Ten przypadek różni się od pozostałych w tym dziale. Nie mamy tu dwóch zdań, które sobie przeczą, tylko jedno zdanie, którego nie da się przeczytać — i drugie, w innej księdze, podające liczbę, której to pierwsze nie zawiera.
Dlaczego zdanie w 1 Samuela 13,1 urywa się w połowie?
Saul królował już rok, a gdy królował dwa lata nad Izraelem;
1 Sm 13,1
Zdanie urywa się w połowie. Nie ma orzeczenia, do którego zmierza, i nie podaje ani wieku Saula w chwili objęcia władzy, ani długości jego panowania. Uwspółcześniona Biblia Gdańska oddaje je możliwie wiernie wobec tego, co stoi w tekście hebrajskim, i właśnie dlatego wychodzi zdanie niedokończone.
Czy UBG mówi, że Saul miał rok, gdy został królem?
Warto to powiedzieć wyraźnie, bo krąży w obiegu zarzut, którego w polskim tekście nie sposób postawić. W wielu przekładach obcych werset ten brzmi tak, że Saul miał rok, gdy zaczął królować — co daje zdanie absurdalne i bywa przytaczane jako dowód na błąd w Piśmie. W używanym tutaj przekładzie takiego zdania po prostu nie ma. Nie znaczy to, że trudność zniknęła; znaczy, że przeniosła się z absurdu na lukę. Tłumacz stanął przed wyborem: uzupełnić brakującą liczbę za tekstem, albo oddać ułomność oryginału. Wybrał drugie.
Skąd pochodzi liczba czterdziestu lat panowania Saula?
Później prosili o króla. I na czterdzieści lat dał im Bóg Saula, syna Kisza, męża z pokolenia Beniamina.
Dz 13,21
To jedyne miejsce w Piśmie, które podaje długość panowania Saula wprost. Nie pochodzi z Księgi Samuela ani z Kronik, tylko z mowy Pawła wygłoszonej w Antiochii Pizydyjskiej kilkanaście wieków później.
Co o długości rządów Saula mówi wiek Iszboszeta?
Iszboszet, syn Saula, miał czterdzieści lat, kiedy zaczął królować nad Izraelem, a panował dwa lata. Tylko dom Judy poszedł za Dawidem.
2 Sm 2,10
Syn Saula miał czterdzieści lat, gdy obejmował władzę po śmierci ojca. Ponieważ w chwili pierwszej bitwy Saula był jeszcze na tyle młody, że tekst go nie wymienia wśród dowódców, panowanie ojca musiało trwać co najmniej kilkadziesiąt lat. To poszlaka, nie liczba, ale idzie w tę samą stronę co zdanie z Dziejów.
Jak tłumaczy się brak liczb w tym wersecie?
Uszkodzenie w przekazie tekstu
Najczęstsze rozwiązanie mówi, że w tym miejscu wypadły liczby, prawdopodobnie przy przepisywaniu — cyfry były zapisywane literami i łatwo je zgubić. Czego nie tłumaczy: nie mówi, jakie to były liczby. Rozpoznaje uszkodzenie i na tym się zatrzymuje, bo nie ma czym go uzupełnić.
Formuła królewska z pustymi miejscami
Druga propozycja zauważa, że zdanie ma dokładnie kształt formuły, którą księgi królewskie otwierają każde panowanie: ile lat miał władca i ile lat panował. Tu formuła jest, a liczb brak. Czego nie tłumaczy: to obserwacja o formie, nie rozwiązanie. Potwierdza, że czegoś brakuje, i nie mówi czego.
Rachunek Pawła obejmuje więcej niż panowanie
Trzecie wyjaśnienie dopuszcza, że czterdzieści lat u Pawła obejmuje także okres, w którym Samuel jeszcze sprawował urząd obok Saula. Czego nie tłumaczy: zdanie w Dziejach mówi wprost o tym, że Bóg dał im Saula na czterdzieści lat, i nie zawiera żadnego zastrzeżenia.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, ile lat miał Saul, gdy został królem — tej liczby nie ma nigdzie w Piśmie. Nie wiemy też z całą pewnością, ile lat panował, bo jedyne świadectwo pochodzi z mowy zapisanej w Dziejach i nie ma potwierdzenia w księgach historycznych. Uczciwa odpowiedź brzmi więc tak: liczbę znamy z Dziejów, a nie z Księgi Samuela, i nie da się jej z Księgi Samuela wyprowadzić. Warto przy tym docenić rzecz, którą łatwo przeoczyć — nikt tej luki nie zasypał. Przez wieki przepisywania tekstu wystarczyłoby wpisać dwie prawdopodobne liczby, żeby zdanie się domknęło. Nie wpisano ich, i uszkodzony werset przetrwał w takiej postaci, w jakiej go zastano.
