Wpisz zdanie z pamięci — sprawdzimy je w siedmiu polskich przekładach. Nie szkodzi brak polskich znaków, literówka czy inna odmiana słów.
Wypróbuj:
Te zdania często słyszy się z dopiskiem „jak mówi Pismo”. Przy każdym podajemy, skąd naprawdę pochodzi, i co mówi najbliższy werset — w brzmieniu Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej.
Przysłowie znane od starożytności (morał bajki Ezopa o woźnicy i Heraklesie), spopularyzowane przez Benjamina Franklina w „Almanachu Biednego Ryszarda” (1736).
Prz 3,5: „Ufaj Panu z całego swego serca i nie polegaj na swoim rozumie.”
Pismo uczy raczej ufności w Bogu, a jednocześnie ceni pracowitość: „Kto nie chce pracować, niech też nie je” (2 Tes 3,10).
Zniekształcony cytat z 1 Listu do Tymoteusza — wypadło z niego słowo „miłość”.
1 Tm 6,10: „Korzeniem bowiem wszelkiego zła jest miłość do pieniędzy…”
Werset mówi o miłości do pieniędzy, a nie o samych pieniądzach.
Popularne uogólnienie 1 Kor 10,13, który mówi o pokusie, a nie o każdym cierpieniu.
1 Kor 10,13: „…Bóg jest wierny i nie pozwoli, żebyście byli kuszeni ponad wasze siły, ale wraz z pokusą da wyjście, żebyście mogli ją znieść.”
Obietnica dotyczy pokusy i drogi wyjścia z niej.
Popularne powiedzenie, nie cytat z Biblii.
Rz 8,28: „A wiemy, że wszystko współdziała dla dobra tych, którzy miłują Boga…”
Paweł nie twierdzi, że każde zdarzenie ma swój powód, lecz że wszystko współdziała dla dobra tych, którzy miłują Boga.
Pierwszy wers hymnu angielskiego poety Williama Cowpera z 1773 roku („God moves in a mysterious way”).
Rz 11,33: „…Jak niezbadane są jego wyroki i niedocieczone jego drogi!”
Polskie przysłowie.
2 P 3,9: „Nie zwleka Pan ze spełnieniem obietnicy, jak niektórzy uważają, że zwleka, ale okazuje względem nas cierpliwość…”
Polskie przysłowie.
Prz 16,9: „Serce człowieka obmyśla swe drogi, ale Pan kieruje jego krokami.”
Polskie przysłowie.
Ps 127,2: „Daremne jest dla was wstawać rano, wysiadywać do późna i jeść chleb boleści, bo to on daje sen swemu umiłowanemu.”
Psalm mówi niemal odwrotnie: samo wczesne wstawanie nic nie da, jeśli Bóg nie błogosławi.
Polskie przysłowie — wytyka tych, którzy przypominają sobie o Bogu tylko w kłopotach.
Ps 50,15: „I wzywaj mnie w dniu utrapienia; wtedy cię wybawię, a ty mnie uwielbisz.”
Polskie przysłowie — bliskie myśli Księgi Przysłów, ale w tym brzmieniu w Biblii go nie ma.
Prz 13,20: „Kto przestaje z mądrymi, będzie mądry, a towarzysz głupców będzie zniszczony.”
Podobnie 1 Kor 15,33: „Złe rozmowy psują dobre obyczaje”.
Obraz z filozofii Platona (m.in. dialog „Fedon”), nie z Pisma.
Rdz 2,7: „…Pan Bóg ukształtował człowieka z prochu ziemi i tchnął w jego nozdrza tchnienie życia. I człowiek stał się żywą duszą.”
W Biblii człowiek nie ma duszy zamkniętej w ciele — człowiek „stał się żywą duszą”.
Pojęcie z filozofii greckiej (Platon). Wyrażenie „nieśmiertelna dusza” w Biblii nie pada — o nieśmiertelności mówi ona wobec Boga (1 Tm 6,16) i zmartwychwstania (1 Kor 15,53).
Ez 18,4: „…Dusza, która grzeszy, ona umrze.”
Popularne przekonanie, obecne w kulturze i pocieszeniach po stracie bliskich.
Mt 22,30: „Przy zmartwychwstaniu bowiem ani nie będą się żenić, ani za mąż wychodzić, ale będą jak aniołowie Boga w niebie.”
Jezus mówi, że zmartwychwstali będą „jak aniołowie” — podobni, a nie aniołami. O umarłych Kaznodzieja pisze: „umarli o niczym nie wiedzą” (Koh 9,5).
Myśl Augustyna z Hippony (list 211: „z miłością do ludzi i nienawiścią do występków”), dziś znana zwykle w tym skrócie.
Jud 1,22-23: „I rozróżniając, nad jednymi zmiłujcie się; Innych zaś ratujcie przez strach, wyrywając ich z ognia, mając w nienawiści nawet szatę, która została skalana przez ciało.”
Łacińskie porzekadło (vox populi, vox Dei). Alkuin w liście do Karola Wielkiego (798) przestrzegał, by go nie słuchać.
Wj 23,2: „Nie idź za większością, aby wyrządzić zło…”
Lista z tradycji mniszej: Ewagriusz z Pontu (IV w.) wyliczał osiem „złych myśli”, papież Grzegorz I (VI w.) ułożył z nich siedem grzechów.
Prz 6,16: „Jest sześć rzeczy, których nienawidzi Pan, siedem budzi w nim odrazę:”
Księga Przysłów wymienia inną siódemkę (Prz 6,17–19): wyniosłe oczy, kłamliwy język, ręce przelewające krew niewinną, serce knujące zło, nogi biegnące do zła, fałszywego świadka i siejącego niezgodę.
Popularne powiedzenie, w Biblii go nie ma.
Ap 3,8: „…Oto postawiłem przed tobą otwarte drzwi, których nikt nie może zamknąć…”
Słowa modlitwy „Spowiadam się Bogu” (łac. Confiteor) z liturgii, nie z Pisma.
Łk 18,13: „…Boże, bądź miłosierny mnie grzesznemu.”
Biblia mówi tylko o owocu drzewa. Jabłko utrwaliło się w sztuce i tradycji zachodniej — często wiąże się to z łacińską grą słów malum („zło”) i mālum („jabłko”).
Rdz 3,6: „…wzięła z niego owoc i zjadła; dała też swemu mężowi, który był z nią; i on zjadł.”
Ewangelia mówi o „mędrcach ze Wschodu”, nie podaje ich liczby ani nie nazywa ich królami. Liczbę trzech wywnioskowano z trzech darów, a imiona pochodzą z późniejszej tradycji.
Mt 2,1: „…oto mędrcy ze Wschodu przybyli do Jerozolimy i pytali:”
Według Mt 2,11 mędrcy weszli „do domu”, gdzie zastali dziecko z Marią.
Utożsamienie Marii Magdaleny z grzesznicą z Łk 7 pochodzi z homilii papieża Grzegorza I (591 r.); Ewangelie tego nie mówią.
Łk 8,2: „…Maria, zwana Magdaleną, z której wyszło siedem demonów;”
Maksyma etyki politycznej, często przypisywana Machiavellemu, choć w tym brzmieniu w jego pismach jej nie ma.
Rz 3,8: „…Będziemy robić złe rzeczy, aby przyszły dobre? Ich potępienie jest sprawiedliwe.”
Paweł odrzuca właśnie myślenie, że wolno czynić zło, aby z niego wynikło dobro.
Polskie przysłowie.
Koh 5,10: „Kto kocha pieniądze, nie nasyci się pieniędzmi, a kto kocha bogactwa, nie będzie miał z nich pożytku…”
Polskie przysłowie.
Prz 14,23: „Każda praca przynosi pożytek, a puste słowa prowadzą do nędzy.”
Cytat porównujemy z każdym wersetem siedmiu polskich przekładów: UBG, BG, NBG, BJW, TNP, SŻ, BKJ. Wielkość liter i polskie znaki nie mają znaczenia („bog tak umilowal swiat” to to samo co „Bóg tak umiłował świat”), a słowa porównujemy z tolerancją odmiany i pojedynczych literówek. Dłuższe cytaty dopasowujemy do jednego, dwóch albo trzech kolejnych wersetów.
Wynik pokazujemy w brzmieniu Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej; jeśli lepiej pasuje inny przekład, podajemy też jego tekst. W wyszukiwarce nie ma przekładów objętych prawami autorskimi (m.in. Biblii Tysiąclecia i Biblii Warszawskiej), dlatego cytat zapamiętany z nich może dostać niższy procent — ważne, że wskaże właściwe miejsce.
Przekłady w wyszukiwarce