1 Księga Samuela — streszczenie, bohaterowie i przesłanie

1 Księga Samuela opowiada, jak Izrael przeszedł od rządów sędziów do monarchii. W jednym zdaniu: Jahwe (PAN) daje Izraelowi proroka Samuela, na żądanie ludu ustanawia króla Saula, a gdy Saul okazuje się nieposłuszny, wybiera pasterza Dawida, który zanim obejmie tron, latami ucieka przed zazdrosnym królem. Księga kończy się śmiercią Saula na górze Gilboa.

Streszczenie w 5 zdaniach

1. Niepłodna Anna wyprasza u Jahwe syna Samuela i oddaje go na służbę przy przybytku w Szilo, gdzie kapłan Heli nie powstrzymuje grzechów swoich synów.
2. Filistyni rozbijają Izraela, zdobywają arkę przymierza i zabijają synów Helego, lecz arka sprowadza na nich plagi i wraca, a Samuel prowadzi lud do pokuty i zwycięstwa.
3. Gdy Samuel się zestarzał, lud domaga się króla „jak to jest u wszystkich narodów”; Samuel namaszcza Saula z pokolenia Beniamina, który zwycięża Ammonitów, ale dwukrotnie łamie polecenia Jahwe i zostaje odrzucony.
4. Samuel potajemnie namaszcza w Betlejem Dawida, który zabija Goliata, zdobywa przyjaźń Jonatana i miłość ludu, a przez to budzi śmiertelną zazdrość Saula.
5. Dawid ukrywa się na pustyni i wśród Filistynów, dwa razy oszczędza życie Saula, a Saul, opuszczony przez Boga, szuka rady u czarownicy w Endor i ginie wraz z synami w bitwie na Gilboa.

Streszczenie szczegółowe — rozdział po rozdziale

Samuel i koniec domu Helego — rozdziały 1–3

Rozdział 1 — Elkana co roku pielgrzymuje z żonami do Szilo; niepłodna Anna, dręczona przez Peninę, modli się w przybytku i ślubuje, że syn będzie należał do Jahwe, a „brzytwa nie dotknie jego głowy” (1 Sm 1,11). Rodzi Samuela i po odstawieniu od piersi przyprowadza go do kapłana Helego.

Rozdział 2 — Anna śpiewa pieśń o Bogu, który poniża pysznych i wywyższa ubogich. Synowie Helego, Chofni i Pinchas, zabierają siłą mięso z ofiar i grzeszą z kobietami przy wejściu do przybytku; mąż Boży zapowiada upadek ich rodu i wzbudzenie wiernego kapłana.

Rozdział 3 — Nocą Jahwe woła chłopca po imieniu, a Samuel za radą Helego odpowiada: „Mów, bo twój sługa słucha” (1 Sm 3,10). Pierwsze słowo, jakie słyszy, to wyrok na dom Helego; od tej pory cały Izrael uznaje go za proroka.

Arka wśród Filistynów — rozdziały 4–7

Rozdział 4 — Izrael przegrywa z Filistynami pod Ebenezer i przynosi z Szilo arkę jak talizman, ale ponosi jeszcze większą klęskę: arka zostaje zdobyta, Chofni i Pinchas giną. Heli na wieść o tym spada z krzesła i łamie kark, a jego synowa, rodząc, nazywa syna Ikabod: „Odeszła chwała od Izraela” (1 Sm 4,21).

Rozdział 5 — W świątyni w Aszdodzie posąg Dagona dwukrotnie pada przed arką. Mieszkańców Aszdodu, a potem Gat i Ekronu, dotykają wrzody i śmierć, więc miasta przerzucają arkę jedno do drugiego.

Rozdział 6 — Po siedmiu miesiącach Filistyni odsyłają arkę na wozie ciągniętym przez dwie krowy, z darem pięciu złotych wrzodów i pięciu złotych myszy. Krowy same idą do Bet-Szemesz, gdzie ludzie zaglądają do arki i spada na nich kara; arkę przenosi się do Kiriat-Jearim.

Rozdział 7 — Po dwudziestu latach Samuel wzywa lud w Mispie do porzucenia Baalów i Asztart. Gdy Filistyni atakują, Jahwe zsyła grzmot, a Samuel stawia kamień Ebenezer z napisem „Aż dotąd pomagał nam Pan” (1 Sm 7,12) i sądzi Izraela, objeżdżając Betel, Gilgal i Mispę.

Ustanowienie królestwa — rozdziały 8–12

Rozdział 8 — Synowie Samuela, Joel i Abija, biorą łapówki w Beer-Szebie, więc starsi żądają króla. Jahwe mówi Samuelowi, że lud odrzucił nie jego, lecz samego Boga, i każe przedstawić ludowi prawo króla: pobór, podatki i pracę przymusową.

Rozdział 9 — Saul, syn Kisza, wysoki o głowę ponad lud, szuka zaginionych oślic ojca i trafia do Samuela. Prorok, uprzedzony przez Jahwe, sadza go na honorowym miejscu przy uczcie ofiarnej.

Rozdział 10 — Samuel potajemnie namaszcza Saula na wodza; zapowiedziane znaki się spełniają, a Saul prorokuje z grupą proroków. W Mispie los pada na niego, ale król ukrył się „wśród tobołów” (1 Sm 10,22), a gdy go przyprowadzono, lud woła: „Niech żyje król!”.

Rozdział 11 — Nachasz Ammonita grozi mieszkańcom Jabesz-Gilead wyłupieniem prawego oka. Saul zwołuje pokolenia, rozbija Ammonitów, a w Gilgal lud odnawia królestwo.

Rozdział 12 — Samuel w mowie pożegnalnej prosi lud, by zaświadczył o jego uczciwości, przypomina dzieje od Egiptu i sprowadza burzę w czasie żniw pszenicy. Obiecuje, że nie przestanie się za lud modlić, jeśli lud i król będą słuchać Jahwe.

Odrzucenie Saula — rozdziały 13–15

Rozdział 13 — Filistyni gromadzą się w Mikmas, a Izraelici się rozpraszają. Saul nie czeka na Samuela i sam składa całopalenie; Samuel zapowiada, że jego królestwo się nie ostoi, bo Jahwe wyszukał sobie innego człowieka. Izrael nie ma nawet kowali, bo Filistyni nie pozwalali robić broni.

Rozdział 14 — Jonatan ze swoim giermkiem atakuje posterunek filistyński i wywołuje popłoch w obozie. Saul zakazuje ludowi jeść do wieczora; Jonatan, nie wiedząc o tym, je miód, a wygłodzeni żołnierze jedzą mięso z krwią. Los wskazuje Jonatana, lecz lud nie pozwala go zabić.

Rozdział 15 — Saul pokonuje Amalekitów, ale oszczędza króla Agaga i najlepsze zwierzęta. Samuel ogłasza, że posłuszeństwo jest lepsze niż ofiara, a Jahwe odrzucił Saula; sam zabija Agaga w Gilgal i więcej nie widzi się z królem.

Dawid na dworze Saula — rozdziały 16–20

Rozdział 16 — W Betlejem Samuel przegląda synów Jessego i słyszy, że Jahwe patrzy na serce; namaszcza najmłodszego, pasterza Dawida. Duch Pana opuszcza Saula, dręczy go zły duch, a Dawid gra mu na harfie i zostaje jego giermkiem.

Rozdział 17 — W dolinie Ela Goliat z Gat przez czterdzieści dni wyzywa Izraela. Dawid, który przyniósł braciom żywność, odrzuca zbroję Saula i zabija olbrzyma kamieniem z procy, a Filistyni uciekają.

Rozdział 18 — Jonatan zawiera z Dawidem przymierze i oddaje mu swój płaszcz i broń. Kobiety śpiewają: „Saul pobił swoje tysiące, ale Dawid swoich dziesiątki tysięcy” (1 Sm 18,7), więc Saul rzuca w niego włócznią i żąda jako wiana stu napletków filistyńskich; Dawid przynosi dwieście i żeni się z Mikal.

Rozdział 19 — Saul otwarcie każe zabić Dawida. Jonatan chwilowo go przebłaguje, Mikal spuszcza męża przez okno i kładzie w łóżku posąg domowego bożka, a w Rama wysłańcy Saula i on sam zaczynają prorokować.

Rozdział 20 — Na uczcie w dniu nowiu Saul wybucha gniewem na Jonatana za przyjaźń z Dawidem. Jonatan umówionym znakiem ze strzałami ostrzega przyjaciela, a przy rozstaniu obaj potwierdzają przymierze.

Dawid na wygnaniu — rozdziały 21–27

Rozdział 21 — W Nob kapłan Achimelek daje zbiegowi poświęcony chleb i miecz Goliata. Dawid ucieka do Akisza, króla Gat, i ratuje się tam, udając szaleńca.

Rozdział 22 — W jaskini Adullam gromadzi się wokół Dawida około czterystu ludzi uciśnionych i zadłużonych, a rodziców oddaje pod opiekę królowi Moabu. Doeg Edomita donosi Saulowi o pomocy z Nob, a potem na rozkaz króla zabija osiemdziesięciu pięciu kapłanów; ocalały Abiatar dołącza do Dawida.

Rozdział 23 — Dawid ratuje Keilę przed Filistynami, ale musi uciekać, bo jej mieszkańcy wydaliby go Saulowi. Jonatan odwiedza go na pustyni Zif, a gdy Saul otacza go na pustyni Maon, najazd Filistynów odciąga króla.

Rozdział 24 — W jaskini koło En-Gedi Dawid ma Saula w swoich rękach, lecz odcina mu tylko skraj płaszcza i nie pozwala ludziom podnieść ręki na „pomazańca Pana”. Saul płacze i przyznaje, że Dawid jest sprawiedliwszy od niego.

Rozdział 25 — Samuel umiera. Bogaty Nabal znieważa ludzi Dawida, który rusza się mścić, ale Abigail wychodzi mu naprzeciw z darami i odwodzi go od rozlewu krwi. Nabal umiera po dziesięciu dniach, a Dawid żeni się z Abigail.

Rozdział 26 — Na pustyni Zif Dawid z Abiszajem wchodzi nocą do obozu Saula i zabiera włócznię oraz dzban z wodą, lecz nie pozwala zabić króla. Z przeciwległej góry zawstydza Abnera, a Saul po raz drugi przyznaje, że zgrzeszył.

Rozdział 27 — Dawid, nie wierząc w trwałość tych obietnic, przechodzi z sześciuset ludźmi do Akisza i dostaje Siklag. Przez rok i cztery miesiące napada na Geszurytów, Girzytów i Amalekitów, a Akiszowi mówi, że łupi Judę.

Upadek Saula — rozdziały 28–31

Rozdział 28 — Filistyni stają w Szunem, a Saul, któremu Jahwe nie odpowiada ani przez sny, ani przez Urim, ani przez proroków, idzie nocą do czarownicy w Endor. Zjawa nazwana Samuelem zapowiada klęskę i śmierć króla wraz z synami.

Rozdział 29 — Książęta filistyńscy w Afek nie ufają Dawidowi i każą Akiszowi odesłać go przed bitwą z Izraelem. Dawid wraca na południe.

Rozdział 30 — Amalekici palą Siklag i uprowadzają kobiety i dzieci, a ludzie chcą ukamienować Dawida. Dawid pyta Jahwe przez efod, rusza w pościg z czterystu ludźmi, odzyskuje wszystkich i ustanawia zasadę, że pilnujący taborów dzielą łup na równi z walczącymi.

Rozdział 31 — Na Gilboa giną Jonatan, Abinadab i Malkiszua; ranny Saul rzuca się na własny miecz. Filistyni wieszają ciała na murze Bet-Szean, a mieszkańcy Jabesz-Gilead nocą je zabierają, grzebią i poszczą siedem dni.

Bohaterowie

• Samuel — syn Anny, ostatni z sędziów i prorok, który namaścił dwóch pierwszych królów; zob. Samuel — ostatni sędzia. Jego rolę jako zawiasu między epokami opisuje też tekst Samuel między sędziami a prorokami.
• Anna i Elkana — rodzice Samuela; Anna jest autorką pieśni z rozdziału 2, a Elkana — przykładem corocznego pielgrzyma do Szilo.
• Heli i jego synowie — Heli sądził Izraela czterdzieści lat, ale nie powstrzymał synów; Chofni i Pinchas zbezcześcili ofiary i zginęli w dniu utraty arki.
• Saul — pierwszy król, Beniaminita, odważny, lecz niecierpliwy i coraz bardziej zazdrosny; biografia: Saul, pierwszy król.
• Jonatan — syn Saula i bohater spod Mikmas, który rozpoznał w Dawidzie przyszłego króla i zawarł z nim przymierze (1 Sm 23,17).
• Dawid — najmłodszy syn Jessego z Betlejem, pasterz, muzyk i wojownik, namaszczony na długo przed objęciem tronu; biografia: Dawid.
• Mikal — córka Saula i żona Dawida, która ratuje go przed ojcem, a potem zostaje oddana innemu mężowi (1 Sm 25,44).
• Abigail — żona Nabala, której mądrość powstrzymała Dawida przed zemstą; zob. Abigail.
• Abner, Achimelek, Doeg i Agag — dowódca wojsk Saula (Abner), kapłan z Nob (Achimelek), jego zabójca (Doeg Edomita) i król Amalekitów (Agag).
• Goliat — filistyński wojownik z Gat; o jego imieniu pisze hasło Goliat, a o mieście i ostrakonie z podobnym imieniem — artykuł Gat (Tell es-Safi).

Autor i czas powstania

Księga jest anonimowa. W Biblii hebrajskiej 1 i 2 Księga Samuela stanowiły jedną całość; podział na dwie części pochodzi z tradycji greckiej, gdzie obie księgi zaliczano razem z Królewskimi do czterech „Ksiąg Królestw”. W kanonie żydowskim należą do Proroków Wcześniejszych, obok Jozuego, Sędziów i Królewskich.

Tradycja talmudyczna (Bawa Batra 14b) przypisuje pierwszą część dzieła Samuelowi, a dalszą prorokom Gadowi i Natanowi. Ma ona punkt zaczepienia w Biblii: Kroniki wspominają „dzieje” Dawida spisane przez Samuela, Natana i Gada (1 Krn 29,29). Sam tekst wyklucza jednak, by Samuel napisał całość, bo jego śmierć opisuje rozdział 25. Zwrot „aż do dziś” (np. 1 Sm 27,6, gdzie Siklag należy „do królów Judy”) pokazuje, że przynajmniej część materiału została zredagowana, gdy istniało już osobne królestwo Judy.

Wydarzenia obejmują mniej więcej stulecie, zwykle datowane na XI wiek p.n.e., od narodzin Samuela do śmierci Saula. Czas ostatecznej redakcji jest sporny: jedni wskazują epokę królestwa podzielonego, inni okres wygnania. Tekst nie podaje też długości panowania Saula — liczby w 1 Sm 13,1 są w tradycji rękopiśmiennej uszkodzone, o czym pisze artykuł ile lat panował Saul.

Struktura księgi

Przesłanie i główne tematy

Król pod władzą Boga. Żądanie króla Jahwe traktuje jako odrzucenie własnego panowania, ale nie odrzuca ludu. Monarchia zostaje ustanowiona, lecz król ma słuchać słowa przekazywanego przez proroka. Saul traci tron nie dlatego, że przegrywa bitwy, ale dlatego, że nie słucha. Wzór takiego króla Tora opisuje już w Pwt 17,14-20.

Posłuszeństwo przed rytuałem. Synowie Helego mają dostęp do ołtarza, ale nie znają Jahwe (1 Sm 2,12). Izraelici wnoszą arkę do bitwy, jakby była gwarancją zwycięstwa. Saul składa ofiary, łamiąc nakazy. Samuel streszcza to zdaniem, które prorocy będą powtarzać przez wieki; zob. Posłuszeństwo lepsze niż ofiara. Dlaczego pozornie drobne przewinienia kosztowały Saula tak wiele, wyjaśnia artykuł dlaczego Bóg odrzucił Saula.

Odwrócenie losów. Pieśń Anny zapowiada, że Bóg poniża pysznych i wywyższa ubogich, i księga to pokazuje: niepłodna rodzi proroka, chłopiec zastępuje kapłański ród, pasterz wypiera króla. Saul sam mówi, że pochodzi „z najmniejszego pokolenia Izraela” (1 Sm 9,21); wybór nie zależy od pozycji, lecz od Boga.

Nie podnosić ręki na pomazańca. Dawid dwukrotnie może zabić Saula i dwukrotnie odmawia (1 Sm 24; 1 Sm 26). Nie bierze królestwa siłą, lecz czeka, aż Bóg mu je da. Kontrastem jest Saul, który ściga niewinnego.

Przyjaźń i przymierze. Jonatan, następca tronu, zrzeka się swojej przyszłości na rzecz przyjaciela i wiąże się z nim przymierzem przed Jahwe (1 Sm 18,3; 1 Sm 20). To najjaśniejsza relacja między ludźmi w całej księdze.

Najważniejsze wersety

1 Sm 2,10 — pierwszy „pomazaniec”. Anna kończy pieśń słowami o królu i pomazańcu, zanim Izrael miał jakiegokolwiek króla.

Pan pokruszy swoich przeciwników i zagrzmi przeciwko nim z nieba. Pan będzie sądził krańce ziemi, udzieli siły swemu królowi i wywyższy róg swego pomazańca.

1 Sm 2,10 (UBG)

1 Sm 8,7 — sens żądania króla. Jahwe mówi Samuelowi, kogo naprawdę odrzucił lud.

Wtedy Pan powiedział do Samuela: Posłuchaj głosu tego ludu we wszystkim, co ci powiedzą, gdyż nie tobą wzgardzili, ale mną wzgardzili, abym nie królował nad nimi.

1 Sm 8,7 (UBG)

1 Sm 15,22 — posłuszeństwo i ofiara. Odpowiedź Samuela na tłumaczenia Saula po wojnie z Amalekitami.

Samuel odpowiedział: Czy Pan ma takie samo upodobanie w całopaleniach i ofiarach jak w posłuszeństwie głosowi Pana? Oto posłuszeństwo jest lepsze niż ofiara, lepiej jest słuchać, niż ofiarowywać tłuszcz baranów.

1 Sm 15,22 (UBG)

1 Sm 16,7 — Bóg patrzy na serce. Samuel ma przed sobą najstarszego syna Jessego i już widzi w nim króla. Ten werset szerzej omawia studium 1 Sm 16,7.

Lecz Pan powiedział do Samuela: Nie patrz na jego urodę ani na jego wysoki wzrost, gdyż go odrzuciłem. Pan bowiem nie patrzy na to, na co patrzy człowiek, bo człowiek patrzy na to, co jest przed oczami, ale Pan patrzy na serce.

1 Sm 16,7 (UBG)

1 Sm 17,47 — walka należy do Pana. Dawid przed Goliatem wyjaśnia, skąd bierze odwagę.

I całe to zgromadzenie pozna, że nie mieczem ani włócznią wybawia Pan, gdyż walka należy do Pana i on wyda was w nasze ręce.

1 Sm 17,47 (UBG)

1 Sm 24,6 — pomazaniec Pana. Dawid w jaskini powstrzymuje swoich ludzi.

I zwrócił się do swoich ludzi: Nie daj Boże, żebym miał to uczynić memu panu, pomazańcowi Pana, bym miał wyciągnąć swoją rękę na niego, ponieważ jest pomazańcem Pana.

1 Sm 24,6 (UBG)

Perspektywa hebrajskiego kontekstu Pisma

Księga pokazuje Torę w codziennym życiu Izraela, zanim powstała świątynia w Jerozolimie. Elkana co roku idzie do Szilo, by oddać cześć i złożyć ofiarę (1 Sm 1,3), zgodnie z nakazem pielgrzymek w wyznaczone czasy. O tym sanktuarium pisze hasło Szilo, a o jego archeologii — artykuł Szilo — poszukiwanie Przybytku. Dom Saula świętuje nów księżyca przy wspólnym stole (1 Sm 20,5), a rodzina Dawida składa w Betlejem doroczną ofiarę (1 Sm 20,6). Rachubę miesięcy od nowiu przedstawia kalendarz biblijny.

Prawo o pokarmach nie jest tu tłem, lecz przedmiotem sporu. Po bitwie pod Mikmas wygłodzeni żołnierze zarzynają zwierzęta na ziemi i jedzą mięso z krwią. Saul uznaje to za grzech „przeciw Panu” i każe zabijać zwierzęta na wielkim kamieniu (1 Sm 14,32-34), zgodnie z zakazem jedzenia krwi (Kpł 19,26). Szerzej o tych przepisach pisze strona prawo dietetyczne.

Granice ustanowione w Torze okazują się poważne. Grzech synów Helego polega na naruszeniu przepisów o częściach ofiary należnych kapłanom, a Saul, który nie był kapłanem, sam składa całopalenie (1 Sm 13,9). Kiedy Dawid w Nob je chleb pokładny (1 Sm 21,6), kapłan pyta najpierw o rytualną czystość ludzi. Do tej sceny odwołuje się później Jeszua (Jezus) w sporze o szabat (Mk 2,25-26).

Scena w Endor pokazuje, dlaczego Tora zakazuje wywoływania zmarłych (Pwt 18,10-12). Saul sam wcześniej usunął z kraju wywołujących duchy (1 Sm 28,3). Tekst nazywa zjawę Samuelem, ale nie mówi, kto naprawdę przemówił, a zapowiedź „jutro ty i twoi synowie będziecie ze mną” (1 Sm 28,19) dotyczy śmierci, nie życia w zaświatach. Oba odczytania rozważa artykuł czy Samuel naprawdę pojawił się u wróżki z Endor, a naukę Pisma o stanie zmarłych — strona co dzieje się po śmierci. Sama Anna śpiewa, że „Pan zabija i ożywia, wprowadza do grobu i wyprowadza” (1 Sm 2,6) — nadzieja dotyczy wyprowadzenia z grobu, a nie przebywania zmarłych gdzie indziej.

Zapowiedzi Mesjasza

Hebrajskie słowo maszijach, pomazaniec, w odniesieniu do króla pojawia się po raz pierwszy w pieśni Anny (1 Sm 2,10). Mąż Boży zapowiada też wiernego kapłana, który będzie chodził „przed moim pomazańcem po wszystkie dni” (1 Sm 2,35). Z tych zapowiedzi wyrasta nadzieja na Mesjasza, którą Pismo rozwija dalej; zob. Mesjasz (Maszijach).

Dawid jest w tej księdze przede wszystkim postacią historyczną, ale Nowy Testament widzi w nim wzór. Pochodzi z Betlejem (1 Sm 16,1; zob. hasło Betlejem), jest pasterzem, zostaje namaszczony, zanim ktokolwiek go uznał, i przez lata jest królem odrzucanym przez panującego. Paweł w Antiochii Pizydyjskiej streszcza te dzieje i przywołuje słowa o człowieku „według swego serca” (1 Sm 13,14; Dz 13,21-22), żeby przejść do Jeszui jako potomka Dawida. Takie paralele są typologią, a nie proroctwami z rozdziału i wersetu: sam tekst 1 Samuela nie mówi o przyszłym Mesjaszu wprost poza zapowiedziami w rozdziale 2.

Dla ucznia: motywy i pytania

• Motyw literacki: słuchanie i niesłuchanie — Samuel, który mówi „Mów, bo twój sługa słucha”, i Saul, który nie słucha.
• Motyw literacki: szaty — płaszcz Samuela rozdarty przez Saula (1 Sm 15,27), płaszcz Jonatana oddany Dawidowi, skraj płaszcza Saula odcięty w jaskini.
• Motyw teologiczny: Duch Pana przychodzi na Saula i odchodzi od niego, a zstępuje na Dawida (1 Sm 10,10; 1 Sm 16,13-14).
• Motyw teologiczny: pytanie Boga o wolę — przez proroka, Urim i efod (zob. Urim i Tummim, efod).
• Motyw historyczny: przewaga Filistynów w uzbrojeniu i zależność Izraela od ich kowali (1 Sm 13,19-22).

Dlaczego Izrael chciał króla i czy to był grzech?

Starsi podali dwa powody: Samuel się zestarzał, a jego synowie byli nieuczciwi (1 Sm 8,5). Chcieli jednak króla „jak to jest u wszystkich narodów”, a Jahwe odczytał to jako odrzucenie Jego panowania (1 Sm 8,7). Samuel nazywa to później niegodziwością (1 Sm 12,17), ale Bóg nie odbiera królestwa, tylko stawia króla pod prawem i słowem proroka (1 Sm 12,14-15).

Za co dokładnie Saul został odrzucony?

Za dwa akty nieposłuszeństwa. W Gilgal złożył całopalenie, nie czekając na Samuela (1 Sm 13,8-14), a w wojnie z Amalekitami zatrzymał Agaga i najlepsze zwierzęta wbrew wyraźnemu nakazowi (1 Sm 15,9). Za każdym razem tłumaczył się okolicznościami albo ludem. Samuel odpowiada, że bunt jest jak grzech czarów (1 Sm 15,23).

Kto zabił Goliata?

Według 1 Sm 17,50 zrobił to Dawid „procą i kamieniem”. W 2 Sm 21,19 czytamy jednak o Elchananie z Betlejem, który zabił brata Goliata; 1 Krn 20,5 podaje imię tego brata. Różnicę tekstów i jej możliwe wyjaśnienia omawia artykuł kto zabił Goliata.

Dlaczego Dawid nie zabił Saula, gdy miał okazję?

Bo Saul był „pomazańcem Pana” (1 Sm 24,6; 1 Sm 26,9). Dawid zostawia sąd Bogu: mówi, że Jahwe sam uderzy Saula albo nadejdzie jego dzień (1 Sm 26,10). Nawet odcięcie skraju płaszcza budzi w nim wyrzuty sumienia (1 Sm 24,5).

Jak zginął Saul?

Według 1 Sm 31,4 ciężko ranny Saul rzucił się na własny miecz, gdy giermek odmówił mu pomocy. 2 Sm 1 zawiera inną relację, w której Amalekita twierdzi, że dobił króla. Jak zestawić te wersje, wyjaśnia tekst kto naprawdę zabił Saula; o mieście, na którego murze zawieszono ciało, pisze artykuł Bet-Szean.

Czytaj dalej

• 1 Samuela 1 w przekładzie interlinearnym — tekst z odniesieniem do słów hebrajskich.
• Porównanie przekładów 1 Samuela 1 — różne tłumaczenia obok siebie.
• Streszczenie 1 Samuela 1 — dokładniejsze omówienie historii Anny.
• Księga Rut — rodowód, który kończy się na Dawidzie.
• Księga Sędziów — epoka, po której przyszło królestwo.
• 2 Księga Samuela — dalszy ciąg: panowanie Dawida.
• Bet-Szemesz — powrót Arki od Filistynów — archeologiczne tło rozdziału 6.