Przejdź do treści
Za darmo, bez reklam i opłat.Poznaj misję →
Odkryjbiblie.pl
Narzędzie · tekst grecki

Warianty tekstu Nowego Testamentu

Gdzie greckie wydania Nowego Testamentu różnią się słowami: Textus Receptus — podstawa Biblii Gdańskiej i UBG — tekst bizantyjski oraz wydania krytyczne NA28 i SBLGNT. Werset po wersecie, z polskim znaczeniem słów i odnośnikiem do porównywarki.

92,9% słów wspólnych dla 8 wydań1763 różnic ważnych dla przekładu (wg TAGNT)16 całych wersetów spoza NA28

Skąd się biorą różnice

Nowy Testament zachował się w tysiącach greckich rękopisów, przez stulecia przepisywanych ręcznie. Różnią się one w szczegółach — najczęściej pisownią, szykiem albo pojedynczym słowem, rzadziej całym zdaniem. Wydawcy drukowanego tekstu greckiego porównują rękopisy i ustalają jeden tekst; różne zasady wyboru prowadzą do różnych wydań.

Textus Receptus (TR, „tekst przyjęty”) to tradycja wydań drukowanych od Erazma z Rotterdamu (1516) po wydania Elzewirów — nazwa pochodzi z przedmowy ich wydania z 1633 roku. Na TR opiera się Nowy Testament Biblii Gdańskiej (1632) i jej uwspółcześnionej wersji — UBG, którą cytujemy w serwisie. W danych tej strony TR to wydanie Scrivenera z 1894 roku.

Tekst bizantyjski (Byz) odpowiada większości późniejszych rękopisów greckich; tu w wydaniu Robinsona i Pierponta (2005). Zwykle zgadza się z TR, ale nie wszędzie — dlatego na tej stronie te dwa teksty są pokazane osobno.

Wydania krytyczne — Nestle-Aland (NA28, 2012), SBLGNT (2010), Tyndale House (THGNT, 2017), a z XIX wieku Westcott–Hort i Tregelles — rekonstruują tekst, przypisując dużą wagę najstarszym rękopisom, m.in. papirusom oraz Kodeksowi Synajskiemu i Watykańskiemu z IV wieku. Na nich opiera się większość współczesnych przekładów.

Ta strona nie rozstrzyga, które czytanie jest pierwotne. Pokazuje, co mają poszczególne wydania — tak, jak zapisano to w danych. Ogromna większość tekstu jest wspólna: 92,9% słów ma we wszystkich ośmiu wydaniach tę samą formę (nie licząc różnic pisowni i szyku słów).

Porównaj TR, tekst bizantyjski i SBLGNT obok UBG Cytaty Starego Testamentu w Nowym

Jak czytać oznaczenia

  • TR i Byz, brak w NA282031 miejsc

    Słowa obecne w TR i w tekście bizantyjskim, których nie ma w NA28 (inne wydania — patrz oznaczenia).

  • TR, brak w NA28 i Byz419 miejsc

    Słowa obecne w TR, których nie ma ani w NA28, ani w tekście bizantyjskim.

  • NA28, brak w TR950 miejsc

    Słowa obecne w NA28 (i zwykle w innych wydaniach krytycznych), których nie ma w TR.

  • Inna forma lub słowo2858 miejsc

    W tym samym miejscu TR i NA28 mają inną formę albo inne słowo.

  • NA28: [[ ]]66 miejsc

    Tekst, który mają TR i NA28, ale NA28 drukuje go w podwójnych nawiasach [[ ]] — tak wydawcy oznaczają fragmenty uznane za późniejsze, choć bardzo dawne.

  • Byz, brak w TR i NA2893 miejsc

    Słowa tylko z tekstu bizantyjskiego — nie ma ich ani w TR, ani w NA28.

Znaczniki wydań: wydanie, które ma dane słowa, jest wyróżnione; brakujące jest przekreślone. Np.

  • NA28 — Nestle-Aland, wyd. 28 (2012)
  • NA27 — Nestle-Aland, wyd. 27
  • SBLGNT — SBL Greek New Testament (2010)
  • THGNT — Tyndale House Greek New Testament (2017)
  • WH — Westcott i Hort (1881)
  • Treg. — Tregelles (XIX w.)
  • TR — Textus Receptus (wyd. Scrivenera, 1894)
  • Byz — tekst bizantyjski (Robinson–Pierpont, 2005)

„Drobna różnica” — według TAGNT nie zmienia przekładu (np. rodzajnik, końcówka). Polskie znaczenia słów to glosy z interlinii; fragment „W UBG” wskazano automatycznie przez dopasowanie słów. Różnic samej pisowni i szyku słów nie pokazujemy.

Najważniejsze miejsca

Fragmenty, o które najczęściej pytają czytelnicy różnych przekładów.

Zakończenie Modlitwy Pańskiej

Mt 6,13
Mt 6,13„I nie wystawiaj nas na pokusę, ale wybaw nas od złego; twoje bowiem jest królestwo, moc i chwała na wieki. Amen.”

Uwspółcześniona Biblia Gdańska

Słowa „twoje bowiem jest królestwo, moc i chwała na wieki. Amen” mają TR i tekst bizantyjski. W NA28, SBLGNT i pozostałych wydaniach krytycznych modlitwa kończy się słowami „wybaw nas od złego”. W wersji modlitwy z Łk 11,2–4 tych słów nie ma w żadnym z porównanych wydań.

6,13TR i Byz, brak w NA28
ὅτι σοῦ ἐστιν ἡ βασιλεία καὶ ἡ δύναμις καὶ ἡ δόξα εἰς τοῦς αἰῶνας ἀμήν.

W UBG: „twoje bowiem jest królestwo, moc i chwała na wieki. Amen”

Porównaj TR, Byz i SBLGNT →Interlinia →

Zakończenie Ewangelii Marka

Mk 16,9–20
Mk 16,9„A Jezus, gdy zmartwychwstał wczesnym rankiem pierwszego dnia po szabacie, ukazał się najpierw Marii Magdalenie, z której wypędził siedem demonów.”
Mk 16,20„Oni zaś poszli i głosili wszędzie, a Pan współdziałał z nimi i potwierdzał ich słowa znakami, które im towarzyszyły. Amen.”

Uwspółcześniona Biblia Gdańska

Te wersety mają TR, tekst bizantyjski, NA28, NA27, THGNT, Westcott–Hort i Tregelles. NA28 i SBLGNT (ten drugi jest w porównywarce) ujmują je w podwójne nawiasy [[ ]] — tak wydawcy oznaczają fragmenty uznane za późniejsze, choć bardzo dawne; zestawienie TAGNT w ogóle nie wlicza ich do SBLGNT. TAGNT zalicza je do tekstu tradycyjnego, którego nie ma w najstarszych rękopisach: Kodeks Synajski i Kodeks Watykański (IV w.) kończą tę ewangelię na wersecie 16,8. Po wersecie 8 NA28, NA27, SBLGNT i Westcott–Hort podają jeszcze krótsze zakończenie, którego nie mają TR ani tekst bizantyjski.

Wydania (wg TAGNT):
Porównaj TR, Byz i SBLGNT →Interlinia →

Anioł w Getsemani i pot jak krople krwi

Łk 22,43–44
Łk 22,43„Wtedy ukazał mu się anioł z nieba i umacniał go.”
Łk 22,44„I w śmiertelnym zmaganiu jeszcze gorliwiej się modlił, a jego pot był jak krople krwi spadające na ziemię.”

Uwspółcześniona Biblia Gdańska

Oba wersety są we wszystkich ośmiu porównanych wydaniach, ale NA28 drukuje je w podwójnych nawiasach [[ ]], czyli jako fragment uznany przez wydawców za późniejszy.

Wydania (wg TAGNT):
Porównaj TR, Byz i SBLGNT →Interlinia →

„Ojcze, przebacz im”

Łk 23,34
Łk 23,34„Wtedy Jezus powiedział: Ojcze, przebacz im, bo nie wiedzą, co czynią. Potem podzielili jego szaty i rzucali o nie losy.”

Uwspółcześniona Biblia Gdańska

Słowa „Ojcze, przebacz im, bo nie wiedzą, co czynią” mają wszystkie porównane wydania; NA28 ujmuje je w podwójne nawiasy [[ ]].

23,34NA28: [[ ]]
ὁ δὲ Ἰησοῦς ἔλεγεν· πάτερ, ἄφες αὐτοῖς· οὐ γὰρ οἴδασιν τί ποιοῦσιν.„[ten] i Jezus mówił Ojciec przebacz ich/im nie dla/bo oni wiedzą co oni robią”
Porównaj TR, Byz i SBLGNT →Interlinia →

Anioł poruszający wodę w sadzawce

J 5,3–4
J 5,3„Leżało w nich mnóstwo niedołężnych, ślepych, chromych i wychudłych, którzy czekali na poruszenie wody.”
J 5,4„Anioł bowiem co pewien czas zstępował do sadzawki i poruszał wodę. A kto pierwszy wszedł po poruszeniu wody, stawał się zdrowym, jakąkolwiek chorobą był dotknięty.”

Uwspółcześniona Biblia Gdańska

Końcówkę wersetu 3 („którzy czekali na poruszenie wody”) i cały werset 4 mają TR i tekst bizantyjski; nie ma ich w NA28 ani w pozostałych wydaniach krytycznych.

5,3TR i Byz, brak w NA28
πολὺ„wielki”
5,3TR i Byz, brak w NA28
ἐκδεχομένων τὴν τοῦ ὕδατος κίνησιν.„czekając na [ten] z woda poruszenie”

W UBG: „czekali na poruszenie wody”

5,4TR i Byz, brak w NA28
ἄγγελος γὰρ κατὰ καιρὸν κατέβαινεν ἐν τῇ κολυμβήθρᾳ, καὶ ἐτάρασσε τὸ ὕδωρ· ὁ οὖν πρῶτος ἐμβὰς μετὰ τὴν ταραχὴν τοῦ ὕδατος, ὑγιὴς ἐγίνετο, ᾧ δήποτε κατειχετο νοσήματι.

W UBG: „Anioł bowiem co pewien czas zstępował do sadzawki i poruszał wodę. A kto pierwszy wszedł po poruszeniu wody, stawał się zdrowym, jakąkolwiek chorobą był dotknięty.”

Porównaj TR, Byz i SBLGNT →Interlinia →

Kobieta przyłapana na cudzołóstwie

J 7,53–8,11
J 7,53„I poszedł każdy do swego domu.”
J 8,11„Ona odpowiedziała: Nikt, Panie. A Jezus powiedział do niej: I ja ciebie nie potępiam. Idź i już więcej nie grzesz.”

Uwspółcześniona Biblia Gdańska

Ten fragment mają TR, tekst bizantyjski, NA28, NA27, THGNT i Westcott–Hort. NA28 i SBLGNT (ten drugi jest w porównywarce) ujmują go w podwójne nawiasy [[ ]]; zestawienie TAGNT nie wlicza go ani do SBLGNT, ani do wydania Tregellesa i zalicza go do tekstu tradycyjnego. Nie ma go w najstarszych rękopisach Ewangelii Jana: w papirusach P66 i P75 oraz w Kodeksie Synajskim i Watykańskim.

Wydania (wg TAGNT):
Porównaj TR, Byz i SBLGNT →Interlinia →

Wyznanie eunucha

Dz 8,37
Dz 8,37„I powiedział Filip: Jeśli wierzysz z całego serca, możesz. A on odpowiedział: Wierzę, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym.”

Uwspółcześniona Biblia Gdańska

Według TAGNT werset jest tylko w TR — nie ma go ani w tekście bizantyjskim, ani w wydaniach krytycznych. W porównywarce kolumna Byz pokazuje go w nawiasie kwadratowym.

8,37TR, brak w NA28 i Byz
εἶπε δὲ ὁ Φίλιππος· εἰ πιστεύεις ἐξ ὅλης τῆς καρδίας, ἔξεστιν. ἀποκριθεὶς δὲ εἶπε· πιστεύω τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ εἶναι τὸν Ἰησοῦν Χριστόν.

W UBG: „I powiedział Filip: Jeśli wierzysz z całego serca, możesz. A on odpowiedział: Wierzę, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym.”

Porównaj TR, Byz i SBLGNT →Interlinia →

Comma Johanneum

1 J 5,7–8
1J 5,7„Trzej bowiem świadczą w niebie: Ojciec, Słowo i Duch Święty, a ci trzej jedno są.”
1J 5,8„A trzej świadczą na ziemi: Duch, woda i krew, a ci trzej są zgodni.”

Uwspółcześniona Biblia Gdańska

Słowa „w niebie: Ojciec, Słowo i Duch Święty, a ci trzej jedno są. A trzej świadczą na ziemi” są tylko w TR; nie ma ich w tekście bizantyjskim ani w wydaniach krytycznych (w porównywarce kolumna Byz pokazuje je w nawiasach ⟦ ⟧). Do drukowanego tekstu greckiego weszły w trzecim wydaniu Erazma z Rotterdamu (1522).

5,7TR, brak w NA28 i Byz
ἕν τῷ οὐρανῷ ὁ πατήρ ὁ λόγος καὶ τὸ ἅγιον πνεῦμα καὶ οὗτοι οἱ τρεῖς ἕν εἰσιν

W UBG: „w niebie: Ojciec, Słowo i Duch Święty, a ci trzej jedno są”

5,8TR, brak w NA28 i Byz
καὶ τρεῖς εἰσιν οἱ μαρτυροῦντες ἕν τῇ γῇ,„i trzy są tamci/ci świadczący w ten ziemia”
Porównaj TR, Byz i SBLGNT →Interlinia →

„Bóg objawiony został w ciele”

1 Tm 3,16
1Tm 3,16„A bez wątpienia wielka jest tajemnica pobożności: Bóg objawiony został w ciele, usprawiedliwiony w Duchu, widziany był przez anioły, głoszony był poganom, uwierzono mu na świecie, wzięty został w górę do chwały.”

Uwspółcześniona Biblia Gdańska

TR i tekst bizantyjski mają θεός („Bóg”), NA28 i pozostałe wydania krytyczne — ὅς („który”). UBG, za TR: „Bóg objawiony został w ciele”.

3,16Inna forma lub słowo
NA28:ὃς„Kto”
TR:θεὸς„Bóg”
Porównaj TR, Byz i SBLGNT →Interlinia →

„Jednorodzony Syn”

J 1,18
J 1,18„Boga nikt nigdy nie widział. Jednorodzony Syn, który jest w łonie Ojca, on nam o nim opowiedział.”

Uwspółcześniona Biblia Gdańska

TR, tekst bizantyjski i THGNT mają υἱός („Syn”), a NA28, NA27, SBLGNT, Westcott–Hort i Tregelles — θεός („Bóg”). UBG, za TR: „Jednorodzony Syn”.

1,18Inna forma lub słowo
NA28:θεὸς„Bóg”
TR:υἱός„syn”
Porównaj TR, Byz i SBLGNT →Interlinia →

„Przez jego krew”

Kol 1,14
Kol 1,14„W którym mamy odkupienie przez jego krew, przebaczenie grzechów.”

Uwspółcześniona Biblia Gdańska

W tym wersecie słowa „przez jego krew” są tylko w TR. To samo wyrażenie w Ef 1,7 mają wszystkie porównane wydania.

1,14TR, brak w NA28 i Byz
διὰ τοῦ αἵματος αὐτοῦ,„przez ten krew jego”

W UBG: „przez jego krew”

Porównaj TR, Byz i SBLGNT →Interlinia →

„Z księgi życia”

Ap 22,19
Ap 22,19„A jeśli ktoś odejmie coś ze słów księgi tego proroctwa, odejmie też Bóg jego dział z księgi życia i ze świętego miasta, i z rzeczy, które są opisane w tej księdze.”

Uwspółcześniona Biblia Gdańska

TR ma βίβλου („księgi” życia), a tekst bizantyjski i wydania krytyczne — ξύλου („drzewa” życia). UBG, za TR: „z księgi życia”.

22,19NA28, brak w TR
τοῦ„z”
22,19NA28, brak w TR
τοῦ„ten”
22,19Inna forma lub słowo
NA28:ξύλου„drzewo”
TR:βίβλου„księga”
22,19NA28, brak w TR
τῷ„[ten]”
Porównaj TR, Byz i SBLGNT →Interlinia →

„U Proroków” czy „u Izajasza proroka”

Mk 1,2
Mk 1,2„Jak jest napisane u Proroków: Oto ja posyłam mego posłańca przed twoim obliczem, który przygotuje twoją drogę przed tobą.”

Uwspółcześniona Biblia Gdańska

TR i tekst bizantyjski mają ἐν τοῖς προφήταις („u proroków”), NA28 i pozostałe wydania krytyczne — ἐν τῷ Ἠσαΐᾳ τῷ προφήτῃ („u Izajasza proroka”). Cytat w Mk 1,2–3 łączy słowa z Księgi Malachiasza (Ml 3,1) i Izajasza (Iz 40,3).

1,2NA28, brak w TR
τῷ Ἠσαΐᾳ„[ten] Izajasz”
1,2Inna forma lub słowo
NA28:τῷ προφήτῃ·„w tym prorok”
TR:τοῖς προφήταις„w tym prorocy”
1,2TR i Byz, brak w NA28
ἰδοὺ„oto”

W UBG: „Oto”

1,2TR i Byz, brak w NA28
ἔμπροσθέν σου.„przed z was/twój”

W UBG: „przed tobą”

Porównaj TR, Byz i SBLGNT →Interlinia →

„Trudno ci wierzgać przeciw ościeniowi”

Dz 9,5–6
Dz 9,5„Wtedy zapytał: Kim jesteś, Panie? A Pan odpowiedział: Ja jestem Jezus, którego ty prześladujesz. Trudno ci wierzgać przeciw ościeniowi.”
Dz 9,6„A Saul, drżąc i bojąc się, powiedział: Panie, co chcesz, abym zrobił? A Pan do niego: Wstań i idź do miasta, a tam ci powiedzą, co masz robić.”

Uwspółcześniona Biblia Gdańska

Słowa od „Trudno ci wierzgać przeciw ościeniowi” do „Panie, co chcesz, abym zrobił? A Pan do niego” są w tym miejscu tylko w TR. Podobne słowa wszystkie porównane wydania mają w relacjach Pawła: „Trudno ci przeciw ościeniowi wierzgać” (Dz 26,14) i „Co mam robić, Panie?” (Dz 22,10).

9,5TR, brak w NA28 i Byz
σκληρόν σοι πρὸς κέντρα λακτίζειν·„twardy do ciebie/tobie do ościenie kopać”
9,6TR, brak w NA28 i Byz
τρέμων τε καὶ θαμβῶν εἶπεν κύριε τί μέ θέλεις ποιῆσαι καὶ ὅ κύριος πρός αὐτόν„drżą wtedy i zdumiewali się on powiedział Pan co mnie/mi pragniesz czynić i ten Pan [powiedział] do jego/mu”
9,6NA28, brak w TR
ἀλλ᾽„ale”
9,6NA28, brak w TR
ὅ„że/tamten”
Porównaj TR, Byz i SBLGNT →Interlinia →

Całe wersety, których nie ma w NA28

16 wersetów obecnych w UBG (za TR) nie występuje w tekście NA28. Przy każdym — wydania, które go mają. Osobno fragmenty, które NA28 drukuje w podwójnych nawiasach: Mk 16,9–20, Łk 22,43–44 i J 7,53–8,11 (26 wersetów — opisane wyżej).

  • Mt 17,21

    „Lecz ten rodzaj nie wychodzi inaczej, jak tylko przez modlitwę i post.”

  • Mt 18,11

    „Przyszedł bowiem Syn Człowieczy, aby zbawić to, co zginęło.”

  • Mt 23,14

    „Biada wam, uczeni w Piśmie i faryzeusze, obłudnicy, bo pożeracie domy wdów i dla pozoru odprawiacie długie modlitwy. Dlatego otrzymacie surowszy wyrok.”

  • Mk 7,16

    „Jeśli ktoś ma uszy do słuchania, niech słucha.”

  • Mk 9,44

    „Gdzie robak ich nie umiera, a ogień nie gaśnie.”

  • Mk 9,46

    „Gdzie robak ich nie umiera, a ogień nie gaśnie.”

  • Mk 11,26

    „Bo jeśli wy nie przebaczycie, to i wasz Ojciec, który jest w niebie, nie przebaczy wam waszych przewinień.”

  • Mk 15,28

    „Tak wypełniło się Pismo, które mówi: Zaliczono go w poczet złoczyńców.”

  • Łk 17,36

    „Dwaj będą na polu, jeden będzie wzięty, a drugi zostawiony.”

  • Łk 23,17

    „Piłat bowiem miał obowiązek wypuszczać im jednego więźnia na święto.”

  • J 5,4

    „Anioł bowiem co pewien czas zstępował do sadzawki i poruszał wodę. A kto pierwszy wszedł po poruszeniu wody, stawał się zdrowym, jakąkolwiek chorobą był dotknięty.”

  • Dz 8,37

    „I powiedział Filip: Jeśli wierzysz z całego serca, możesz. A on odpowiedział: Wierzę, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym.”

  • Dz 15,34

    „Lecz upodobało się Sylasowi tam pozostać.”

  • Dz 24,7

    „Lecz dowódca Lizjasz przybył i wyrwał go przemocą z naszych rąk;”

  • Dz 28,29

    „A gdy to powiedział, Żydzi odeszli, wiodąc ze sobą zacięty spór.”

  • Rz 16,24

    „Łaska naszego Pana Jezusa Chrystusa niech będzie z wami wszystkimi. Amen.”

Przegląd ksiąg

Wszystkie 6417 miejsc różnic między TR, tekstem bizantyjskim i NA28 — wybierz typ i księgę. Liczba przy księdze to miejsca wpływające na przekład (albo wszystkie, gdy zaznaczysz drobne różnice).

Dane wydań: STEPBible TAGNT — Translators Amalgamated Greek NT (www.STEPBible.org, na podstawie prac Tyndale House w Cambridge), licencja CC BY 4.0. Zestawienie, polskie glosy i opisy: Odkryjbiblie.pl.

Tekst: Uwspółcześniona Biblia Gdańska, Fundacja Wrota Nadziei. Udostępniane na wolnej licencji.