Jeden pośrednik — bez Marii, świętych i obrazów

Jeden pośrednik i droga otwarta na oścież

W chwili śmierci Jeszui zasłona świątyni rozdarła się od góry do dołu. List do Hebrajczyków tłumaczy, co to znaczy: mamy „śmiałość, aby przez krew Jezusa wejść do Najświętszego Miejsca", „drogą nową i żywą", i możemy „przystąpić z ufnością do tronu łaski". Sam Jeszua uczył modlić się „Ojcze nasz" i prosić Ojca „w moje imię" — nie przez kogokolwiek innego. „Nikt nie przychodzi do Ojca jak tylko przeze mnie" nie zostawia miejsca na drugie drzwi.

Paweł ujmuje to jednym zdaniem, od którego wszystko zależy: jeden Bóg, jeden pośrednik. Nie „główny pośrednik" i nie „pośrednik pośredników". Jeden.

„Jezus mu odpowiedział: Ja jestem drogą, prawdą i życiem. Nikt nie przychodzi do Ojca jak tylko przeze mnie."

„Przystąpmy więc z ufnością do tronu łaski, abyśmy dostąpili miłosierdzia i znaleźli łaskę ku pomocy w stosownej chwili."

„Mając więc, bracia, śmiałość, aby przez krew Jezusa wejść do Najświętszego Miejsca; Drogą nową i żywą, którą zapoczątkował dla nas przez zasłonę, to jest przez swoje ciało;"

„Przez niego bowiem my, obie strony, mamy przystęp w jednym Duchu do Ojca."

„A tego dnia nie będziecie mnie o nic pytać. Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: O cokolwiek poprosicie Ojca w moje imię, da wam. Dotąd o nic nie prosiliście w moje imię. Proście, a otrzymacie, aby wasza radość była pełna."

„I nie ma w nikim innym zbawienia. Nie ma bowiem pod niebem żadnego innego imienia danego ludziom, przez które moglibyśmy być zbawieni."

Kto naprawdę wstawia się za nami

Pismo zna wstawiennictwo — i mówi, czyje: Jeszua „zawsze żyje, aby wstawiać się" za tymi, którzy przez Niego przychodzą do Boga; jest „po prawicy Boga i wstawia się za nami"; „mamy orędownika u Ojca, Jezusa Chrystusa sprawiedliwego". Wszedł „do samego nieba, aby teraz stawać dla nas przed obliczem Boga". Ten urząd jest obsadzony.

A modlitwy „świętych" w Objawieniu — kadzidło w złotych czaszach — to modlitwy wierzących na ziemi, wznoszone do Boga. Nikt w tej wizji nie modli się do dwudziestu czterech starszych ani do aniołów z kadzielnicami; oni podają modlitwy dalej, w górę, nie odbierają ich.

„Dlatego też całkowicie może zbawić tych, którzy przez niego przychodzą do Boga, bo zawsze żyje, aby wstawiać się za nimi."

„Któż potępi? Chrystus jest tym, który umarł, więcej, zmartwychwstał, który też jest po prawicy Boga i wstawia się za nami."

„Moje dzieci, piszę wam to, abyście nie grzeszyli. Jeśli jednak ktoś zgrzeszy, mamy orędownika u Ojca, Jezusa Chrystusa sprawiedliwego."

„Chrystus bowiem wszedł nie do świątyni zbudowanej ręką, która była odbiciem prawdziwej, ale do samego nieba, aby teraz stawać dla nas przed obliczem Boga;"

„Nie troszczcie się o nic, ale we wszystkim przez modlitwę i prośbę z dziękczynieniem niech wasze pragnienia będą znane Bogu."

Pokłon należy się tylko Bogu — mówią to nawet aniołowie

Jan, autor Objawienia, dwa razy pada do nóg anioła. Dwa razy słyszy to samo: „Nie rób tego… Bogu oddaj pokłon". Piotr podnosi Korneliusza z kolan: „wstań, ja też jestem człowiekiem". Paweł i Barnaba rozdzierają szaty, gdy tłum chce im oddać cześć. Jeszua odpowiada szatanowi cytatem z Tory: „Panu, swemu Bogu, będziesz oddawał pokłon i tylko jemu będziesz służył". Paweł ostrzega Kolosan przed „kultem aniołów". Nie ma w Piśmie ani jednej postaci, która przyjęłaby cześć i została za to pochwalona.

Drugie przykazanie zakazuje nie tylko posągów bogów, ale „żadnej podobizny czegokolwiek", przed którą oddaje się pokłon. Izrael pod Horebem „nie widział żadnej postaci" — właśnie po to, żeby nie robił jej sobie. Gdy Izraelici zaczęli palić kadzidło przed miedzianym wężem, który zrobił sam Mojżesz na rozkaz Boga, król Ezechiasz potłukł go i nazwał „Nehusztan" — kawałek miedzi. Przedmiot ustanowiony przez Boga, gdy stał się obiektem czci, został zniszczony przez króla, którego Pismo chwali.

„A ja, Jan, widziałem to wszystko i słyszałem. A gdy usłyszałem i zobaczyłem, upadłem do nóg anioła, który mi to pokazywał, aby oddać mu pokłon. Lecz powiedział do mnie: Nie rób tego, bo jestem sługą z tobą i twoimi braćmi prorokami, i z tymi, którzy zachowują słowa tej księgi. Bogu oddaj pokłon."

„A gdy Piotr wchodził, Korneliusz wyszedł mu naprzeciw, padł mu do nóg i oddał mu pokłon. Lecz Piotr podniósł go, mówiąc: Wstań, ja też jestem człowiekiem."

„Wtedy Jezus powiedział mu: Idź precz, szatanie! Jest bowiem napisane: Panu, swemu Bogu, będziesz oddawał pokłon i tylko jemu będziesz służył."

„Nie będziesz czynił sobie żadnego rzeźbionego posągu ani żadnej podobizny czegokolwiek, co jest w górze na niebie, co jest nisko na ziemi ani co jest w wodach pod ziemią. Nie będziesz oddawał im pokłonu ani nie będziesz im służył, bo ja jestem Pan, twój Bóg, Bóg zazdrosny, nawiedzający nieprawość ojców na synach do trzeciego i czwartego pokolenia tych, którzy mnie nienawidzą;"

„Ich bożki to srebro i złoto, dzieło rąk ludzkich. Usta mają, ale nie mówią; mają oczy, ale nie widzą. Uszy mają, ale nie słyszą; mają nozdrza, ale nie czują. Ręce mają, ale nie dotykają; mają nogi, ale nie chodzą; ani gardłem swoim nie wydają głosu. Niech będą do nich podobni ci, którzy je robią, i wszyscy, którzy im ufają."

„Zniósł wyżyny, rozbił posągi, powycinał gaje i potłukł węża miedzianego, którego uczynił Mojżesz, bo aż do tego czasu synowie Izraela palili mu kadzidło, i nazwał go Nehustan."

Maria — co mówi o niej Pismo

Miriam z Nazaretu jest w Piśmie błogosławiona, posłuszna i pokorna — i sama nazywa Boga „moim Zbawicielem", bo jak każdy człowiek potrzebowała zbawienia. Gdy kobieta z tłumu błogosławi Jej łono, Jeszua odpowiada: „Błogosławieni są raczej ci, którzy słuchają słowa Bożego i strzegą go". Gdy mówią Mu, że Matka czeka, wskazuje na uczniów: „kto wypełnia wolę Boga, ten jest moim bratem, moją siostrą i moją matką". W Kanie Jej jedyna zapisana rada brzmi: „Zróbcie wszystko, co wam powie" — wskazuje na Niego, nie na siebie.

Po zmartwychwstaniu Maria modli się w wieczerniku razem z innymi — jako uczennica, nie adresatka modlitw. W całym Nowym Testamencie nikt się do Niej nie modli, nikt Jej nie wzywa, nikt nie nazywa Jej pośredniczką ani królową. Tytuł „królowa niebios" Biblia zna — ale z ust Jeremiasza, jako imię pogańskiej bogini, której placki i kadzidło ściągnęły na Judę sąd.

„Wtedy Maria powiedziała: Wielbi moja dusza Pana; I rozradował się mój duch w Bogu, moim Zbawicielu;"

„A gdy on to mówił, pewna kobieta spośród zgromadzonych powiedziała do niego donośnym głosem: Błogosławione łono, które cię nosiło, i piersi, które ssałeś! On zaś odpowiedział: Błogosławieni są raczej ci, którzy słuchają słowa Bożego i strzegą go."

„Lecz on im odpowiedział: Któż jest moją matką i moimi braćmi? A spojrzawszy po tych, którzy siedzieli wokół niego, powiedział: Oto moja matka i moi bracia! Kto bowiem wypełnia wolę Boga, ten jest moim bratem, moją siostrą i moją matką."

„Jego matka powiedziała do sług: Zróbcie wszystko, co wam powie."

„Ci wszyscy trwali jednomyślnie w modlitwie i prośbach razem z kobietami, z Marią, matką Jezusa, i jego braćmi."

„Synowie zbierają drwa, ojcowie rozniecają ogień, a ich żony ugniatają ciasto, aby robić placki dla królowej niebios i wylewać ofiary z płynów innym bogom, aby mnie do gniewu pobudzać."

Umarli nie słyszą — więc do kogo trafia modlitwa?

Modlitwa do świętych zakłada, że zmarli żyją, słyszą i działają. Pismo mówi, że umarli „o niczym nie wiedzą", a Izajasz pyta wprost: „czy ma się radzić umarłych w sprawie żywych?". Ten sam prorok wkłada w usta Izraela zdanie, które przekreśla cały system patronów: „Abraham nas nie zna, a Izrael nas nie uznaje. Ty, Panie, jesteś naszym ojcem". Jeśli Abraham nie zna swoich potomków, to nie zna ich żaden inny zmarły — i nie odbiera ich modlitw. Kto więc odpowiada w „objawieniach" i cudach przypisywanych zmarłym? Na pewno nie oni.

„A gdy będą wam mówić: Radźcie się czarowników i wróżbitów, którzy szepcą i mruczą, powiedzcie: Czyż lud nie powinien radzić się swego Boga? Czy ma się radzić umarłych w sprawie żywych?"

„Przecież ty jesteś naszym ojcem, bo Abraham nas nie zna, a Izrael nas nie uznaje. Ty, Panie, jesteś naszym ojcem, naszym Odkupicielem; twoje imię jest od wieków."

„Niech nikt, kto ma upodobanie w poniżaniu siebie i kulcie aniołów, nie pozbawia was nagrody, wdając się w to, czego nie widział, i pyszniąc się bezpodstawnie cielesnym sposobem myślenia;"

Skąd wzięli się pośrednicy — daty, ludzie, dekrety

Od czci dla męczenników do panteonu patronów, od Miriam z Nazaretu do Królowej Niebios, od zakazu obrazów do ich kultu — każdy krok ma datę. I na każdym etapie byli ludzie, którzy protestowali.

1. 1Męczeństwo Polikarpa: wierni zbierają jego kości „cenniejsze niż złoto" i obchodzą rocznicę śmierci przy grobie. Cześć dla męczennika staje się nabożeństwem przy relikwii.ok. 156
2. 2Najstarsza znana modlitwa do Marii, „Pod Twoją obronę" (papirus z Egiptu). Pierwsze udokumentowane wezwanie zmarłej o wstawiennictwo — ponad dwa wieki po apostołach.ok. 250–300
3. 3Synod w Elwirze, kanon 36: zakaz malowideł w kościołach. Na początku IV wieku biskupi widzą w obrazach zagrożenie.ok. 306
4. 4Epifaniusz z Salaminy o kollyridiankach ofiarowujących placki Marii: „niech nikt nie oddaje czci Marii". Sobór w Efezie (431) ogłasza ją Theotokos — orzeczenie o Chrystusie, które otworzy drzwi kultowi.375 / 431
5. 5Sobór Nicejski II nakazuje cześć obrazów (proskynesis). Synod we Frankfurcie (794), zwołany przez Karola Wielkiego, odrzuca tę uchwałę — Zachód przyjmie ją dopiero po latach.787 / 794
6. 6Sobór Trydencki: wzywanie świętych, cześć relikwii i obrazów zatwierdzone z anatemą na tych, którzy uczą inaczej. Protest Reformacji zostaje potępiony.1563
7. 7Dogmaty maryjne bez jednego wersetu: Niepokalane Poczęcie (1854) i Wniebowzięcie (1950); w tle „objawienia" w Lourdes (1858) i Fatimie (1917) — czyli ukazywanie się zmarłej, które Pismo nazywa radzeniem się umarłych.1854 / 1950

„Ja, Pan, to jest moje imię, a mojej chwały nie oddam innemu ani mojej czci – rzeźbionym posągom."

Dlaczego to ma znaczenie

System pośredników zabiera wierzącemu to, co Jeszua wywalczył na krzyżu: bezpośredni wstęp do Ojca. Zamiast „przystąpmy z ufnością" — kolejka: święty od tej sprawy, patron od tamtej, Maria od wszystkiego. Pismo mówi coś odwrotnego: każdy wierzący jest „królewskim kapłaństwem", a jedynym Ojcem, którego mamy nazywać tym słowem, jest Ojciec w niebie.

Szanujemy Miriam, apostołów i męczenników jako świadków wiary — czytamy o nich, uczymy się od nich. Ale nie modlimy się do nich, bo śpią; nie klękamy przed ich wizerunkami, bo Bóg tego zakazał; i nie potrzebujemy ich wstawiennictwa, bo mamy Tego, który „zawsze żyje, aby wstawiać się za nami".

„Lecz wy jesteście rodem wybranym, królewskim kapłaństwem, narodem świętym, ludem nabytym, abyście rozgłaszali cnoty tego, który was powołał z ciemności do swej cudownej światłości;"

„I nikogo na ziemi nie nazywajcie waszym ojcem. Jeden bowiem jest wasz Ojciec, który jest w niebie."