Odpowiedź trzeba zacząć od uczciwego postawienia sprawy. W Piśmie nie ma zdania zakazującego chrzczenia niemowląt. Nie ma też opisu takiego chrztu. Cały spór toczy się więc o wniosek z porządku, w jakim rzeczy następują po sobie, a nie o zapisany zakaz.
Co według Nowego Testamentu poprzedza chrzest?
Wtedy Piotr powiedział do nich: Pokutujcie i niech każdy z was ochrzci się w imię Jezusa Chrystusa na przebaczenie grzechów, a otrzymacie dar Ducha Świętego.
Dz 2,38
Pierwsze wezwanie do chrztu w dziejach wspólnoty zaczyna się od pokuty. Pokuta jest świadomym odwróceniem się od czegoś, a niemowlę nie ma od czego się odwracać i nie może tego zrobić.
Kto uwierzy i ochrzci się, będzie zbawiony, ale kto nie uwierzy, będzie potępiony.
Mk 16,16
Kolejność jest w tym zdaniu wyraźna: najpierw wiara, potem chrzest. Zdanie nie mówi, co zrobić z kimś, kto uwierzyć jeszcze nie może, i nie należy z niego wyciągać więcej, niż w nim jest.
A gdy jechali drogą, przybyli nad jakąś wodę. Wówczas eunuch powiedział: Oto woda; co stoi na przeszkodzie, żebym mógł być ochrzczony? I powiedział Filip: Jeśli wierzysz z całego serca, możesz. A on odpowiedział: Wierzę, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym.
Dz 8,36-37
Tu porządek jest widoczny w formie rozmowy. Padło pytanie o przeszkodę, a odpowiedź wskazała warunek: wiara całym sercem. Eunuch złożył wyznanie i dopiero potem został ochrzczony.
A gdy uwierzyli Filipowi, który głosił o królestwie Bożym i o imieniu Jezusa Chrystusa, chrzcili się zarówno mężczyźni, jak i kobiety.
Dz 8,12
Łukasz znów wymienia najpierw wiarę, a potem chrzest, i wymienia mężczyzn oraz kobiety. Nie wymienia dzieci.
Czy chrzest całych domów obejmował niemowlęta?
Druga strona przywołuje trzy miejsca, w których ochrzczono dom.
A gdy została ochrzczona razem ze swoim domem, poprosiła: Jeśli uznaliście mnie za wierną Panu, wejdźcie do mojego domu i zamieszkajcie w nim. I wymogła to na nas.
Dz 16,15
Tej samej godziny w nocy wziął ich ze sobą, obmył ich rany i natychmiast się ochrzcił, on i wszyscy jego domownicy.
Dz 16,33
Ochrzciłem też dom Stefanasa. Poza tym nie wiem, czy ochrzciłem jeszcze kogoś.
1 Kor 1,16
Trzeba przyznać, że słowo dom obejmowało w tamtej kulturze wszystkich mieszkańców, także dzieci i służbę. Argument nie jest więc bezpodstawny. Ma jednak dwie słabości, o których warto powiedzieć.
Po pierwsze, żaden z tych tekstów nie mówi, że w tych domach były niemowlęta. To domysł, i to domysł w obie strony jednakowo możliwy. Po drugie, w tekście stojącym obok Łukasz wprost łączy dom z wiarą.
A przełożony synagogi, Kryspus, uwierzył w Pana wraz z całym swoim domem. Także wielu Koryntian, którzy słuchali, uwierzyło i zostało ochrzczonych.
Dz 18,8
Kryspus uwierzył wraz z całym domem. Jeśli więc dom może uwierzyć w całości, to sformułowanie o chrzcie całego domu nie mówi nic o wieku ochrzczonych.
W nim też zostaliście obrzezani obrzezaniem nie ręką uczynionym, lecz obrzezaniem Chrystusa, przez zrzucenie grzesznego ciała doczesnego; Pogrzebani z nim w chrzcie, w którym też razem z nim zostaliście wskrzeszeni przez wiarę, która jest działaniem Boga, który go wskrzesił z martwych.
Kol 2,11-12
Ten fragment bywa przywoływany jako pomost między obrzezaniem ósmego dnia a chrztem. Warto jednak przeczytać, czym w tym zdaniu jest chrzest: pogrzebaniem i wskrzeszeniem przez wiarę. Wiara jest tu wymieniona wprost jako to, przez co rzecz się dokonuje.
| Fragment | Kto został ochrzczony |
|---|---|
| Dz 16,15 | kobieta i jej dom |
| Dz 16,33 | strażnik i wszyscy jego domownicy |
| list do Koryntian | dom Stefanasa |
Czego nie wiemy
Nie wiemy, czy w domach z Dziejów Apostolskich były małe dzieci. Tekst milczy i milczenie to nie da się rozstrzygnąć na korzyść żadnej ze stron.
Nie wiemy, kiedy dziecko jest na tyle świadome, by jego wyznanie było własne. Pismo nie podaje wieku i nie sugeruje żadnej granicy. Wszystkie liczby, które w tej sprawie krążą, pochodzą od ludzi.
Nie ma też w tekście odpowiedzi na pytanie, co dzieje się z dzieckiem, które umiera przed jakąkolwiek decyzją. Milczenie Pisma w tej sprawie bywa nie do zniesienia dla rodziców i nie należy zapełniać go zmyśloną pociechą ani zmyślonym wyrokiem. Nie napisano tego, i tyle da się powiedzieć.
Wniosek, jaki z tekstów wynika, jest więc mocny, ale ma określony kształt: każdy opisany chrzest poprzedza wiara. To nie to samo co zakaz, i uczciwie jest to rozróżniać, zamiast przedstawiać wniosek jako cytat.
Warto na koniec zauważyć, skąd bierze się siła argumentu za chrztem niemowląt. Opiera się on nie na opisie chrztu dziecka, lecz na analogii do obrzezania: skoro znak przymierza otrzymywało niemowlę ósmego dnia, to znak nowego przymierza również. Analogia jest zrozumiała i nie należy jej lekceważyć. Trzeba jednak powiedzieć, że jest analogią, a nie poleceniem, i że tekst, który ją podpiera, sam wymienia wiarę jako to, przez co rzecz się dokonuje.
Wynika stąd praktyczna uwaga dla obu stron sporu. Kto chrzci dzieci, powinien wiedzieć, że nie ma na to opisu w Piśmie. Kto tego nie robi, powinien wiedzieć, że nie ma na to zakazu. Obie strony wnioskują i obie powinny to przyznawać, zamiast przedstawiać własny wniosek jako oczywistość, której druga strona nie chce zobaczyć.
