Chrzest — świadoma decyzja, zanurzenie w wodzie

Najpierw wiara i opamiętanie, potem woda

W dniu Pięćdziesiątnicy ludzie „przerażeni do głębi serca" pytają, co mają robić. Piotr odpowiada w dwóch krokach: pokutujcie — i niech każdy z was ochrzci się. Ochrzczeni zostają „ci, którzy chętnie przyjęli jego słowa". W Samarii chrzczą się mężczyźni i kobiety, „gdy uwierzyli Filipowi". Eunuch prosi o chrzest i słyszy warunek: „jeśli wierzysz z całego serca". Strażnik w Filippi słucha słowa, wierzy i tej samej nocy zostaje ochrzczony. Kryspus w Koryncie: uwierzył — i ochrzczony.

Osiem opisanych chrztów w Dziejach, jedna kolejność. Nie ma w Nowym Testamencie chrztu kogoś, kto nie słyszał, nie rozumiał i nie zdecydował. Kolejność nie jest przypadkiem: chrzest jest odpowiedzią człowieka na łaskę, a odpowiedzieć może tylko ten, kto usłyszał.

„Wtedy Piotr powiedział do nich: Pokutujcie i niech każdy z was ochrzci się w imię Jezusa Chrystusa na przebaczenie grzechów, a otrzymacie dar Ducha Świętego."

„Ci więc, którzy chętnie przyjęli jego słowa, zostali ochrzczeni. I przyłączyło się tego dnia około trzech tysięcy dusz."

„A gdy uwierzyli Filipowi, który głosił o królestwie Bożym i o imieniu Jezusa Chrystusa, chrzcili się zarówno mężczyźni, jak i kobiety."

„A gdy jechali drogą, przybyli nad jakąś wodę. Wówczas eunuch powiedział: Oto woda; co stoi na przeszkodzie, żebym mógł być ochrzczony? I powiedział Filip: Jeśli wierzysz z całego serca, możesz. A on odpowiedział: Wierzę, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym."

„A oni odpowiedzieli: Uwierz w Pana Jezusa Chrystusa, a będziesz zbawiony, ty i twój dom. I głosili słowo Pańskie jemu i wszystkim jego domownikom. Tej samej godziny w nocy wziął ich ze sobą, obmył ich rany i natychmiast się ochrzcił, on i wszyscy jego domownicy."

„A przełożony synagogi, Kryspus, uwierzył w Pana wraz z całym swoim domem. Także wielu Koryntian, którzy słuchali, uwierzyło i zostało ochrzczonych."

Zanurzenie — bo tak brzmi to słowo

Greckie baptizo znaczy „zanurzyć, pogrążyć" — tak nazywano zatapianie statku albo moczenie tkaniny w barwniku. Dlatego Jan chrzci w Ainon, „bo było tam wiele wody"; dlatego Jeszua po chrzcie „wychodzi z wody", a Filip z eunuchem „schodzą do wody" i „wychodzą z wody". Do pokropienia nie trzeba schodzić do rzeki.

Forma nie jest szczegółem, bo niesie znaczenie: Paweł mówi, że w chrzcie zostaliśmy z Chrystusem „pogrzebani" i z Nim wskrzeszeni. Pogrzeb wymaga zanurzenia. Kilka kropel na czole nie obrazuje śmierci, grobu i powstania.

„Także Jan chrzcił w Ainon, blisko Salim, bo było tam wiele wody. A ludzie przychodzili i chrzcili się."

„A w tych dniach przyszedł Jezus z Nazaretu w Galilei i został ochrzczony przez Jana w Jordanie. A zaraz, wychodząc z wody, ujrzał rozstępujące się niebiosa i Ducha jak gołębicę zstępującego na niego."

„Kazał więc zatrzymać wóz. Obaj, Filip i eunuch, zeszli do wody i ochrzcił go. A gdy wyszli z wody, Duch Pański porwał Filipa i eunuch go więcej nie widział, ale jechał swoją drogą, radując się."

„Czyż nie wiecie, że my wszyscy, którzy zostaliśmy ochrzczeni w Jezusie Chrystusie, w jego śmierci zostaliśmy ochrzczeni? Zostaliśmy więc pogrzebani z nim przez chrzest w śmierci, aby jak Chrystus został wskrzeszony z martwych przez chwałę Ojca, tak żebyśmy i my postępowali w nowości życia."

Co chrzest oznacza — i dlaczego wymaga sumienia

Chrzest to pogrzeb starego życia i powstanie do nowego, przyobleczenie się w Chrystusa, obmycie grzechów „z wzywaniem imienia Pana". Piotr nazywa go „odpowiedzią czystego sumienia wobec Boga". Odpowiedź wymaga kogoś, kto odpowiada; sumienie — kogoś, kto je ma. Kolosanom Paweł tłumaczy, że chrzest jest „obrzezaniem nie ręką uczynionym", w którym zostajemy wskrzeszeni „przez wiarę". Nie przez wiarę rodziców — przez wiarę chrzczonego.

„Teraz też chrzest, będąc tego odbiciem, zbawia nas – nie jest usunięciem cielesnego brudu, ale odpowiedzią czystego sumienia wobec Boga – przez zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa;"

„Bo wszyscy, którzy zostaliście ochrzczeni w Chrystusie, przyodzialiście się w Chrystusa."

„Dlaczego teraz zwlekasz? Wstań, ochrzcij się i obmyj swoje grzechy, wzywając imienia Pana."

„W nim też zostaliście obrzezani obrzezaniem nie ręką uczynionym, lecz obrzezaniem Chrystusa, przez zrzucenie grzesznego ciała doczesnego; Pogrzebani z nim w chrzcie, w którym też razem z nim zostaliście wskrzeszeni przez wiarę, która jest działaniem Boga, który go wskrzesił z martwych."

Jeszua sam przez to przeszedł — mając około trzydziestu lat

Jeszua przyszedł nad Jordan jako dorosły, świadomie, „aby być ochrzczonym", i wyszedł z wody. Jego uczniowie chrzcili tych, których uczynił uczniami. Wielki nakaz ma tę samą kolejność: nauczajcie — chrzcijcie — uczcie przestrzegać. Najpierw uczeń, potem chrzest. Nie da się chrzcić „narodów" inaczej niż człowieka po człowieku, z których każdy stał się uczniem.

„Wtedy Jezus przyszedł z Galilei nad Jordan do Jana, aby być przez niego ochrzczonym."

„A gdy Pan poznał, że faryzeusze usłyszeli, iż Jezus więcej ludzi czynił uczniami i chrzcił niż Jan; (Chociaż sam Jezus nie chrzcił, lecz jego uczniowie);"

„Idźcie więc i nauczajcie wszystkie narody, chrzcząc je w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego; Ucząc je przestrzegać wszystkiego, co wam przykazałem. A oto ja jestem z wami przez wszystkie dni aż do końca świata. Amen."

Skąd wziął się chrzest niemowląt — daty, ludzie, dekrety

Chrzest niemowląt nie ma wersetu. Ma historię — i to historię, która zaczyna się od sprzeciwu, a kończy klątwą i egzekucjami. Każdy punkt jest udokumentowany źródłowo.

1. 1Didache, najstarszy podręcznik zgromadzeń: chrzest po nauczaniu i poście, w wodzie bieżącej; polanie tylko wtedy, gdy nie ma dość wody. Chrzczony musi wcześniej pościć — czyli rozumieć.ok. 100
2. 2Tertulian (O chrzcie 18) radzi odłożyć chrzest dzieci, „aż dorosną, aż będą mogły poznać Chrystusa". Pierwsza wzmianka o chrzczeniu dzieci jest głosem sprzeciwu.ok. 200
3. 3Cyprian z Kartaginy (list 64) rozstrzyga z synodem, że niemowląt nie trzeba chrzcić dopiero ósmego dnia — można od razu po urodzeniu. Zwyczaj jest już normą w Afryce.253
4. 4Augustyn: nauka o grzechu pierworodnym — nieochrzczone niemowlę idzie na potępienie, więc chrzest niemowląt staje się koniecznością i dowodem tej nauki zarazem.ok. 400
5. 5Tomasz z Akwinu (Summa III, q. 66) uznaje polanie i pokropienie za równie ważne jak zanurzenie. Forma, którą Pismo opisuje, przestaje być wymagana.ok. 1270
6. 6Zurych: Konrad Grebel chrzci dorosłych, którzy uwierzyli. Rada miasta uznaje to za przestępstwo; dwa lata później Felix Manz zostaje utopiony w Limmacie.1525–1527
7. 7Sobór Trydencki, kanony o chrzcie: anatema na tych, którzy mówią, że dzieci ochrzczone bez własnej wiary powinny być pytane o wiarę po dorośnięciu i ponownie chrzczone.1547

„Wtedy zapytał ich: W czym więc byliście ochrzczeni? A oni odpowiedzieli: W chrzcie Jana. Paweł zaś powiedział: Jan chrzcił chrztem pokuty, mówiąc ludziom, aby uwierzyli w tego, który przyjdzie po nim, to znaczy w Jezusa Chrystusa. Gdy to usłyszeli, zostali ochrzczeni w imię Pana Jezusa."

Dlaczego to ma znaczenie

Chrzest jest przymierzem, a przymierza nie zawiera się za kogoś. Nikt nie może uwierzyć, pokutować ani „odpowiedzieć czystym sumieniem" w cudzym imieniu — ani rodzic, ani chrzestny, ani instytucja. Kto został polany jako niemowlę, nie musi niczego „powtarzać": chrzest po uwierzeniu jest jego pierwszym chrztem w sensie Nowego Testamentu. Paweł w Efezie bez wahania chrzci ponownie ludzi, którzy przyjęli chrzest bez pełnego zrozumienia.

Jest „jeden chrzest" — ten, który Pismo opisuje: człowiek, który uwierzył, zanurzony w wodzie, powstający do nowego życia. Wszystko inne jest tradycją, która ma daty i autorów.

„Jeden Pan, jedna wiara, jeden chrzest;"