Księga Ezdrasza — streszczenie, bohaterowie i przesłanie

Księga Ezdrasza to historyczna księga Starego Testamentu o powrocie Judejczyków z niewoli babilońskiej i o odbudowie życia wokół świątyni i Tory. W jednym zdaniu: Jahwe (PAN) pobudza perskiego króla Cyrusa do wydania edyktu, wygnańcy wracają, wbrew przeciwnikom odbudowują świątynię, a kilkadziesiąt lat później kapłan Ezdrasz przynosi do Jerozolimy Prawo i prowadzi bolesną reformę. Poniższe streszczenie obejmuje wszystkie 10 rozdziałów w przekładzie Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej (UBG).

Streszczenie w 5 zdaniach

1. W pierwszym roku swojego panowania perski król Cyrus ogłasza, że Judejczycy mogą wrócić do Jerozolimy i odbudować dom Boży, i oddaje naczynia zrabowane przez Nabuchodonozora.
2. Ponad czterdzieści dwa tysiące osób wraca pod wodzą Zorobabela i arcykapłana Jeszui, stawia ołtarz, obchodzi Święto Namiotów i kładzie fundamenty świątyni, a starcy płaczą, bo pamiętają dawny dom.
3. Sąsiednie ludy, odprawione od budowy, zniechęcają budowniczych i piszą skargi na dwór perski, więc prace stają aż do drugiego roku króla Dariusza.
4. Pobudzeni przez proroków Aggeusza i Zachariasza, Judejczycy wznawiają budowę, Dariusz odnajduje dekret Cyrusa, świątynia zostaje ukończona i poświęcona, a lud obchodzi Paschę i Święto Przaśników.
5. Za króla Artakserksesa kapłan i uczony w Prawie Ezdrasz prowadzi drugą grupę wygnańców do Jerozolimy, a gdy dowiaduje się o małżeństwach z kobietami z ludów oddających cześć obcym bogom, wyznaje grzech narodu i doprowadza do odprawienia obcych żon.

Streszczenie szczegółowe — rozdział po rozdziale

Edykt Cyrusa i powrót — rozdziały 1–2

Rozdział 1 — Cyrus, król Persji, ogłasza na piśmie i ustnie, że Bóg niebios polecił mu zbudować dom w Jerozolimie, i pozwala każdemu z ludu Bożego tam wrócić. Przywódcy Judy i Beniamina, kapłani i Lewici ruszają w drogę, a skarbnik Mitredat przekazuje Szeszbassarowi, księciu Judy, 5400 złotych i srebrnych naczyń świątyni.

Rozdział 2 — Rozdział zawiera spis powracających: według rodów, miast pochodzenia, kapłanów, Lewitów, śpiewaków, odźwiernych i Netinitów, razem 42 360 osób oraz ponad siedem tysięcy sług. Kapłani bez udokumentowanego rodowodu zostają odsunięci od rzeczy najświętszych, a naczelnicy rodów składają dary na odbudowę.

Ołtarz, fundamenty i sprzeciw — rozdziały 3–4

Rozdział 3 — W siódmym miesiącu lud zbiera się w Jerozolimie, Jeszua i Zorobabel stawiają ołtarz na dawnym miejscu i wznawiają całopalenia rano i wieczorem, obchodzą też Święto Namiotów. W drugim roku po powrocie zostają położone fundamenty świątyni: kapłani grają na trąbach, Lewici śpiewają, a starcy, którzy pamiętali pierwszy dom, płaczą tak głośno, że nie da się odróżnić płaczu od okrzyków radości.

Rozdział 4 — Ludność osiedlona w kraju przez Asyryjczyków chce budować razem z powracającymi, a po odmowie Zorobabela i Jeszui zniechęca ich i przekupuje doradców na dworze. Wstawiony w środek fragment (Ezd 4,6-23) wybiega w przyszłość, do czasów Aswerusa i Artakserksesa, i przytacza aramejską korespondencję o murach miasta, po czym narracja wraca do punktu wyjścia: budowa świątyni stoi aż do drugiego roku Dariusza.

Ukończenie świątyni — rozdziały 5–6

Rozdział 5 — Prorocy Aggeusz i Zachariasz zachęcają lud, a Zorobabel i Jeszua wznawiają budowę bez czekania na nowe pozwolenie. Tattenaj, namiestnik zarzecza, pyta o upoważnienie, spisuje imiona starszych i wysyła do Dariusza list z prośbą o sprawdzenie w archiwach, czy Cyrus rzeczywiście wydał taki dekret.

Rozdział 6 — W Achmecie, w Medii, zostaje odnaleziony zwój z dekretem Cyrusa, a Dariusz nie tylko zakazuje przeszkadzać, ale nakazuje pokrywać koszty budowy i ofiar z danin prowincji. Świątynia zostaje ukończona trzeciego dnia miesiąca Adar w szóstym roku Dariusza, lud z radością ją poświęca, a czternastego dnia pierwszego miesiąca obchodzi Paschę i przez siedem dni Święto Przaśników.

Podróż Ezdrasza — rozdziały 7–8

Rozdział 7 — Kilkadziesiąt lat później, w siódmym roku Artakserksesa, na scenę wchodzi Ezdrasz, kapłan z rodu Aarona i biegły znawca Prawa Mojżesza, który w cztery miesiące przechodzi z Babilonu do Jerozolimy. Król daje mu list (zachowany po aramejsku) z pełnomocnictwem do nauczania Prawa, ustanawiania sędziów i korzystania ze skarbca, a Ezdrasz błogosławi Boga, który skłonił serce króla.

Rozdział 8 — Ezdrasz, który od końca rozdziału 7 mówi w pierwszej osobie, wylicza rody idące z nim, a nad rzeką Achawa odkrywa, że brakuje Lewitów, więc sprowadza ich z Kasifii. Ogłasza post zamiast prosić króla o eskortę, przekazuje dwunastu kapłanom odważone srebro, złoto i naczynia, a po bezpiecznym dotarciu do Jerozolimy wszystko zostaje policzone, zważone i złożone w domu Bożym.

Małżeństwa mieszane i reforma — rozdziały 9–10

Rozdział 9 — Naczelnicy donoszą Ezdraszowi, że lud, kapłani i Lewici pożenili się z kobietami z ludów tej ziemi i przejmują ich obrzydliwości, a przodują w tym przywódcy. Ezdrasz rozdziera szatę, siedzi osłupiały do ofiary wieczornej, po czym na kolanach wyznaje grzech całego narodu, w pierwszej osobie liczby mnogiej, choć sam go nie popełnił.

Rozdział 10 — Szekaniasz, syn Jechiela, proponuje przymierze i odprawienie obcych żon, a Ezdrasz zaprzysięga kapłanów, Lewitów i lud. Zgromadzenie w deszczu dziewiątego miesiąca powołuje komisję, która przez trzy miesiące bada sprawy mężczyzn z poszczególnych miast; księga kończy się imienną listą winnych i zdaniem, że niektóre z tych żon miały już dzieci.

Bohaterowie

• Ezdrasz — kapłan, potomek Aarona (Ezd 7,1-5), sofer, czyli uczony w Piśmie, „człowiekiem uczonym w prawie Mojżesza” (Ezd 7,6). Pojawia się dopiero w rozdziale 7, a jego imię znaczy mniej więcej pomoc — zob. stronę o znaczeniu imienia Ezdrasz.
• Cyrus — perski król, który zdobył Babilon i wydał edykt o powrocie. Prorok Izajasz nazwał go pasterzem Jahwe i Jego pomazańcem (Iz 44,28; Iz 45,1); zob. Cyrus jako pomazaniec i Cylinder Cyrusa.
• Szeszbassar — w Ezd 1,8 nazwany księciem Judy; to jemu przekazano naczynia świątyni i to on według Ezd 5,16 położył fundamenty. Nie wiadomo na pewno, jak jego rola ma się do roli Zorobabela; zob. biogram Szeszbassara.
• Zorobabel — syn Szealtiela, przywódca pierwszego powrotu, u Aggeusza nazwany namiestnikiem Judy (Ag 1,1). Jego świątynię opisuje artykuł o tym, czego archeologia o niej nie wie.
• Jeszua, syn Jocadaka — najwyższy kapłan pierwszego powrotu, u Aggeusza i Zachariasza zwany Jozuem. Razem z Zorobabelem stawia ołtarz i zaczyna budowę; Zachariasz widzi go w scenie sądowej przed Aniołem Jahwe (Za 3).
• Aggeusz i Zachariasz — prorocy, których słowa ruszyły wstrzymaną budowę (Ezd 5,1; Ezd 6,14). Ich wspólne tło opisuje artykuł o prorokach po powrocie.
• Tattenaj — perski namiestnik zarzecza, który nie przerywa pracy siłą, tylko pyta dwór o dekret (biogram Tattenaja).
• Dariusz i Artakserkses — królowie perscy: pierwszy potwierdza dekret Cyrusa i finansuje ukończenie świątyni, drugi wysyła Ezdrasza z listem i pełnomocnictwami (Artakserkses I).

Autor i czas powstania

Sama księga nie podaje autora. Tradycja żydowska (Talmud babiloński, traktat Bawa Batra 15a) przypisuje ją Ezdraszowi. Za częściowym udziałem Ezdrasza przemawia to, że od Ezd 7,27 aż do końca rozdziału 9 tekst mówi w pierwszej osobie, jak pamiętnik. Pozostałe rozdziały mówią w trzeciej osobie i cytują dokumenty: edykt, spisy rodów, listy królów perskich — wygląda to na pracę redaktora, który połączył wspomnienia Ezdrasza z archiwami. Część badaczy łączy tę księgę z autorem Kronik (podobny język, świątynia, Lewici, rodowody), ale nie jest to pewne.

Dwa fragmenty są napisane po aramejsku, w języku perskiej administracji: Ezd 4,8 – 6,18 i Ezd 7,12-26. Sam tekst zaznacza zmianę, gdy mówi, że list był sporządzony „pismem syryjskim” (Ezd 4,7) — tak UBG nazywa aramejski. Przeskok widać w przekładzie interlinearnym rozdziału 4.

Opisane wydarzenia obejmują około osiemdziesięciu lat. Edykt Cyrusa zwykle datuje się na 538 r. p.n.e., a ukończenie świątyni w szóstym roku Dariusza na 515 r. p.n.e. Między rozdziałami 6 i 7 mija około sześćdziesięciu lat; w tym czasie rozgrywa się historia opisana w Księdze Estery. Przybycie Ezdrasza w siódmym roku Artakserksesa (Ezd 7,7) większość historyków datuje na 458 r. p.n.e., przy założeniu, że chodzi o Artakserksesa I. Mniejszość proponuje Artakserksesa II i rok 398 r. p.n.e. (zob. pytanie niżej). Spisanie księgi umieszcza się zwykle w V lub na początku IV wieku p.n.e.

W Biblii hebrajskiej Ezdrasz i Nehemiasz przez długie wieki tworzyły jedną księgę. Podział na dwie przyszedł z tradycji chrześcijańskiej i do wydań hebrajskich wszedł dopiero w późnym średniowieczu. W kanonie hebrajskim księga należy do trzeciej części, Pism (Ketuwim).

1, 2, 3 i 4 Księga Ezdrasza — skąd tyle numerów

Hasła 2, 3 i 4 księga Ezdrasza biorą się stąd, że numeracja zależy od tradycji. W łacińskiej Wulgacie 1 Księga Ezdrasza to księga opisana na tej stronie, a 2 Księga Ezdrasza to Księga Nehemiasza; stąd w starszych katolickich wydaniach druga Ezdrasza oznacza Nehemiasza. 3 Księga Ezdrasza to grecka opowieść (w Septuagincie nazwana Esdras A), która powtarza materiał z końca Kronik, z Ezdrasza i z Nehemiasza, a dodaje własną historię o trzech młodzieńcach na dworze Dariusza. 4 Księga Ezdrasza, zwana Apokalipsą Ezdrasza, to żydowska apokalipsa zachowana w przekładach; jej zasadniczą część (rozdziały 3–14) zwykle datuje się na koniec I wieku n.e., po zburzeniu Jerozolimy przez Rzymian, a rozdziały 1–2 i 15–16 to późniejsze dodatki chrześcijańskie.

Ani 3, ani 4 Księgi Ezdrasza nie ma w Tanach. Po soborze trydenckim trafiły do dodatku Wulgaty, poza kanon; część Kościołów wschodnich je czyta. Serwis przyjmuje za Stary Testament księgi hebrajskiego kanonu (zob. jak rozpoznano księgi Tanach); o tym, jak czytać pisma spoza niego, jest osobny tekst: czy wolno czytać księgi pozabiblijne.

Struktura księgi

Nad tymi pięcioma częściami leży prostszy podział: rozdziały 1–6 opowiadają o odbudowie domu Bożego (538–515 r. p.n.e.), rozdziały 7–10 o odbudowie ludu wokół Prawa (od 458 r. p.n.e.).

Przesłanie i główne tematy

Bóg kieruje historią przez obcych królów. Księga zaczyna się od zdania, że Jahwe „wzbudził ducha Cyrusa” (Ezd 1,1) — tych samych słów używa zakończenie 2 Księgi Kronik (2 Krn 36,22-23), które urywa się na wezwaniu, by wracający wyruszył, a Ezdrasz podejmuje to zdanie i prowadzi je dalej. Powrót wypełnia słowo Jeremiasza o siedemdziesięciu latach (Jr 25,11-12; Jr 29,10), a Ezdrasz błogosławi Boga, który „włożył w serce króla pragnienie” ozdobienia domu Pana (Ezd 7,27).

Najpierw ołtarz, potem mury. Ołtarz staje przed fundamentami (Ezd 3,6), a świątynia przed murami miasta, którymi zajmie się dopiero Nehemiasz. Wspólnota odradza się od służby Bogu.

Resztka i łaska. Ezdrasz w modlitwie mówi o resztce ocalonych i o łasce okazanej „jakby na krótką chwilę” (Ezd 9,8). Wygnanie było karą, ale kara okazała się mniejsza niż nieprawości (Ezd 9,13), a powrót — darem, nie nagrodą.

Pismo jako fundament. Co chwilę powraca formuła „jak jest napisane” (Ezd 3,2.4; Ezd 6,18). Ezdrasz nie jest królem ani prorokiem, tylko kapłanem, który zna Prawo, wykonuje je i uczy go (Ezd 7,10).

Świętość i jej koszt. Ostatnie dwa rozdziały są najtrudniejsze w odbiorze. Tekst mówi wprawdzie, że „święte nasienie pomieszało się z ludami tych ziem” (Ezd 9,2), ale sedno zarzutu wiąże z obrzydliwościami tych ludów, czyli z ich bałwochwalstwem (Ezd 9,1), przed czym ostrzegało Prawo (Pwt 7,3-4). Ta sama księga przyjmuje do Paschy „każdy, kto odłączył się od nieczystości pogan tej ziemi i przyłączył się do nich, aby szukać Pana, Boga Izraela” (Ezd 6,21). Tekst nie mówi, co stało się z odprawionymi kobietami i dziećmi, i tej luki nie należy zapełniać domysłami. Problem wrócił za Nehemiasza (Ne 13,23-26), a Malachiasz gani Judę, że „pojął za żonę córkę obcego boga” (Ml 2,11), i w tym samym rozdziale broni wierności małżeńskiej (zob. małżeństwo jako przymierze u Malachiasza).

Najważniejsze wersety

Edykt, od którego zaczyna się cała historia powrotu:

W pierwszym roku Cyrusa, króla Persji – aby wypełniło się słowo Pana z ust Jeremiasza – Pan wzbudził ducha Cyrusa, króla Persji, tak że ogłosił ustnie po całym swoim królestwie, a także na piśmie, co następuje: Tak mówi Cyrus, król Persji: Pan, Bóg niebios, dał mi wszystkie królestwa ziemi. On też rozkazał mi, abym zbudował dla niego dom w Jerozolimie, która jest w Judzie. Kto więc spośród was należy do jego ludu, niech będzie z nim jego Bóg; ten niech uda się do Jerozolimy w Judzie i niech buduje dom Pana, Boga Izraela – on jest Bogiem – który jest w Jerozolimie.

Ezd 1,1-3 (UBG)

Pan działa przez decyzję pogańskiego władcy, a jednocześnie każdy z ludu musi sam zdecydować, czy wyruszy. Wróciła tylko część wygnańców.

Położenie fundamentów, czyli radość i płacz w jednym dniu:

I śpiewali jedni po drugich, chwaląc Pana i dziękując mu za to, że jest dobry – że jego miłosierdzie nad Izraelem trwa na wieki. Cały lud wznosił głośny okrzyk, gdy chwalił Pana za to, że zostały położone fundamenty domu Pana. Lecz wielu kapłanów, Lewitów i naczelników rodów, którzy byli starcami i widzieli tamten pierwszy dom, głośno płakało, gdy na ich oczach zakładano fundamenty tego domu, wielu natomiast innych głośno krzyczało z radości;

Ezd 3,11-12 (UBG)

Młodsi cieszą się, że coś się zaczyna; starsi widzą, jak skromny jest nowy dom w porównaniu z tym, który pamiętają. Aggeusz odpowie na to pytaniem, czy ten dom nie wydaje się ludowi niczym (Ag 2,3).

Program Ezdrasza w jednym zdaniu:

Ezdrasz bowiem przygotował swoje serce, aby szukać prawa Pana i wykonywać je, a także by nauczać w Izraelu ustaw i sądów.

Ezd 7,10 (UBG)

Kolejność ma znaczenie: najpierw szukać, potem wykonywać, dopiero wtedy uczyć. Ten werset można przeczytać z komentarzem i tekstem hebrajskim w studium wersetu Ezd 7,10.

Post nad rzeką Achawa:

Wstydziłem się bowiem prosić króla o żołnierzy i jeźdźców, aby nas w drodze ratowali przed wrogami, ponieważ powiedzieliśmy królowi: Ręka naszego Boga jest nad wszystkimi, którzy go szukają, dla ich dobra, ale jego moc i gniew przeciwko wszystkim, którzy go opuszczają. Pościliśmy więc i prosiliśmy o to naszego Boga. A on nas wysłuchał.

Ezd 8,22-23 (UBG)

Post zamiast eskorty: Ezdrasz polega na słowie, które sam wypowiedział przed królem.

Początek modlitwy pokutnej:

I powiedziałem: Mój Boże! Wstydzę się i nie śmiem podnieść twarzy do ciebie, mój Boże. Nasze nieprawości bowiem urosły ponad głowę, a nasz grzech dosięgnął aż nieba.

Ezd 9,6 (UBG)

Ezdrasz mówi my i nasze, choć sam nie wziął obcej żony. Tak modlą się też Daniel (Dn 9) i Nehemiasz (Ne 1): przywódca staje przed Bogiem razem ze swoim ludem, a nie ponad nim.

Perspektywa hebrajskiego kontekstu Pisma

Księga Ezdrasza pokazuje, że po sądzie wygnania Tora nie straciła ważności. Odrodzenie ludu polega na powrocie do tego, „jak jest napisane w Prawie Mojżesza, męża Bożego” (Ezd 3,2): do ołtarza, ofiar porannych i wieczornych, służby kapłanów według ich oddziałów. Łaska przyszła pierwsza, a posłuszeństwo było odpowiedzią na nią, nie ceną powrotu (zob. łaska i Prawo).

Widać też biblijny kalendarz. Ofiary zostają wznowione pierwszego dnia siódmego miesiąca (Ezd 3,6), czyli w dniu, który Kpł 23,24 wyznacza jako upamiętnienie przez trąbienie; sama księga nie nazywa jednak tego święta. Zaraz potem lud obchodzi Święto Namiotów, „jak jest napisane” (Ezd 3,4; zob. Sukot). Po poświęceniu świątyni przychodzi Pascha czternastego dnia pierwszego miesiąca i siedem dni Przaśników (Ezd 6,19-22) — dokładnie według Kpł 23,5-6 (zob. Pesach). Miesiące liczone są od wiosny, a nazwa Adar (Ezd 6,15) to babilońska nazwa miesiąca, przyjęta na wygnaniu. Pełny układ świąt pokazuje kalendarz biblijny.

Szabatu Księga Ezdrasza nie wymienia. Nie trzeba jej tego dopisywać: o przywracaniu szabatu w Jerozolimie opowiada wprost Nehemiasz (Ne 13,15-22), który działał w tym samym pokoleniu (więcej na stronie o szabacie). Sprawa czystości w Ezd 6,21 i w rozdziałach 9–10 dotyczy bałwochwalstwa i obrzydliwości ludów ziemi, a nie przepisów o pokarmach, więc lepiej nie łączyć tych tekstów na siłę.

Sam Ezdrasz jest wzorem ucznia Tory. Nie trzymał Pisma dla elity: w Ne 8 czyta Prawo przed mężczyznami i kobietami, a Lewici czytali „wyraźnie i wyjaśniali znaczenie” (Ne 8,8).

Zapowiedzi Mesjasza

Księga Ezdrasza nie zawiera proroctw mesjańskich w ścisłym sensie. Pokazuje za to ludzi i miejsca, przez które przechodzi linia prowadząca do Jeszui (Jezusa).

Ród Dawida przetrwał wygnanie. Zorobabel, syn Szealtiela, jest wnukiem króla Jechoniasza (1 Krn 3,17-19; w tym rodowodzie jego ojcem jest Pedajasz, co tradycja różnie tłumaczy, a tekst tego nie wyjaśnia). Ewangelie umieszczają go w rodowodach Jeszui (Mt 1,12; Łk 3,27). Sama Księga Ezdrasza nie podkreśla jego królewskiego pochodzenia, ale Aggeusz zapowiada, że Jahwe uczyni Zorobabela „niczym sygnet” (Ag 2,23), co odwraca wyrok wydany na jego dziada w Jr 22,24.

Kapłan o imieniu Jeszua. Arcykapłan pierwszego powrotu nosi to samo imię co Mesjasz. U Zachariasza korony zostają włożone na jego głowę, a słowo Boże mówi o mężu, „którego imię brzmi Latorośl”, który będzie budował świątynię i będzie kapłanem na swoim tronie (Za 6,11-13). Dwie linie, które w Ezd 3 idą obok siebie — potomek Dawida i arcykapłan — łączą się tam w jednej zapowiedzi — omawia to artykuł o koronach dla arcykapłana.

Drugi dom. Do świątyni zbudowanej w czasach Zorobabela, później przebudowanej przez Heroda, przyszedł Jeszua. Aggeusz zapowiadał: „Chwała tego domu będzie większa od tej, jaką miał tamten dawny” (Ag 2,9). Gdy Jeszua mówił o zburzeniu i wzniesieniu świątyni w trzy dni, „on mówił o świątyni swego ciała” (J 2,21).

Dla ucznia: motywy i pytania

• Powrót i nowy exodus — wyjście z Babilonu z darami od sąsiadów (Ezd 1,6) przypomina wyjście z Egiptu.
• Ręka Boga — refren „ręka Pana, jego Boga, była nad nim” (Ezd 7,6) wraca w Ezd 7,9.28 i 8,18.22.31.
• Dokumenty i listy — Bóg działa także przez biurokrację imperium.
• Radość i płacz — przy fundamentach (Ezd 3,12-13), przy modlitwie Ezdrasza (Ezd 10,1) i przy czytaniu Prawa (Ne 8,9).
• Resztka — mała wspólnota, która przetrwała sąd i ma zacząć od nowa (Ezd 9,8.13-15).
• Oddzielenie — od bałwochwalstwa, nie od ludzi, którzy chcą szukać Boga Izraela (Ezd 6,21).

Dlaczego starcy płakali, gdy położono fundamenty świątyni?

Bo pamiętali świątynię Salomona, zburzoną kilkadziesiąt lat wcześniej, i widzieli, jak skromnie wygląda nowy początek (Ezd 3,12). Aggeusz nazywa to wprost, pytając, czy nowy dom nie wydaje się niczym w porównaniu z dawnym (Ag 2,3), i obiecuje większą chwałę (Ag 2,9).

Czy Ezdrasz był wrogo nastawiony do cudzoziemców?

Tekst tego nie potwierdza. Zarzut dotyczy przejmowania obrzydliwości ludów ziemi (Ezd 9,1), a Prawo zakazywało takich małżeństw z powodu obcych bogów (Pwt 7,3-4). Ta sama wspólnota przyjęła do Paschy każdego, kto odłączył się od nieczystości pogan (Ezd 6,21), a Moabitka Rut weszła do Izraela, bo wybrała jego Boga (Rt 1,16). Trudności nie da się jednak usunąć: księga nie mówi, jak potraktowano odprawione kobiety i ich dzieci (Ezd 10,44).

Kto przybył do Jerozolimy pierwszy: Ezdrasz czy Nehemiasz?

Według kolejności ksiąg Ezdrasz, w siódmym roku Artakserksesa (Ezd 7,7-8), a Nehemiasz w dwudziestym roku tego króla (Ne 2,1). Przy utożsamieniu z Artakserksesem I daje to 458 i 445 r. p.n.e. Ne 8,9 pokazuje obu razem przy czytaniu Prawa. Część badaczy przesuwa Ezdrasza na czasy Artakserksesa II (398 r. p.n.e.), ale wymaga to rozdzielenia tej sceny, więc większość zostaje przy kolejności z tekstu.

Dlaczego Ezdrasz nie wziął od króla eskorty, a Nehemiasz wziął?

Ezdrasz wstydził się prosić o żołnierzy, bo zapewnił króla, że Bóg chroni tych, którzy Go szukają (Ezd 8,22); ogłosił post i został wysłuchany (Ezd 8,23). Nehemiasz przyjął dowódców i jeźdźców (Ne 2,9). Pismo nie gani żadnego z nich.

Czytaj dalej

• Księga Ezdrasza 1 — streszczenie rozdziału
• Ezdrasz 1 w przekładzie interlinearnym
• Ezdrasz 1 w porównaniu przekładów
• Aggeusz — cztery mowy i pytanie o kolejność spraw
• Ekbatana (Achmeta) — zwój dekretu Cyrusa
• Gola — wygnanie jako stan i jako społeczność
• Babilon w Biblii — miasto wygnania
• Jerozolima w Biblii