Czyste i nieczyste — prawo dietetyczne

Co mówi Tora

Zasady są proste i konkretne. Ze zwierząt lądowych czyste są te, które mają rozdzielone kopyto i przeżuwają; ze stworzeń wodnych — te z płetwami i łuskami. Stąd np. wołowina, jagnięcina czy jeleń są czyste, a wieprzowina, owoce morza czy węgorz — nie.

„Powiedzcie synom Izraela: Oto są zwierzęta, które będziecie mogli jeść spośród wszystkich zwierząt, które są na ziemi; Wszystkie zwierzęta, które mają rozdzielone kopyta i racice oraz przeżuwają – je możecie jeść."

„To będziecie jeść spośród wszystkiego, co żyje w wodach: wszystko, co w wodach – w morzach i rzekach – ma płetwy i łuski. To będziecie jeść."

Co wolno jeść, a czego nie — w skrócie

Jedna zasada na każdą grupę stworzeń. Kryteria są dosłowne z Tory; zwierzęta wymienione w Księdze Kapłańskiej 11 i Powtórzonego Prawa 14 podajemy w brzmieniu UBG, a przykłady współczesne (ryby, skorupiaki, drób) dobieramy według tych samych kryteriów.

Powód: świętość, nie higiena

Bóg nie uzasadnia tych praw względami zdrowotnymi, lecz przynależnością: „jesteś ludem świętym dla Pana". Rozróżnianie pokarmów jest codziennym, praktycznym przypomnieniem, że całe życie — łącznie z talerzem — należy do Jahwe.

„Jesteś bowiem ludem świętym dla Pana, swego Boga, i Pan wybrał cię, abyś był dla niego szczególnym ludem spośród wszystkich narodów, które są na ziemi. Nie będziesz jeść nic obrzydliwego."

Wizja Piotra — o ludziach, nie o pokarmach

Najczęściej przywoływany argument przeciw prawu dietetycznemu to wizja Piotra z Dziejów 10. Ale wyjaśnienie znaczenia wizji podaje sam Piotr kilka wersetów dalej — i nie dotyczy ono jedzenia, lecz ludzi: Bóg posyłał go do pogan, których Żydzi mieli za „nieczystych". Warto zauważyć: Piotr, wiele lat po zmartwychwstaniu, wciąż mówi, że nigdy nie jadł niczego nieczystego.

„A Piotr odpowiedział: Żadną miarą, Panie, bo nigdy nie jadłem niczego pospolitego lub nieczystego."

„I powiedział do nich: Wiecie, że nie wolno Żydowi przestawać z cudzoziemcem albo przychodzić do niego. Lecz Bóg mi pokazał, żebym żadnego człowieka nie nazywał pospolitym lub nieczystym."

Marek 7 i 1 Tymoteusza 4 — w kontekście

W Marku 7 spór nie dotyczy pokarmów czystych i nieczystych, lecz jedzenia chleba nieumytymi rękami — ludzkiej tradycji rytualnego obmywania. Jeszua (Jezus) odrzuca tę tradycję, nie Torę.

Podobnie 1 Tymoteusza 4 mówi o „stworzeniu Bożym, które przyjmuje się z dziękczynieniem" i jest „uświęcone przez słowo Boże" — a to Słowo właśnie w Kpł 11 określa, które pokarmy są przeznaczone do jedzenia. Werset nie unieważnia tego rozróżnienia, lecz je zakłada.

„Wszelkie bowiem stworzenie Boże jest dobre i nie należy odrzucać niczego, co się przyjmuje z dziękczynieniem. Uświęcone bowiem zostaje przez słowo Boże i modlitwę."

Perspektywa czasów końca

Izajasz, opisując sąd przy końcu dni, wymienia jedzących mięso wieprzowe wśród tych, którzy stają przeciw Jahwe. Trudno o mocniejszy sygnał, że w Bożych oczach to rozróżnienie nie straciło ważności.

„I ci, którzy się uświęcają i oczyszczają w środku ogrodów, jeden za drugim, którzy jedzą mięso wieprzowe oraz inną obrzydliwość, a także myszy, wszyscy razem zginą – mówi Pan."