2 Księga Kronik — streszczenie, bohaterowie i przesłanie

2 Księga Kronik to druga połowa dzieła, które po hebrajsku nazywa się Diwrej ha-jamim, czyli sprawy dni. W jednym zdaniu: opowiada dzieje królestwa Judy od Salomona i budowy świątyni aż po spalenie Jerozolimy i edykt Cyrusa, pokazując, że los króla i ludu zależał od tego, czy szukali Jahwe (PANA), czy Go porzucali. Księga kończy się nie ruiną, lecz wezwaniem do powrotu i odbudowy domu Bożego.

Streszczenie w 5 zdaniach

1. Salomon prosi Boga o mądrość, buduje w Jerozolimie świątynię, a podczas jej poświęcenia chwała Jahwe napełnia dom i ogień z nieba pochłania ofiary.
2. Po śmierci Salomona dziesięć pokoleń odrywa się od jego syna Roboama, a księga śledzi już tylko Judę i dynastię Dawida.
3. Kolejni królowie — Asa, Jehoszafat, Joasz, Uzjasz i inni — doznają powodzenia, gdy szukają Boga, a klęsk, gdy ufają obcym sojuszom i bogom; prorocy raz po raz wzywają ich do powrotu.
4. Ezechiasz i Jozjasz oczyszczają świątynię, odnawiają przymierze i obchodzą wielkie Pasche, a Manasses po latach bałwochwalstwa ukorzył się w niewoli i został przywrócony.
5. Ostatni królowie lekceważą proroków, Babilończycy palą dom Boży i uprowadzają lud, a po siedemdziesięciu latach Cyrus pozwala wygnańcom wrócić i odbudować świątynię.

Streszczenie szczegółowe — rozdział po rozdziale

Salomon i świątynia — rozdziały 1–9

Rozdział 1 — Salomon idzie z całym zgromadzeniem do Gibeonu, gdzie stał Namiot Zgromadzenia, i składa tam tysiąc ofiar całopalnych. W nocy Bóg każe mu prosić, o co chce; Salomon prosi o mądrość i wiedzę do sądzenia ludu i otrzymuje ją razem z bogactwem i sławą.

Rozdział 2 — Król wyznacza tysiące tragarzy, kamieniarzy i nadzorców, a do Hurama, króla Tyru, pisze po cedry, cyprysy i drewno sandałowe z Libanu. Huram odpowiada życzliwie i przysyła zdolnego rzemieślnika Hurama-Abiego.

Rozdział 3 — Budowa rusza w czwartym roku panowania na górze Moria, na klepisku Ornana Jebusyty. Miejsce Najświętsze zostaje wyłożone złotem, stają w nim dwa cherubiny, przed nim wisi haftowana zasłona, a przed domem dwie kolumny: Jakin i Boaz.

Rozdział 4 — Powstaje wyposażenie: ołtarz z brązu, odlewane morze do obmywania kapłanów, dziesięć kadzi, dziesięć złotych świeczników i dziesięć stołów. Huram kończy pracę przy domu Bożym.

Rozdział 5 — W święto siódmego miesiąca Lewici i kapłani wnoszą arkę, w której leżą tylko dwie kamienne tablice z Horebu. Gdy śpiewacy i kapłani z trąbami jednym głosem wysławiają Jahwe, obłok napełnia dom tak, że kapłani nie mogą pełnić służby.

Rozdział 6 — Salomon klęka na podwyższeniu z brązu i modli się: niebiosa niebios nie mogą ogarnąć Boga, a mimo to prosi, by Bóg słuchał z nieba każdej modlitwy zanoszonej w stronę tego domu i przebaczał nawracającym się, także obcym i wygnańcom.

Rozdział 7 — Ogień z nieba pochłania ofiary, a lud pada na twarz. Po siedmiu dniach poświęcenia ołtarza i siedmiu dniach święta Bóg ukazuje się Salomonowi nocą z obietnicą przebaczenia dla ludu, który się ukorzy, i z ostrzeżeniem przed odstępstwem.

Rozdział 8 — Po dwudziestu latach budowy Salomon umacnia miasta i organizuje kult według Prawa Mojżesza: ofiary w szabaty, nowie i trzy doroczne święta, zmiany kapłanów i Lewitów. Okręty i żeglarze Hurama razem ze sługami Salomona przywożą złoto z Ofiru.

Rozdział 9 — Królowa Saby przybywa z zagadkami, przekonuje się o mądrości Salomona i błogosławi jego Boga. Rozdział wylicza złoto, tron z kości słoniowej i konie króla, a kończy się informacją, że po czterdziestu latach panowania Salomon zasnął ze swoimi ojcami.

Rozłam i pierwsi królowie Judy — rozdziały 10–16

Rozdział 10 — W Sychem lud prosi Roboama o ulżenie ciężarom. Król odrzuca radę starszych i idzie za radą rówieśników, zapowiadając karanie „skorpionami” (2 Krn 10,14); Izrael odchodzi od domu Dawida, a poborca Hadoram ginie ukamienowany.

Rozdział 11 — Prorok Szemajasz powstrzymuje Roboama od wojny z braćmi. Król umacnia miasta Judy, a kapłani i Lewici z północy, odsunięci przez Jeroboama od służby, przenoszą się do Jerozolimy, za nimi zaś ci, którzy szukali Jahwe.

Rozdział 12 — Umocniony Roboam porzuca Prawo, więc w piątym roku jego panowania nadciąga Sziszak, król Egiptu. Król i książęta ukorzyli się, dlatego Jerozolima ocalała, ale Sziszak zabrał skarby świątyni i złote tarcze, które Roboam zastąpił spiżowymi.

Rozdział 13 — Abiasz, stojąc na górze Semaraim, przypomina Jeroboamowi o przymierzu Boga z Dawidem i o prawowitych kapłanach. Otoczona Juda woła do Jahwe, kapłani dmą w trąby i mniejsze wojsko zwycięża.

Rozdział 14 — Asa usuwa ołtarze obcych bogów, wyżyny i posągi, a kraj ma dziesięć lat pokoju. Gdy pod Mareszę nadciąga ogromna armia Zeracha Etiopczyka, Asa modli się, że Bóg nie potrzebuje wielu, by ratować, i Juda zwycięża.

Rozdział 15 — Prorok Azariasz, syn Obeda, mówi Asie, że Jahwe jest z ludem, dopóki lud jest z Nim. Król usuwa obrzydliwości, odnawia ołtarz, zgromadzenie w trzecim miesiącu zawiera przymierze, a królowa matka Maaka traci godność za posąg w gaju.

Rozdział 16 — Zagrożony przez Baszę, króla Izraela, Asa płaci Syrii skarbami świątyni. Widzący Chanani gani go za brak ufności i trafia do więzienia, a chory na nogi król szuka pomocy u lekarzy, nie u Jahwe.

Jehoszafat — rozdziały 17–20

Rozdział 17 — Jehoszafat nie szuka Baalów, lecz Boga swojego ojca. W trzecim roku panowania wysyła książąt, Lewitów i kapłanów z księgą Prawa, by nauczali lud w miastach Judy; sąsiedzi płacą mu daninę.

Rozdział 18 — Jehoszafat wiąże się z Achabem i wyrusza z nim na Ramot-Gilead. Czterystu proroków obiecuje zwycięstwo, jedynie Micheasz zapowiada klęskę; Achab przebiera się do bitwy, lecz ginie od strzały wypuszczonej na ślepo.

Rozdział 19 — Widzący Jehu, syn Chananiego, wyrzuca królowi pomoc udzielaną bezbożnym. Jehoszafat objeżdża kraj od Beer-Szeby po góry Efraima, ustanawia sędziów w miastach i przypomina im, że sądzą dla Jahwe, nie dla człowieka.

Rozdział 20 — Na wieść o najeździe Moabu i Ammona król ogłasza post i modli się, a Lewita Jehaziel zapowiada, że walka należy do Boga. Śpiewacy idą przed wojskiem, najeźdźcy wybijają się nawzajem, a Juda błogosławi Jahwe w Dolinie Beraka.

Od Jorama do Achaza — rozdziały 21–28

Rozdział 21 — Joram, zięć Achaba, morduje braci i prowadzi Judę drogą królów Izraela. Edom i Libna odpadają, list od proroka Eliasza zapowiada karę, a król umiera po dwóch latach ciężkiej choroby, przez nikogo nieżałowany.

Rozdział 22 — Achazjasz słucha rad matki Atalii i domu Achaba, wyrusza z Joramem izraelskim na wojnę i ginie z ręki Jehu. Atalia wytraca potomstwo królewskie, ale Jehoszaba, żona kapłana Jehojady, ukrywa małego Joasza w domu Bożym przez sześć lat.

Rozdział 23 — W siódmym roku Jehojada zawiera przymierze z setnikami i Lewitami, wykorzystuje zmianę straży w szabat i koronuje Joasza. Atalia zostaje zabita przy Bramie Końskiej, a lud burzy świątynię Baala.

Rozdział 24 — Za życia Jehojady Joasz odnawia dom Jahwe dzięki skrzyni na ofiary przy bramie. Po śmierci kapłana książęta prowadzą króla do bałwochwalstwa, a Zachariasz, syn Jehojady, zostaje ukamienowany na dziedzińcu; wkrótce Joasz ginie z ręki własnych sług.

Rozdział 25 — Amazjasz karze zabójców ojca, ale oszczędza ich synów zgodnie z Prawem. Zwycięża Edom w Dolinie Soli, lecz przynosi do domu bogów Seiru, wyzywa Joasza izraelskiego, przegrywa pod Bet-Szemesz i ginie w spisku w Lakisz.

Rozdział 26 — Uzjasz szuka Boga, dopóki żyje Zachariasz, znawca Bożych widzeń, i odnosi sukcesy: wojny z Filistynami, wieże, studnie, uprawy i machiny obronne. Gdy w pysze wchodzi do świątyni palić kadzidło, zostaje dotknięty trądem i do śmierci mieszka w domu odosobnienia.

Rozdział 27 — Jotam czyni to, co prawe, i nie powtarza błędu ojca w świątyni. Buduje górną bramę domu Jahwe, pokonuje Ammonitów i umacnia się, bo przygotował swoje drogi przed Bogiem, choć lud pozostaje zepsuty.

Rozdział 28 — Achaz stawia posągi Baalom i pali synów w ogniu w dolinie syna Hinnom. Ponosi klęski od Syrii i Izraela, prorok Obed skłania Samarię do odesłania jeńców z Judy, a król, zamiast się nawrócić, zamyka bramy domu Jahwe i składa ofiary bogom Damaszku.

Ezechiasz — rozdziały 29–32

Rozdział 29 — W pierwszym miesiącu panowania Ezechiasz otwiera bramy świątyni i każe Lewitom ją oczyścić, co trwa szesnaście dni. Składa ofiary za grzech całego ludu i przywraca śpiew z instrumentami według rozporządzenia Dawida.

Rozdział 30 — Król zaprasza listami całą Judę i resztę Izraela na Paschę, obchodzoną w drugim miesiącu. Wielu z północy szydzi, ale część przychodzi; Ezechiasz modli się za nieoczyszczonych, a święto zostaje przedłużone o kolejne siedem dni.

Rozdział 31 — Lud burzy wyżyny i posągi w Judzie oraz na północy. Ezechiasz porządkuje zmiany kapłanów i Lewitów, a pierwociny i dziesięciny napływają od trzeciego do siódmego miesiąca w takiej ilości, że trzeba budować spichlerze.

Rozdział 32 — Sennacheryb najeżdża Judę i lży Boga Ezechiasza. Król umacnia mury, odcina źródła wody, a po modlitwie jego i Izajasza anioł wytraca asyryjskich wojowników; później Ezechiasz choruje, wpada w pychę i ukorzył się.

Manasses, Amon i Jozjasz — rozdziały 33–35

Rozdział 33 — Manasses odbudowuje wyżyny, uprawia wróżbiarstwo, przeprowadza synów przez ogień i stawia posąg w domu Bożym. Zakuty w łańcuchy i uprowadzony do Babilonu, ukorzył się, wrócił na tron i usunął obcych bogów; jego syn Amon grzeszy bez skruchy i ginie w spisku.

Rozdział 34 — Jozjasz jako chłopiec zaczyna szukać Boga, a potem oczyszcza Judę i ziemie północy z bałwochwalstwa. Przy naprawie świątyni kapłan Chilkiasz znajduje księgę Prawa; król rozdziera szaty, pyta prorokini Chuldy i odnawia przymierze z całym ludem.

Rozdział 35 — Jozjasz obchodzi Paschę czternastego dnia pierwszego miesiąca tak, jak nie obchodzono jej od czasów Samuela. Później wychodzi naprzeciw faraonowi Necho, nie słucha ostrzeżenia, zostaje ranny pod Megiddo i umiera w Jerozolimie, opłakiwany także przez Jeremiasza.

Upadek i edykt Cyrusa — rozdział 36

Rozdział 36 — Po krótkich rządach Jehoachaza, Joakima i Joachina tron obejmuje Sedekiasz, który nie ukorzył się przed Jeremiaszem. Babilończycy palą dom Boży i uprowadzają lud na siedemdziesiąt lat, aż Cyrus, król Persji, ogłasza, że wygnańcy mogą wrócić i odbudować świątynię.

Bohaterowie

• Salomon — budowniczy świątyni i modlitwy jej poświęcenia. Kroniki pomijają jego późniejsze odstępstwo, znane z 1 Krl 11, i pokazują go niemal wyłącznie przy domu Bożym.
• Roboam — syn Salomona, za którego królestwo się podzieliło. Gdy porzucił Prawo, przyszedł Sziszak; gdy się ukorzył, Jerozolima ocalała (2 Krn 12,6-7).
• Asa — reformator, który w pierwszej części panowania wołał do Boga przeciw armii Zeracha, a pod koniec życia zaufał Syrii i lekarzom bardziej niż Jahwe.
• Jehoszafat — król, który posłał nauczycieli Prawa do miast Judy i zreformował sądy. Jego słabością były sojusze z domem Achaba.
• Atalia — córka domu Achaba i jedyna kobieta na tronie Judy, która próbowała wytępić ród Dawida.
• Jehojada i Joasz — kapłan, który ocalił i koronował dziecko z rodu Dawida, oraz król, który po śmierci opiekuna odszedł od Boga i kazał zabić jego syna.
• Uzjasz — jeden z najskuteczniejszych władców Judy, zgubiony przez pychę: sięgnął po służbę zastrzeżoną dla kapłanów i zmarł jako trędowaty.
• Achaz — król, który zamknął bramy świątyni i szukał pomocy u bogów Damaszku oraz u Asyrii.
• Ezechiasz — odnowiciel kultu i obrońca Jerozolimy przed Sennacherybem; Kronikarz poświęca mu aż cztery rozdziały.
• Manasses — najgorszy z królów Judy i zarazem przykład, że Bóg przyjmuje nawet takiego człowieka, gdy ten się ukorzy.
• Jozjasz — król, za którego odnaleziono księgę Prawa; zginął pod Megiddo, gdy nie posłuchał ostrzeżenia.
• Prorocy — Szemajasz, Azariasz, Chanani, Micheasz, Jehaziel, Zachariasz, Obed, Izajasz, Chulda i Jeremiasz. W Kronikach niemal każda decydująca chwila ma swojego proroka, którego król słucha albo odrzuca.

Autor i czas powstania

Księga nie podaje nazwiska autora. Badacze mówią więc o Kronikarzu, czyli autorze obu ksiąg Kronik, związanym najpewniej ze środowiskiem świątyni i Lewitów, o czym świadczy jego stałe zainteresowanie kapłanami, śpiewakami i odźwiernymi. Tradycja żydowska zapisana w Talmudzie (traktat Baba Batra) przypisuje spisanie rodowodów Kronik Ezdraszowi. To tradycja, nie informacja z samego tekstu. Pokrewieństwo z Księgą Ezdrasza jest jednak widoczne: ostatnie wersety 2 Krn 36,22-23 powtarzają początek Ezd 1,1-3.

Kronikarz sam wskazuje swoje źródła. Odsyła do księgi królów Judy i Izraela (2 Krn 16,11), do zapisków proroków Natana, Achiasza i Jeddo (2 Krn 9,29), do księgi Jehu, syna Chananiego (2 Krn 20,34), a przy Uzjaszu podaje, że jego dzieje opisał Izajasz (2 Krn 26,22). Dużą część materiału dzieli z 1 Księgą Królewską i 2 Księgą Królewską, ale wybiera i dopowiada według własnego klucza.

Opisane wydarzenia obejmują mniej więcej cztery stulecia: od początku panowania Salomona (zwykle datowanego na X wiek p.n.e.) do edyktu Cyrusa (538 r. p.n.e.). Samo dzieło powstało po powrocie z wygnania. Wskazują na to zakończenie z edyktem Cyrusa, wzmianka o perskich darejkach w 1 Krn 29,7 i rodowód Dawidowy ciągnący się kilka pokoleń po Zorobabelu (1 Krn 3,19). Większość badaczy umieszcza powstanie Kronik w IV wieku p.n.e.; dokładna data jest sporna.

Obie księgi Kronik były pierwotnie jednym zwojem. Podział na dwie części wprowadziła Septuaginta, która nazwała je Paralipomena, czyli rzeczy pominięte, a polską nazwę zawdzięczamy Hieronimowi, który określił dzieło jako kronikę całej historii Bożej. W większości drukowanych wydań Biblii hebrajskiej, zgodnie z porządkiem podanym w Talmudzie, Kroniki zamykają cały kanon; w tyberiadzkich kodeksach z Aleppo i Leningradu otwierają zbiór Pism (Ketuwim).

Struktura księgi

Najwięcej miejsca dostają królowie, którzy odnawiali kult: Salomon, Jehoszafat, Ezechiasz i Jozjasz. Historia królestwa północnego pojawia się tylko tam, gdzie styka się z Judą.

Przesłanie i główne tematy

Szukać Boga. Czasownik szukać (hebr. darasz) wraca w księdze jak refren. Azariasz mówi Asie wprost: gdy lud szuka Jahwe, znajduje Go, a gdy Go opuszcza, zostaje opuszczony (2 Krn 15,2). Jehoszafat „szukał Boga swego ojca” (2 Krn 17,4), Uzjasz miał powodzenie, dopóki szukał Pana (2 Krn 26,5), a Jozjasz zaczął szukać Boga w ósmym roku panowania, „gdy był jeszcze chłopcem” (2 Krn 34,3). Szukanie oznacza tu konkretne decyzje: usuwanie bożków, posłuszeństwo Prawu, modlitwę w kryzysie.

Ukorzenie i powrót. Obietnica z 2 Krn 7,14 jest kluczem do dalszych rozdziałów. Ukorzył się Roboam i Jerozolima ocalała. Ukorzył się Ezechiasz po chwili pychy. Ukorzył się nawet Manasses, a Bóg przywrócił go do Jerozolimy. Przeciwnym biegunem są Amon i Sedekiasz, o których księga mówi, że się nie ukorzyli (2 Krn 33,23; 2 Krn 36,12).

Odpłata widoczna w jednym pokoleniu. Kronikarz chętnie pokazuje skutki decyzji króla jeszcze za jego życia: Asa przestaje ufać i ma odtąd wojny, Uzjasz w pysze wchodzi do świątyni i zostaje trędowaty. Nie jest to jednak mechaniczna zasada. Przy poselstwie z Babilonu „opuścił go Bóg, aby wystawić go na próbę” (2 Krn 32,31), a sprawiedliwy Jozjasz ginie po sprzeciwieniu się słowu, którego nie rozpoznał.

Świątynia i porządek kultu. Dziewięć pierwszych rozdziałów mówi o budowie i poświęceniu domu Bożego, a reformy późniejszych królów prawie zawsze zaczynają się od świątyni. Lewici śpiewają, kapłani składają ofiary według Prawa, odźwierni pełnią straż. Kronikarz przypomina ludowi po wygnaniu, dla kogo odbudowuje się świątynię.

Prorocy jako Boże ostrzeżenie. Bóg posyłał swoich posłańców, „wstając rankiem, ponieważ litował się nad swoim ludem” (2 Krn 36,15). Upadek przychodzi dopiero wtedy, gdy lud szydzi z proroków i nie ma już ratunku.

Cały Izrael. Choć księga śledzi Judę, nie zapomina o pozostałych pokoleniach. Ludzie z północy przychodzą do Jerozolimy za Roboama (2 Krn 11,16), Ezechiasz zaprasza ich na Paschę, a Jozjasz oczyszcza także ziemie Manassesa, Efraima i Neftalego.

Najważniejsze wersety

Obietnica dana Salomonowi po poświęceniu świątyni streszcza teologię całej księgi. Szczegółowe omówienie znajdziesz w studium wersetu 2 Krn 7,14:

I jeśli mój lud, który jest nazywany moim imieniem, ukorzy się, będzie modlić się i szukać mojego oblicza, i odwróci się od swoich złych dróg, wtedy wysłucham go z nieba, przebaczę mu grzech i uzdrowię jego ziemię.

2 Krn 7,14 (UBG)

Słowa proroka Azariasza do Asy pokazują przymierze jako relację dwustronną:

I wyszedł on naprzeciw Asy, i powiedział mu: Słuchajcie mnie, Aso i całe pokolenie Judy i Beniamina. Pan jest z wami, dopóki jesteście z nim. Jeśli go szukać będziecie, znajdziecie go, ale jeśli go opuścicie, on opuści was.

2 Krn 15,2 (UBG)

Chanani tłumaczy królowi, dlaczego sojusz z Syrią był błędem. Pierwsza połowa wersetu należy do najczęściej cytowanych zdań księgi:

Oczy Pana przebiegają bowiem całą ziemię, aby pokazywał on swoją moc dla tych, których serce jest doskonałe wobec niego. Głupio postąpiłeś; z tego powodu odtąd będziesz miał wojny.

2 Krn 16,9 (UBG)

Przed bitwą, w której Juda nie musiała walczyć, Jehoszafat łączy wiarę w Boga z zaufaniem do Jego proroków:

Wstali potem wczesnym rankiem i wyruszyli na pustynię Tekoa. A gdy wyruszali, Jehoszafat stanął i powiedział: Słuchajcie mnie, Judo i mieszkańcy Jerozolimy. Wierzcie Panu, waszemu Bogu, a będziecie bezpieczni, wierzcie jego prorokom, a poszczęści się wam.

2 Krn 20,20 (UBG)

Historia Manassesa to najmocniejszy w księdze przykład przebaczenia:

Kiedy znalazł się w ucisku, modlił się do Pana, swego Boga, i bardzo się ukorzył przed Bogiem swoich ojców; I modlił się do niego. A on dał się przebłagać, wysłuchał jego modlitwy i przywrócił go do Jerozolimy, do jego królestwa. Wtedy Manasses uznał, że Pan jest Bogiem.

2 Krn 33,12-13 (UBG)

Księga kończy się edyktem, który otwiera drogę powrotu i odbudowy:

A w pierwszym roku Cyrusa, króla Persji – żeby wypełniło się słowo Pana wypowiedziane przez usta Jeremiasza – Pan wzbudził ducha Cyrusa, króla Persji, aby nakazał ogłosić i rozpisać po całym swoim królestwie, co następuje: Tak mówi Cyrus, król Persji: Wszystkie królestwa ziemi dał mi Pan, Bóg nieba, i on rozkazał mi, abym mu zbudował dom w Jerozolimie, która jest w Judzie. Kto z całego jego ludu jest wśród was, niech Pan, jego Bóg, będzie z nim, i ten niech wyrusza w drogę.

2 Krn 36,22-23 (UBG)

Perspektywa hebrajskiego kontekstu Pisma

Kroniki pokazują, że każda odnowa w Judzie była powrotem do spisanej Tory, a nie wymyślaniem nowego kultu. Jehoszafat posyła Lewitów i kapłanów, którzy nauczają, „mając ze sobą księgę Prawa Pana” (2 Krn 17,9). Amazjasz oszczędza synów zabójców swojego ojca, bo tak nakazuje Prawo Mojżesza (2 Krn 25,4; por. Pwt 24,16). Reforma Jozjasza zaczyna się od odnalezionej księgi Prawa i kończy odnowieniem przymierza.

Święta biblijne są w księdze kalendarzem życia narodu. Arkę wniesiono do świątyni w święto siódmego miesiąca (2 Krn 5,3), a poświęcenie ołtarza połączono ze świętem trwającym siedem dni i uroczystym dniem ósmym; lud rozszedł się dwudziestego trzeciego dnia siódmego miesiąca (2 Krn 7,8-10). To układ Sukot z Kpł 23. Kronikarz wylicza też stały porządek ofiar:

Wtedy Salomon złożył Panu całopalenia na ołtarzu Pana, który zbudował przed przedsionkiem; Zgodnie ze zwyczajem, składając każdego dnia według nakazu Mojżesza, w szabaty, w dni nowiu księżyca i w uroczyste święta, trzy razy w roku: w Święto Przaśników, w Święto Tygodni i w Święto Namiotów.

2 Krn 8,12-13 (UBG)

Za Ezechiasza Paschę obchodzono w drugim miesiącu, bo za mało kapłanów zdążyło się poświęcić (2 Krn 30,2-3). Tora przewiduje taki termin dla tych, którzy nie mogli świętować w pierwszym miesiącu (Lb 9,10-11). Jozjasz obchodzi już Paschę w terminie podstawowym, czternastego dnia pierwszego miesiąca (2 Krn 35,1). W obu opisach Pascha nie jest obyczajem jednej grupy, lecz świętem dla Jahwe, obchodzonym przez cały lud.

Szabat także pojawia się w kluczowych miejscach. Jehojada przeprowadza koronację Joasza w chwili zmiany kapłanów i Lewitów, którzy przychodzą na służbę w szabat (2 Krn 23,4). Ostatni rozdział wyjaśnia długość wygnania szabatami ziemi: ziemia leżała odłogiem, aż „wypełniła szabaty” przez siedemdziesiąt lat (2 Krn 36,21). To spełnienie ostrzeżenia z Tory: „Wtedy ziemia odpocznie i ucieszy się swoimi szabatami” (Kpł 26,34). Więcej o dniu odpoczynku piszemy na stronie o szabacie.

Warto też zobaczyć, jak księga łączy przepis z sercem. Ezechiasz modlił się za tych, którzy jedli Paschę nieoczyszczeni: „Niech dobrotliwy Pan przebaczy każdemu” (2 Krn 30,18), a Bóg „uzdrowił lud” (2 Krn 30,20). Nie jest to zniesienie Prawa, tylko pokazanie, że Bóg patrzy na serce tego, kto chce Go szukać, i przyjmuje go, gdy ten wraca do Jego porządku.

Zapowiedzi Mesjasza

Księga nie zawiera wprost mesjańskich proroctw, ale jej kręgosłupem jest przymierze z Dawidem. Salomon przypomina Bogu obietnicę, że nie zabraknie potomka na tronie Izraela (2 Krn 6,16), Abiasz nazywa ją „przymierzem soli” (2 Krn 13,5), a przy złym Joramie Kronikarz podkreśla, że Bóg obiecał Dawidowi pochodnię po wszystkie dni (2 Krn 21,7). Gdy Atalia wybija ród królewski, cała obietnica zależy od jednego ukrytego chłopca, Joasza. Ewangelia Mateusza wymienia potem tych samych królów Judy w rodowodzie Jeszui (Jezusa), od Salomona do Jozjasza i Jechoniasza (Mt 1,7-11).

Salomon modli się przy poświęceniu świątyni: „Czyż naprawdę jednak Bóg zamieszka z człowiekiem na ziemi?” (2 Krn 6,18). Ewangelia Jana odpowiada na to pytanie w sposób, którego Salomon się nie spodziewał: „A to Słowo stało się ciałem i mieszkało wśród nas” (J 1,14). Sam Jeszua, przywołując wizytę królowej Saby, mówi: „oto tu ktoś więcej niż Salomon” (Mt 12,42).

Jeszua nawiązuje też do śmierci Zachariasza, syna Jehojady, zabitego na dziedzińcu świątyni (2 Krn 24,20-22). Mówi o krwi przelanej „Od krwi Abla aż do krwi Zachariasza” (Łk 11,51). Jeżeli Kroniki zamykały kanon, jak w porządku talmudycznym, zdanie obejmuje pierwsze i ostatnie zabójstwo sprawiedliwego w Biblii hebrajskiej. Mt 23,35 nazywa jednak Zachariasza synem Barachiasza, co komplikuje identyfikację — omawiamy to w tekście o Zachariaszu, kapłanie zabitym przy ołtarzu.

Dla ucznia: motywy i pytania

• Refren oceny króla — król czynił „to, co prawe w oczach Pana” (2 Krn 27,2) albo „czynił to, co złe w oczach Pana” (2 Krn 21,6), często z uzupełnieniem, jak u Amazjasza: „ale niedoskonałym sercem” (2 Krn 25,2).
• Dobry początek, zły koniec — Asa, Joasz, Amazjasz i Uzjasz zaczynają wiernie, a kończą odstępstwem lub pychą.
• Modlitwa w kryzysie — Asa przed armią Zeracha, Jehoszafat przed Moabem i Ammonem, Ezechiasz przed Asyrią, Manasses w łańcuchach.
• Muzyka i śpiew — Lewici śpiewają przy wniesieniu arki, przed wojskiem Jehoszafata i przy oczyszczeniu świątyni za Ezechiasza; powraca wołanie „Wysławiajcie Pana, bo na wieki trwa jego miłosierdzie” (2 Krn 20,21).
• Sojusze — zależność od Syrii, Asyrii i domu Achaba zawsze kończy się źle.
• Śmierć jako sen — o zmarłych królach księga mówi, że zasnęli ze swoimi ojcami; Abiasz „zasnął ze swoimi ojcami” (2 Krn 14,1). Zmarli czekają na zmartwychwstanie, o czym więcej na stronie co się dzieje po śmierci.

Dlaczego Kroniki pomijają grzech Salomona i dzieje królestwa północnego?

Kronikarz pisze dla ludzi, którzy wrócili z Babilonu do małej Judy i odbudowywali świątynię. Interesuje go dom Dawida i dom Boży, więc królestwo północne pojawia się tylko wtedy, gdy wpływa na Judę, jak przy sojuszu Jehoszafata z Achabem (2 Krn 18). Grzechy Salomona opisane w 1 Krl 11 czytelnik znał z wcześniejszych ksiąg, a Kroniki im nie zaprzeczają. Po prostu skupiają się na tym, co Salomon zrobił dla świątyni (2 Krn 2–7).

Czym różni się obraz Manassesa w Kronikach i w Księgach Królewskich?

2 Księga Królewska opisuje tylko jego zbrodnie i uznaje je za przyczynę późniejszego wyroku na Judę (2 Krl 21,16; 2 Krl 23,26). Kroniki podają te same grzechy, ale dodają uprowadzenie do Babilonu, modlitwę w ucisku i powrót na tron: „Wtedy Manasses uznał, że Pan jest Bogiem” (2 Krn 33,13). Obie relacje dotyczą tego samego króla, lecz Kroniki pokazują dalszy ciąg jego życia i Boże miłosierdzie wobec ukorzonego grzesznika.

Dlaczego Ezechiasz obchodził Paschę w drugim miesiącu?

Świątynię oczyszczano do szesnastego dnia pierwszego miesiąca (2 Krn 29,17), a kapłanów poświęconych do służby było za mało, zaś lud nie zdążył zebrać się w Jerozolimie (2 Krn 30,3). Król skorzystał więc z przepisu Tory o Passze w drugim miesiącu dla nieczystych i będących w podróży (Lb 9,10-11). Nie ustanowił nowego święta, lecz zastosował istniejące Prawo.

Skąd siedemdziesiąt lat niewoli?

Kronikarz łączy dwa teksty: zapowiedź Jeremiasza o siedemdziesięciu latach służby królowi Babilonu (Jr 25,11) i ostrzeżenie Tory, że ziemia odpocznie w szabaty, których jej nie dawano (Kpł 26,34). Wygnanie trwa więc, „dopóki ziemia nie odprawiła swoich szabatów” (2 Krn 36,21). Jak liczono te lata, wyjaśnia artykuł o siedemdziesięciu latach Jeremiasza.

Dlaczego księga urywa się w pół zdania?

Edykt Cyrusa kończy się słowami „niech wyrusza w drogę” (2 Krn 36,23). Te same wersety otwierają Księgę Ezdrasza (Ezd 1,1-3), która opowiada, jak wygnańcy rzeczywiście wyruszyli i odbudowali świątynię. W układzie, w którym Kroniki zamykają Biblię hebrajską, ostatnim słowem kanonu jest więc wezwanie do powrotu do Jerozolimy i do domu Bożego.

Czytaj dalej

• 2 Księga Kronik 1 w przekładzie interlinearnym — tekst hebrajski słowo po słowie.
• Porównanie przekładów 2 Krn 1 — różne polskie tłumaczenia obok siebie.
• Streszczenie 2 Kronik 1 — pierwszy rozdział i dalsze streszczenia rozdział po rozdziale.
• 1 Księga Kronik — rodowody od Adama i panowanie Dawida, pierwsza połowa tego samego dzieła.
• Izajasz, Sennacheryb i noc pod Jerozolimą — tło rozdziału 32.
• Necho II i śmierć Jozjasza pod Megiddo — historyczne tło rozdziału 35.
• Najazd Sziszaka na reliefie z Karnaku — egipski ślad wydarzeń z rozdziału 12.
• Ile lat miał Achazjasz, gdy zaczął królować? — rozbieżność liczb między 2 Krl 8,26 a 2 Krn 22,2.