Podział ziemi losem i zgromadzenie w Szilo
Podział ziemi dotyczy wspólnot wywodzących się z rodziny Jakuba, ale układ działów nie jest prostym przepisaniem listy jego synów. Józefa reprezentują dwa plemiona, Efraim i Manasses, natomiast Lewi nie otrzymuje zwartego terytorium (Joz 14,1–4). Dlatego na schemacie można czytać dwanaście nazw plemion posiadających ziemię, choć Manasses ma dwa oznaczenia, po obu stronach Jordanu. Nie są to dwa odrębne plemiona.
Jozue, kapłan Eleazar i naczelnicy rodów uczestniczą w przydzielaniu dziedzictwa przez losowanie (Joz 14,1–2). W Szilo całe zgromadzenie ustawia Namiot Zgromadzenia, a siedem plemion nadal czeka na swój dział (Joz 18,1–2). Wysłani przedstawiciele obchodzą ziemię i opisują ją według miast, po czym Jozue rzuca losy przed Jahwe (Joz 18,4–10). Szilo wyjaśnia sposób dokonania podziału, nie jest początkiem trasy marszu przez kolejne plemiona.
Rozmieszczenie plemion po obu stronach Jordanu
Na północnym zachodzie schemat umieszcza Aszera przy wybrzeżu ku Fenicji, a Neftalego na górzystej północy, na zachód od jeziora Galilejskiego. Zabulon zajmuje obszar Dolnej Galilei, natomiast Issachar wiąże się z żyzną doliną Jizreel u stóp Taboru (Joz 19,10–39). Takie zestawienie pozwala porównać sąsiedztwo plemion, lecz nie określa dokładnego zasięgu każdego miasta i pastwiska.
W środkowej części kraju widnieją zachodni Manasses oraz Efraim, związani z wyżynami Samarii (Joz 16–17). Dalej na południe Beniamin leży między Efraimem a Judą, a pierwotny dział Dana rozciąga się ku nizinie nadmorskiej (Joz 18,11; Joz 19,40–46). Juda otrzymuje rozległą ziemię na południu, zaś Symeon miasta w obrębie jej działu (Joz 15; Joz 19,1–9). Obecność Symeona wewnątrz obszaru Judy jest cechą biblijnego podziału, a nie błędem schematu.
Po wschodniej stronie Jordanu leżą działy dwóch i pół plemienia: Rubena, Gada i połowy Manassesa. Od południa schemat pokazuje Rubena w sąsiedztwie Morza Martwego, Gada w pasterskiej krainie Gileadu oraz wschodniego Manassesa w Baszanie. Przydział został dokonany jeszcze przez Mojżesza; uzbrojeni wojownicy mieli pomóc braciom po drugiej stronie rzeki (Lb 32,20–33). Joz 13,8–32 opisuje te ziemie jako już otrzymane dziedzictwo.
Lewi bez działu ziemi, Dan w drodze na północ
Lewici nie otrzymują własnego pasa ziemi, ponieważ ich dziedzictwem jest Jahwe i służba związana z Przybytkiem (Joz 13,33; Joz 18,7). Nie oznacza to pozbawienia miejsca do życia: dostają czterdzieści osiem miast wraz z pastwiskami, rozproszonych wśród pozostałych plemion (Joz 21,41–42). Osobna informacja o Lewim wyjaśnia, dlaczego nie ma go wśród terytorialnych działów na schemacie.
„Wszystkich miast Lewitów pośród dziedzictwa synów Izraela było czterdzieści osiem wraz z ich pastwiskami.”
Rozmieszczenie plemion zmienia się w dalszej historii. Część Danitów wyrusza na północ, zdobywa Lajisz i nadaje miastu nazwę Dan (Sdz 18,27–29). Pierwotnego działu przy wybrzeżu oraz późniejszego północnego ośrodka nie należy traktować jako jednego zwartego obszaru. Schemat przypomina o migracji, zamiast zacierać różnicę między przydziałem ziemi a późniejszym osadnictwem.
Czego nie wiemy — umowne granice plemion
Granice w Księdze Jozuego opisano przez miasta, punkty terenowe i przebieg kolejnych odcinków. Wiele wymienionych miejsc pozostaje niezidentyfikowanych, więc granice nanoszone na każdą współczesną mapę są umowne. Ten schemat pokazuje przede wszystkim wzajemne położenie plemion i podział przez Jordan, bez obietnicy precyzyjnego przebiegu linii w terenie.
Przydzielenie ziemi nie oznacza też natychmiastowego opanowania każdej miejscowości. Księga odnotowuje miejsca, z których mieszkańcy nie zostali wyparci, także w działach Efraima i Manassesa (Joz 16,10; Joz 17,12–13). Schemat dziedzictwa trzeba zatem odróżniać od obrazu faktycznej kontroli kraju w określonym momencie.
Dziedzictwo otrzymane od Jahwe
Losowanie podkreśla, że ziemia jest dziedzictwem otrzymanym od Jahwe, a nie wyłącznie wynikiem przewagi poszczególnych rodów. Rozproszone miasta Lewitów oraz wspólne zobowiązania plemion łączą różne regiony w jedną wspólnotę. Zakończenie opisu podziału wskazuje na wierność Boga obietnicy danej ojcom (Joz 21,43–45).