Łaska nie znosi Prawa — przykazania to miłość do Boga

Zbawieni z łaski — do czego?

Zacznijmy od tego, czego nie kwestionujemy: nikt nie zasłuży na zbawienie. „Łaską jesteście zbawieni przez wiarę, i to nie jest z was, jest to dar Boga". Ale Paweł kończy to zdanie dopiero w wersecie dziesiątym: jesteśmy „stworzeni w Chrystusie Jezusie do dobrych uczynków, które Bóg wcześniej przygotował". Łaska nie zwalnia z posłuszeństwa — ona do niego uzdalnia. Tytusowi pisze wprost, że łaska „poucza nas", jak żyć.

Gdy ktoś wyciągał z łaski wniosek „więc możemy grzeszyć", Paweł odpowiadał najostrzej, jak potrafił: „Nie daj Boże!". Juda nazywa ludzi, którzy „łaskę Boga zamieniają na rozpustę", bezbożnymi. Łaska, która uchyla przykazania, nie jest łaską z Pisma.

„Łaską bowiem jesteście zbawieni przez wiarę, i to nie jest z was, jest to dar Boga. Nie z uczynków, aby nikt się nie chlubił. Jesteśmy bowiem jego dziełem, stworzeni w Chrystusie Jezusie do dobrych uczynków, które Bóg wcześniej przygotował, abyśmy w nich postępowali."

„Objawiła się bowiem łaska Boga, niosąca zbawienie wszystkim ludziom; Pouczająca nas, abyśmy wyrzekłszy się bezbożności i światowych pożądliwości, trzeźwo, sprawiedliwie i pobożnie żyli na tym świecie;"

„Grzech bowiem nie będzie nad wami panował, bo nie jesteście pod prawem, lecz pod łaską. Cóż więc? Będziemy grzeszyć, bo nie jesteśmy pod prawem, ale pod łaską? Nie daj Boże!"

„Wkradli się bowiem pewni ludzie, od dawna przeznaczeni na to potępienie, bezbożni, którzy łaskę naszego Boga zamieniają na rozpustę i wypierają się jedynego Pana Boga i naszego Pana Jezusa Chrystusa."

Miłość do Boga to zachowywanie Jego przykazań

Jeszua nie zostawił miejsca na domysły: „Jeśli mnie miłujecie, zachowujcie moje przykazania"; „kto ma moje przykazania i zachowuje je, ten mnie miłuje". Jan, który to spisał, powtarza w liście: „na tym polega miłość Boga, że zachowujemy jego przykazania", a kto mówi, że zna Boga, i ich nie zachowuje, „jest kłamcą". To nie jest legalizm — to definicja miłości podana przez samego Zbawiciela.

Ta definicja stoi w samym Dekalogu: Jahwe okazuje miłosierdzie „tym, którzy mnie miłują i strzegą moich przykazań". Gdy Jeszua streszcza Prawo w dwóch przykazaniach miłości, mówi, że na nich „opiera się całe Prawo" — streszczenie nie unieważnia treści. Paweł rozwija to samo: kto miłuje bliźniego, wypełnia Prawo — i wylicza, które: nie cudzołóż, nie zabijaj, nie kradnij, nie pożądaj.

„Kto ma moje przykazania i zachowuje je, ten mnie miłuje. A kto mnie miłuje, będzie go też miłował mój Ojciec i ja go będę miłował, i objawię mu samego siebie."

„Na tym bowiem polega miłość Boga, że zachowujemy jego przykazania, a jego przykazania nie są ciężkie."

„A po tym poznajemy, że go znamy, jeśli zachowujemy jego przykazania. Kto mówi: Znam go, a nie zachowuje jego przykazań, jest kłamcą i nie ma w nim prawdy."

„A okazujący miłosierdzie tysiącom tych, którzy mnie miłują i strzegą moich przykazań."

„A Jezus mu odpowiedział: Będziesz miłował Pana, swego Boga, całym swym sercem, całą swą duszą i całym swym umysłem. To jest pierwsze i największe przykazanie. A drugie jest do niego podobne: Będziesz miłował swego bliźniego jak samego siebie. Na tych dwóch przykazaniach opiera się całe Prawo i Prorocy."

„Nikomu nie bądźcie nic winni oprócz wzajemnej miłości. Kto bowiem miłuje bliźniego, wypełnił prawo. Gdyż to: Nie będziesz cudzołożył, nie będziesz zabijał, nie będziesz kradł, nie będziesz fałszywie świadczył, nie będziesz pożądał i jakiekolwiek inne przykazanie, w tych słowach się streszcza, mianowicie: Będziesz miłował swego bliźniego jak samego siebie. Miłość nie wyrządza zła bliźniemu. Tak więc wypełnieniem prawa jest miłość."

Czym byłby grzech bez Prawa?

Jan definiuje grzech jako „przekroczenie prawa". Paweł mówi, że bez Prawa nie poznałby grzechu — „nie wiedziałbym o pożądliwości, gdyby prawo nie mówiło: Nie będziesz pożądał" — i nazywa Prawo świętym, a przykazanie „świętym, sprawiedliwym i dobrym". Pyta wprost: czy wiara obala Prawo? „Nie daj Boże! Przeciwnie, utwierdzamy prawo". Jakub cytuje Dekalog i nazywa go „prawem wolności", według którego będziemy sądzeni.

Sam Jeszua zapowiedział, że nie przyszedł znieść Prawa, że nie przeminie z niego „ani jedna jota", i że kto uczy łamać „jedno z tych najmniejszych przykazań", będzie najmniejszy w królestwie. Bogatemu młodzieńcowi odpowiedział: „jeśli chcesz wejść do życia, przestrzegaj przykazań". A ludziom, którzy w Jego imieniu prorokowali i czynili cuda, powie: „nigdy was nie znałem" — bo czynili bezprawie.

„Każdy, kto popełnia grzech, przekracza też prawo, ponieważ grzech jest przekroczeniem prawa."

„A tak prawo jest święte i przykazanie jest święte, sprawiedliwe i dobre."

„Czy więc obalamy prawo przez wiarę? Nie daj Boże! Przeciwnie, utwierdzamy prawo."

„Kto bowiem przestrzega całego prawa, a przekroczy jedno przykazanie, staje się winnym wszystkich. Bo ten, który powiedział: Nie będziesz cudzołożył, powiedział też: Nie będziesz zabijał. Jeżeli więc nie cudzołożysz, ale zabijasz, jesteś przestępcą prawa. Tak mówcie i tak czyńcie, jak ci, którzy mają być sądzeni przez prawo wolności."

„Nie sądźcie, że przyszedłem znieść Prawo albo Proroków. Nie przyszedłem znieść, ale wypełnić. Zaprawdę bowiem powiadam wam: Dopóki niebo i ziemia nie przeminą, ani jedna jota, ani jedna kreska nie przeminie z prawa, aż wszystko się wypełni. Kto by więc złamał jedno z tych najmniejszych przykazań i uczyłby tak ludzi, będzie nazwany najmniejszym w królestwie niebieskim. A kto by je wypełniał i uczył, ten będzie nazwany wielkim w królestwie niebieskim."

„Nie każdy, kto mi mówi: Panie, Panie, wejdzie do królestwa niebieskiego, lecz ten, kto wypełnia wolę mojego Ojca, który jest w niebie. Wielu powie mi tego dnia: Panie, Panie, czyż nie prorokowaliśmy w twoim imieniu i w twoim imieniu nie wypędzaliśmy demonów, i w twoim imieniu nie czyniliśmy wielu cudów? A wtedy im oświadczę: Nigdy was nie znałem. Odstąpcie ode mnie wy, którzy czynicie nieprawość."

Nowe Przymierze: Prawo wpisane w serce, nie wymazane

Jeremiasz zapowiedział Nowe Przymierze i podał jego treść: „włożę moje prawo w ich wnętrzu i wypiszę je na ich sercach". List do Hebrajczyków cytuje to słowo w słowo jako opis przymierza, w którym żyjemy. Nowe Przymierze nie usuwa Prawa — przenosi je z kamienia do serca. Ezechiel mówi, jak: Duch sprawi, „że będziecie chodzić według moich ustaw". To jest właśnie różnica między literą a Duchem: nie inne Prawo, lecz inna moc do jego wypełniania.

Dlatego psalmista może „chodzić drogą przestronną", bo szuka nakazów Jahwe, i wołać „o, jakże miłuję twoje prawo!". Dlatego Objawienie opisuje lud końca czasów jednym zdaniem: „ci, którzy zachowują przykazania Boga i wiarę Jezusa" — jedno i drugie, nie jedno zamiast drugiego.

„Ale takie będzie przymierze, które zawrę z domem Izraela po tych dniach, mówi Pan: Włożę moje prawo w ich wnętrzu i wypisze je na ich sercach. I będę ich Bogiem, a oni będą moim ludem."

„Włożę mego Ducha do waszego wnętrza i sprawię, że będziecie chodzić według moich ustaw i będziecie przestrzegać moich sądów, i wykonywać je."

„Aby sprawiedliwość prawa wypełniła się w nas, którzy postępujemy nie według ciała, ale według Ducha."

„I będę zawsze strzegł twego prawa, na wieki wieków. A będę chodził drogą przestronną, bo szukam twoich nakazów."

„Wysłuchaj podsumowania wszystkiego: Bój się Boga i przestrzegaj jego przykazań. Ponieważ to jest cały obowiązek człowieka."

„Tu jest cierpliwość świętych, tu są ci, którzy zachowują przykazania Boga i wiarę Jezusa."

Skąd wzięło się „nie jesteśmy pod Prawem" — daty, ludzie, dekrety

Odrzucenie Prawa też ma historię. Nie zaczęła się od Pawła, tylko od człowieka, którego kościół w II wieku uznał za heretyka — a skończyła w XX wieku na przypisach jednej popularnej Biblii.

1. 1Marcjon z Synopy naucza, że Bóg Starego Testamentu i Ojciec Jeszui to dwaj różni bogowie, a Prawo nie dotyczy chrześcijan; usuwa z kanonu cały Stary Testament. Zgromadzenie w Rzymie go wyklucza.ok. 144
2. 2Synod w Laodycei, kanon 29: chrześcijanie „nie mają judaizować i odpoczywać w szabat", lecz pracować w ten dzień, a czcić niedzielę. Czwarte przykazanie zostaje nazwane „żydowskim".ok. 364
3. 3Augustyn dzieli Prawo na „moralne" (obowiązuje) i „ceremonialne" (zniesione) — podział, którego Pismo nie zna, a który pozwolił każdemu pokoleniu samemu decydować, co jeszcze obowiązuje.ok. 400
4. 4Spór antynomistyczny: Jan Agrykola głosi, że Dekalog nie ma miejsca w kościele. Luter odpowiada traktatem Przeciw antynomistom — sam reformator odrzuca tezę, którą dziś przypisuje się reformacji.1537
5. 5Sobór Trydencki, dekret o usprawiedliwieniu, kanon 19: anatema na tych, którzy twierdzą, że przykazania Dekalogu nie obowiązują chrześcijan. Rzym oficjalnie uznaje Dekalog za wiążący — z przesuniętym dniem odpoczynku i wykreślonym zakazem posągów.1547
6. 6Scofield Reference Bible: dyspensacjonalizm dzieli historię na „dyspensację Prawa" i „dyspensację łaski". Z przypisów tej Biblii wyrasta dzisiejsze ewangelikalne „Prawo już nas nie dotyczy".1909

„Takie zaś jest przymierze, które zawrę z domem Izraela po tych dniach, mówi Pan: Dam moje prawa w ich umysły i wypiszę je na ich sercach. I będę im Bogiem, a oni będą mi ludem."

Wersety, którymi broni się „końca Prawa"

„Końcem prawa jest Chrystus" — greckie telos to cel, to, ku czemu coś zmierza (jak w „cel wyścigu"), i Paweł dopowiada: „ku sprawiedliwości każdego, kto wierzy". Prawo prowadzi do Chrystusa jako „pedagog" — do usprawiedliwienia, którego samo dać nie może; nie przestaje przez to mówić, co jest grzechem. „Prowadzeni przez Ducha nie jesteście pod prawem" — bo Duch, jak zapowiedział Ezechiel, sprawia, że chodzicie według ustaw; kto jest prowadzony przez Ducha, nie potrzebuje Prawa jako oskarżyciela.

„Wykaz przybity do krzyża" z Kolosan to zapis długu (cheirographon) — dokument obciążający dłużnika, nie tablice z Synaju. „Prawo przykazań wyrażone w przepisach" z Efezjan to mur „nieprzyjaźni" między Żydem a poganinem, który Mesjasz zburzył, tworząc z dwóch jeden lud. A Sobór w Jerozolimie nie uchylił Tory dla pogan — podał cztery warunki wejścia i dodał: „Mojżesza co szabat czytają w synagogach", czyli reszty nauczą się w drodze.

„Końcem bowiem prawa jest Chrystus ku sprawiedliwości każdego, kto wierzy."

„Tak więc prawo było naszym pedagogiem do Chrystusa, abyśmy z wiary byli usprawiedliwieni."

„Lecz jeśli jesteście prowadzeni przez Ducha, nie jesteście pod prawem."

„Wymazał obciążający nas wykaz zawarty w przepisach, który był przeciwko nam, i usunął go z drogi, przybiwszy do krzyża;"

„Ale napisać im, aby wstrzymywali się od splugawienia bożków, od nierządu, od tego, co uduszone, i od krwi. Mojżesz bowiem od dawien dawna ma w każdym mieście takich, którzy go głoszą, gdyż w synagogach co szabat czytają go."

Dlaczego to ma znaczenie

Kościół, który powiedział „Prawo już nie obowiązuje", w praktyce uchylił tylko wybrane przykazania: szabat, święta Jahwe, prawo dietetyczne, zakaz posągów — a resztę zostawił. Nie da się tego uzasadnić z Pisma; da się tylko historią, która ma daty. Kto trzyma się Jeszui, trzyma się tego, co On powiedział: ani jota nie przeminie.

Przykazania nie są ciężarem — tak mówi Jan, nie my. Są tym, co Jeszua zachował i w czym „trwa w miłości Ojca", i tym, co obiecał wpisać w nasze serca. Łaska jest początkiem drogi, przykazania są jej kształtem. Jedno bez drugiego nie jest ewangelią.

„Jeśli zachowacie moje przykazania, będziecie trwać w mojej miłości, jak i ja zachowałem przykazania mego Ojca i trwam w jego miłości."

„Obrzezanie nic nie znaczy i nieobrzezanie nic nie znaczy, tylko zachowywanie przykazań Boga."