Narzędzie · Pismo cytuje Pismo

Stary Testament w Nowym

269 jawnych cytatów Starego Testamentu w Nowym — każdy obok źródła: w przekładzie UBG, w tekście hebrajskim i w greckiej Septuagincie, z policzoną zgodnością słowną cytatu z Septuagintą.

269 par cytat — źródło16 ksiąg NT cytuje 21 ksiąg ST74% z wysoką zgodnością z LXX

Jak Nowy Testament cytuje Pismo

Autorzy Nowego Testamentu pisali po grecku i bardzo często przytaczali Pismo — zwykle ze słowami „jak jest napisane”, „aby się wypełniło” albo „Pismo mówi”. Greckim tekstem Starego Testamentu była wtedy Septuaginta (LXX), przekład z hebrajskiego powstały w III–I wieku p.n.e. Wiele cytatów ma jej brzmienie, inne są bliższe tekstowi hebrajskiemu albo są swobodnym przytoczeniem.

Dlatego przy każdym cytacie pokazujemy trzy postacie źródła: przekład UBG, tekst hebrajski (Kodeks Leningradzki) i Septuagintę. Liczymy też zgodność słowną z LXX: ile słów cytatu w greckim Nowym Testamencie ma w Septuagincie dokładnie tę samą formę. W 199 z 269 zestawionych tu par jest ona wysoka (co najmniej 75% słów), w 40 — średnia, w 30 — niska (poniżej 45%).

Zgodność to fakt o tekstach, a nie ocena. Niska oznacza, że cytat brzmi inaczej niż Septuaginta — bo jest bliższy tekstowi hebrajskiemu, skrócony, połączony z innym miejscem albo podany w innej formie gramatycznej. Tam, gdzie różnica jest wyraźna i pewna, dodajemy krótkie objaśnienie.

Septuaginta numeruje część ksiąg inaczej niż polskie przekłady: większość Psalmów ma w niej numer o jeden mniejszy (Ps 40 to w LXX Ps 39), a Księga Jeremiasza ma inną kolejność rozdziałów (Jr 31 to w LXX Jr 38). Przy tekście Septuaginty podajemy jej własną numerację. Grecki tekst Nowego Testamentu pokazujemy według Textus Receptus, na którym opiera się UBG.

Warianty tekstu Nowego Testamentu Proroctwa i ich wypełnienia

Przykłady: od pełnej zgodności do innego brzmienia

Podkreślone słowa greckie mają tę samą formę w cytacie i w Septuagincie; szarym kolorem — słowa wersetu poza samym cytatem.

Hbr 10,5–7 cytuje Ps 40,6–8

zgodność słowna z LXX: wysoka(31 z 32 słów, 97%)

Nowy Testament · Hbr 10,5–7

⁵Dlatego przychodząc na świat, mówi: Ofiary ani daru nie chciałeś, ale przygotowałeś mi ciało.

⁶Całopalenia i ofiary za grzech nie podobały się tobie.

⁷Wtedy powiedziałem: Oto przychodzę – na początku księgi jest napisane o mnie – abym spełniał twoją wolę, o Boże.

UBG

Grecki (Textus Receptus)

Διὸ εἰσερχόμενος εἰς τὸν κόσμον λέγει, Θυσίαν καὶ προσφορὰν οὐκ ἠθέλησας, σῶμα δὲ κατηρτίσω μοι· ὁλοκαυτώματα καὶ περὶ ἁμαρτίας οὐκ εὐδόκησας· τότε εἶπον, Ἰδού, ἥκω ἐν κεφαλίδι βιβλίου γέγραπται περὶ ἐμοῦ τοῦ ποιῆσαι, ὁ Θεός, τὸ θέλημά σου.

Studiuj werset →Porównaj przekłady →

Stary Testament · Ps 40,6–8

⁶Ofiary i daru nie chciałeś, lecz otworzyłeś mi uszy; nie żądałeś całopalenia i ofiary za grzech.

⁷Wtedy powiedziałem: Oto przychodzę, na początku księgi jest napisane o mnie;

⁸Pragnę czynić twoją wolę, mój Boże, a twoje prawo jest w moim wnętrzu.

UBG

Hebrajski (Kodeks Leningradzki)

זֶ֤בַח וּמִנְחָ֨ה ׀ לֹֽא־חָפַ֗צְתָּ אָ֭זְנַיִם כָּרִ֣יתָ לִּ֑י עוֹלָ֥ה וַ֝חֲטָאָ֗ה לֹ֣א שָׁאָֽלְתָּ׃ אָ֣ז אָ֭מַרְתִּי הִנֵּה־בָ֑אתִי בִּמְגִלַּת־סֵ֝֗פֶר כָּת֥וּב עָלָֽי׃ לַֽעֲשֽׂוֹת־רְצוֹנְךָ֣ אֱלֹהַ֣י חָפָ֑צְתִּי וְ֝ת֥וֹרָתְךָ֗ בְּת֣וֹךְ מֵעָֽי׃

Septuaginta · Ps 39,7–9(numeracja Septuaginty)

θυσίαν καὶ προσφορὰν οὐκ ἠθέλησας, σῶμα δὲ κατηρτίσω μοι· ὁλοκαυτώματα καὶ περὶ ἁμαρτίας οὐκ ἐζήτησας. τότε εἶπον· ἰδοὺ ἥκω, ἐν κεφαλίδι βιβλίου γέγραπται περὶ ἐμοῦ· τοῦ ποιῆσαι τὸ θέλημά σου, ὁ Θεός μου, ἐβουλήθην καὶ τὸν νόμον σου ἐν μέσῳ τῆς κοιλίας μου.

Studiuj werset →Porównaj z LXX i hebrajskim →

Objaśnienie: Septuaginta: „ciało mi przygotowałeś” (σῶμα δὲ κατηρτίσω μοι) — i tak brzmi Hbr 10,5. Tekst hebrajski: „uszy mi otworzyłeś” (אָזְנַיִם כָּרִיתָ לִּי); UBG w Ps 40,6: „lecz otworzyłeś mi uszy”.

Mt 2,15 cytuje Oz 11,1

zgodność słowna z LXX: niska(2 z 6 słów, 33%)

Nowy Testament · Mt 2,15

¹⁵I przebywał tam aż do śmierci Heroda, aby się wypełniło, co powiedział Pan przez proroka: Z Egiptu wezwałem mego syna.

UBG

Grecki (Textus Receptus)

καὶ ἦν ἐκεῖ ἕως τῆς τελευτῆς Ἡρῴδου· ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν ὑπὸ τοῦ Κυρίου διὰ τοῦ προφήτου, λέγοντος, Ἐξ Αἰγύπτου ἐκάλεσα τὸν υἱόν μου.

Studiuj werset →Porównaj przekłady →

Stary Testament · Oz 11,1

¹Gdy Izrael był dzieckiem, umiłowałem go, a z Egiptu wezwałem mego syna.

UBG

Hebrajski (Kodeks Leningradzki)

כִּ֛י נַ֥עַר יִשְׂרָאֵ֖ל וָאֹהֲבֵ֑הוּ וּמִמִּצְרַ֖יִם קָרָ֥אתִי לִבְנִֽי׃

Septuaginta · Oz 11,1

ΟΡΘΡΟΥ ἀπερρίφησαν, ἀπερρίφη βασιλεὺς Ἰσραήλ· ὅτι νήπιος Ἰσραήλ, καὶ ἐγὼ ἠγάπησα αὐτὸν καὶ ἐξ Αἰγύπτου μετεκάλεσα τὰ τέκνα αὐτοῦ.

Studiuj werset →Porównaj z LXX i hebrajskim →

Objaśnienie: Septuaginta ma tu „wezwałem jego dzieci” (τὰ τέκνα αὐτοῦ). Mt 2,15 ma „mego syna” — jak tekst hebrajski (לִבְנִי); tak samo UBG w Oz 11,1: „a z Egiptu wezwałem mego syna”.

Mt 1,23 cytuje Iz 7,14

zgodność słowna z LXX: wysoka(14 z 15 słów, 93%)

Nowy Testament · Mt 1,23

²³Oto dziewica będzie brzemienna i urodzi syna, któremu nadadzą imię Emmanuel, co się tłumaczy: Bóg z nami.

UBG

Grecki (Textus Receptus)

Ἰδού, ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει καὶ τέξεται υἱόν, καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ, ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον, Μεθ᾿ ἡμῶν ὁ Θεός.

Studiuj werset →Porównaj przekłady →

Stary Testament · Iz 7,14

¹⁴Dlatego sam Pan da wam znak. Oto dziewica pocznie i urodzi syna, i nazwie go Emmanuel.

UBG

Hebrajski (Kodeks Leningradzki)

לָ֠כֵן יִתֵּ֨ן אֲדֹנָ֥י ה֛וּא לָכֶ֖ם א֑וֹת הִנֵּ֣ה הָעַלְמָ֗ה הָרָה֙ וְיֹלֶ֣דֶת בֵּ֔ן וְקָרָ֥את שְׁמ֖וֹ עִמָּ֥נוּ אֵֽל׃

Septuaginta · Iz 7,14

διὰ τοῦτο δώσει Κύριος αὐτὸς ὑμῖν σημεῖον· ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει, καὶ τέξεται υἱόν, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ·

Studiuj werset →Porównaj z LXX i hebrajskim →

Rz 1,17 cytuje Ha 2,4

zgodność słowna z LXX: wysoka(6 z 6 słów, 100%)

Nowy Testament · Rz 1,17

¹⁷W niej bowiem objawia się sprawiedliwość Boga z wiary w wiarę, jak jest napisane: Sprawiedliwy będzie żył z wiary.

UBG

Grecki (Textus Receptus)

Δικαιοσύνη γὰρ Θεοῦ ἐν αὐτῷ ἀποκαλύπτεται ἐκ πίστεως εἰς πίστιν, καθὼς γέγραπται, Ὁ δὲ δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται.

Studiuj werset →Porównaj przekłady →

Stary Testament · Ha 2,4

⁴Oto dusza tego, który się wywyższa, nie jest w nim prawa. Ale sprawiedliwy będzie żył ze swojej wiary.

UBG

Hebrajski (Kodeks Leningradzki)

הִנֵּ֣ה עֻפְּלָ֔ה לֹא־יָשְׁרָ֥ה נַפְשׁ֖וֹ בּ֑וֹ וְצַדִּ֖יק בֶּאֱמוּנָת֥וֹ יִחְיֶֽה׃

Septuaginta · Ha 2,4

ἐὰν ὑποστείληται, οὐκ εὐδοκεῖ ἡ ψυχή μου ἐν αὐτῷ· ὁ δὲ δίκαιος ἐκ πίστεώς μου ζήσεται.

Studiuj werset →Porównaj z LXX i hebrajskim →

Objaśnienie: Septuaginta: „sprawiedliwy z mojej wiary żyć będzie” (ἐκ πίστεώς μου). Tekst hebrajski i UBG w Ha 2,4: „ze swojej wiary”. W Rz 1,17 zaimka nie ma: „z wiary”.

Dz 15,16–17 cytuje Am 9,11–12

zgodność słowna z LXX: wysoka(37 z 45 słów, 82%)

Nowy Testament · Dz 15,16–17

¹⁶Potem powrócę i odbuduję upadły przybytek Dawida; odbuduję jego ruiny i wzniosę go;

¹⁷Aby ludzie, którzy pozostali, szukali Pana, i wszystkie narody, nad którymi wzywane jest moje imię – mówi Pan, który to wszystko sprawia.

UBG

Grecki (Textus Receptus)

Μετὰ ταῦτα ἀναστρέψω, καὶ ἀνοικοδομήσω τὴν σκηνὴν Δαβὶδ τὴν πεπτωκυῖαν· καὶ τὰ κατεσκαμμένα αὐτῆς ἀνοικοδομήσω, καὶ ἀνορθώσω αὐτήν· ὅπως ἂν ἐκζητήσωσιν οἱ κατάλοιποι τῶν ἀνθρώπων τὸν Κύριον, καὶ πάντα τὰ ἔθνη, ἐφ᾿ οὓς ἐπικέκληται τὸ ὄνομά μου ἐπ᾿ αὐτούς, λέγει Κύριος ὁ ποιῶν ταῦτα πάντα.

Studiuj werset →Porównaj przekłady →

Stary Testament · Am 9,11–12

¹¹W tym dniu podniosę upadły przybytek Dawida i zamuruję jego wyłomy; wzniosę jego ruiny i odbuduję go, jak za dawnych dni;

¹²Aby posiedli resztki Edomu i wszystkie narody, nad którymi wzywano mojego imienia, mówi Pan, który to czyni.

UBG

Hebrajski (Kodeks Leningradzki)

בַּיּ֣וֹם הַה֔וּא אָקִ֛ים אֶת־סֻכַּ֥ת דָּוִ֖יד הַנֹּפֶ֑לֶת וְגָדַרְתִּ֣י אֶת־פִּרְצֵיהֶ֗ן וַהֲרִֽסֹתָיו֙ אָקִ֔ים וּבְנִיתִ֖יהָ כִּימֵ֥י עוֹלָֽם׃ לְמַ֨עַן יִֽירְשׁ֜וּ אֶת־שְׁאֵרִ֤ית אֱדוֹם֙ וְכָל־הַגּוֹיִ֔ם אֲשֶׁר־נִקְרָ֥א שְׁמִ֖י עֲלֵיהֶ֑ם נְאֻם־יְהוָ֖ה עֹ֥שֶׂה זֹּֽאת׃ פ

Septuaginta · Am 9,11–12

ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἀναστήσω τὴν σκηνὴν Δαυὶδ τὴν πεπτωκυῖαν καὶ ἀνοικοδομήσω τὰ πεπτωκότα αὐτῆς καὶ τὰ κατεσκαμμένα αὐτῆς ἀναστήσω καὶ ἀνοικοδομήσω αὐτὴν καθὼς αἱ ἡμέραι τοῦ αἰῶνος, ὅπως ἐκζητήσωσιν οἱ κατάλοιποι τῶν ἀνθρώπων καὶ πάντα τὰ ἔθνη, ἐφ᾿ οὓς ἐπικέκληται τὸ ὄνομά μου ἐπ᾿ αὐτούς, λέγει Κύριος ὁ Θεὸς ὁ ποιῶν πάντα ταῦτα.

Studiuj werset →Porównaj z LXX i hebrajskim →

Objaśnienie: Dz 15,17 ma tu brzmienie Septuaginty: „Aby ludzie, którzy pozostali, szukali Pana”. Tekst hebrajski i UBG w Am 9,12: „Aby posiedli resztki Edomu”.

Hbr 11,21 cytuje Rdz 47,31

zgodność słowna z LXX: wysoka(8 z 8 słów, 100%)

Nowy Testament · Hbr 11,21

²¹Przez wiarę Jakub, umierając, pobłogosławił każdego z synów Józefa i pokłonił się, wsparty o wierzchołek swojej laski.

UBG

Grecki (Textus Receptus)

Πίστει Ἰακὼβ ἀποθνῄσκων ἕκαστον τῶν υἱῶν Ἰωσὴφ εὐλόγησε, καὶ προσεκύνησεν ἐπὶ τὸ ἄκρον τῆς ῥάβδου αὐτοῦ.

Studiuj werset →Porównaj przekłady →

Stary Testament · Rdz 47,31

³¹A Jakub powiedział: Przysięgnij mi. I przysiągł mu. Potem Izrael pokłonił się na wezgłowie łoża.

UBG

Hebrajski (Kodeks Leningradzki)

וַיֹּ֗אמֶר הִשָּֽׁבְעָה֙ לִ֔י וַיִּשָּׁבַ֖ע ל֑וֹ וַיִּשְׁתַּ֥חוּ יִשְׂרָאֵ֖ל עַל־רֹ֥אשׁ הַמִּטָּֽה׃ פ

Septuaginta · Rdz 47,31

εἶπε δέ· ὄμοσόν μοι. καὶ ὤμοσεν αὐτῷ. καὶ προσεκύνησεν Ἰσραὴλ ἐπὶ τὸ ἄκρον τῆς ράβδου αὐτοῦ.

Studiuj werset →Porównaj z LXX i hebrajskim →

Objaśnienie: Septuaginta: „na wierzchu swojej laski” (ἐπὶ τὸ ἄκρον τῆς ῥάβδου αὐτοῦ) — tak Hbr 11,21. Tekst hebrajski i UBG w Rdz 47,31: „na wezgłowie łoża”; po hebrajsku „łoże” (מִטָּה) i „laska” (מַטֶּה) mają te same spółgłoski.

Wszystkie cytaty według ksiąg Nowego Testamentu

Rozwiń parę, aby zobaczyć teksty obok siebie. Gdy werset łączy dwa źródła (np. Rz 9,33 — Iz 28,16 i Iz 8,14), każde ma osobną parę.

Księga Nowego Testamentu:· 269 par

Ewangelia Mateusza

Ewangelia Marka

Ewangelia Łukasza

Ewangelia Jana

Dzieje Apostolskie

List do Rzymian

1 List do Koryntian

2 List do Koryntian

List do Galacjan

List do Efezjan

1 List do Tymoteusza

2 List do Tymoteusza

List do Hebrajczyków

List Jakuba

1 List Piotra

2 List Piotra

Cytat spoza kanonu: Jud 1,14–15

¹⁴O nich też prorokował Henoch, siódmy po Adamie, mówiąc: Oto idzie Pan z tysiącami swoich świętych;

¹⁵Aby dokonać sądu nad wszystkimi i ukarać wszystkich bezbożników spośród nich za wszystkie ich bezbożne czyny, których się bezbożnie dopuścili, i za wszystkie ostre słowa, które wypowiadali przeciwko niemu bezbożni grzesznicy.

UBG

List Judy przytacza tu słowa przypisane Henochowi, które znajdują się w apokryficznej Księdze Henocha (1 Hen 1,9). Księga ta nie należy do kanonu 66 ksiąg Pisma — nie ma jej ani w kanonie żydowskim, ani w Biblii Gdańskiej i UBG.

Teksty: Textus Receptus, Kodeks Leningradzki (WLC) i Septuaginta — domena publiczna (jak w porównywarce przekładów). Listę kandydatów na cytaty pomogło zebrać zestawienie odsyłaczy OpenBible.info (CC BY); każdą parę sprawdziliśmy na tekstach i zostawiliśmy tylko cytaty jawne — bez aluzji.

Tekst: Uwspółcześniona Biblia Gdańska, Fundacja Wrota Nadziei. Udostępniane na wolnej licencji.