochia–Efez, Efez–Filippi, Korynt–Troada i Milet–Tyr są schematami obejmującymi dodatkowe postoje. Zwłaszcza droga z Koryntu do Troady prowadziła przez Macedonię, więc nie przedstawia bezpośredniej przeprawy między tymi miastami.