Jest w Piśmie zdanie, które zamyka pewną drogę raz na zawsze, a mimo to bywa omijane częściej niż jakiekolwiek inne. Mowa oliwna, po długim opisie znaków, kończy wątek terminu w sposób nieznoszący dyskusji. Warto zobaczyć, jak mocno to zdanie jest w Nowym Przymierzu obudowane.
Zdanie i jego zakres
Lecz o tym dniu i godzinie nikt nie wie, nawet aniołowie niebiescy, tylko sam mój Ojciec.
Mt 24,36
Wyliczenie idzie od najmniej do najbardziej zaskakującego: nie wie nikt, nie wiedzą aniołowie, wie tylko Ojciec. Zwrot „o tym dniu i godzinie nikt nie wie” nie mówi, że data jest trudna do ustalenia — mówi, że nie jest dostępna.
Lecz o tym dniu i godzinie nikt nie wie, ani aniołowie, którzy są w niebie, ani Syn, tylko Ojciec. Uważajcie, czuwajcie i módlcie się, bo nie wiecie, kiedy ten czas nadejdzie.
Mk 13,32-33
Marek zapisuje to samo, dokładając człon, którego u Mateusza nie ma: ani Syn. Trudno o mocniejsze zamknięcie sprawy. Jeśli Syn Boży nie znał tego dnia w czasie swojej ziemskiej służby, żaden komentator nie może twierdzić, że go wyliczył.
Czuwajcie więc, ponieważ nie wiecie, o której godzinie wasz Pan przyjdzie. A to wiedzcie, że gdyby gospodarz wiedział, o jakiej porze ma przyjść złodziej, czuwałby i nie pozwoliłby włamać się do swego domu. Dlatego i wy bądźcie gotowi, bo Syn Człowieczy przyjdzie o godzinie, której się nie spodziewacie.
Mt 24,42-44
Zaraz potem następuje wniosek praktyczny i nie jest nim zachęta do badania dat, lecz do czuwania. Porównanie do złodzieja mówi o godzinie, której się nie spodziewamy — a więc każde oczekiwanie oparte na obliczeniu jest z definicji chybione.
Tak więc zebrani pytali go: Panie, czy w tym czasie przywrócisz królestwo Izraelowi? Lecz on im odpowiedział: Nie do was należy znać czasy i pory, które Ojciec ustanowił swoją władzą.
Dz 1,6-7
Po zmartwychwstaniu uczniowie zadają pytanie o czas i słyszą: „Nie do was należy znać czasy i pory”. Nie jest to odmowa udzielenia informacji, lecz stwierdzenie o podziale kompetencji. Ta odpowiedź kończy wątek, a nie odsuwa go w czasie.
Jak to działa w listach
A o czasach i porach, bracia, nie potrzebujecie, aby wam pisano. Sami bowiem dokładnie wiecie, że dzień Pana przyjdzie jak złodziej w nocy. Bo gdy będą mówić: Pokój i bezpieczeństwo – wtedy przyjdzie na nich nagła zguba, jak bóle na kobietę brzemienną, i nie ujdą.
1 Tes 5,1-3
Paweł pisze, że o czasach i porach nie trzeba pisać, bo rzecz jest znana: dzień przyjdzie jak złodziej w nocy. Zaskoczenie dotknie przede wszystkim tych, którzy będą mówić o pokoju i bezpieczeństwie — czyli tych, którzy poczują się pewnie.
Przede wszystkim to wiedzcie, że w ostatecznych dniach przyjdą szydercy, którzy będą postępować według swoich własnych pożądliwości; I będą mówili: Co z obietnicą jego przyjścia? Bo odkąd zasnęli ojcowie, wszystko tak trwa, jak od początku stworzenia.
2 P 3,3-4
Ale niech to jedno, umiłowani, nie będzie przed wami zakryte, że jeden dzień u Pana jest jak tysiąc lat, a tysiąc lat jak jeden dzień. Nie zwleka Pan ze spełnieniem obietnicy, jak niektórzy uważają, że zwleka, ale okazuje względem nas cierpliwość, nie chcąc, aby ktokolwiek zginął, lecz aby wszyscy doszli do pokuty.
2 P 3,8-9
Piotr przewiduje szyderców, którzy uczynią zarzut z samego opóźnienia, i odpowiada dwiema rzeczami: inną miarą czasu u Boga oraz podanym celem zwłoki. Zwłoka nie jest awarią planu, tylko cierpliwością. To najlepsza odpowiedź na pokusę wyznaczania terminów: skoro powód opóźnienia jest znany, obliczanie go nie ma sensu.
Pamiętaj zatem, jak otrzymałeś i usłyszałeś, i strzeż tego, i pokutuj. Jeśli więc czuwać nie będziesz, przyjdę do ciebie jak złodziej, a nie będziesz wiedział, o której godzinie przyjdę do ciebie.
Ap 3,3
Ostrzeżenie skierowane do jednego zboru powtarza ten sam obraz złodzieja i wiąże je z brakiem czuwania. Zaskoczenie jest tu skutkiem stanu duchowego, a nie braku danych.
Cztery teksty, którymi próbuje się to obejść
A od drzewa figowego uczcie się przez podobieństwo: Gdy jego gałąź już staje się miękka i wypuszcza liście, poznajecie, że lato jest blisko. Tak i wy, gdy ujrzycie to wszystko, wiedzcie, że jest blisko, u drzwi.
Mt 24,32-33
Przypowieść o drzewie figowym mówi, że po znakach można poznać bliskość. Ale „blisko” to nie data, a rozpoznanie pory roku nie jest wskazaniem dnia. Sam Mateusz umieszcza to porównanie kilka wersetów przed zdaniem o niewiedzy, więc jedno nie może znosić drugiego.
Lecz wy, bracia, nie jesteście w ciemności, aby ten dzień zaskoczył was jak złodziej.
1 Tes 5,4
Paweł pisze, że wierzący nie zostaną zaskoczeni jak inni. Nie znaczy to jednak, że znają termin — znaczy, że nie żyją w złudzeniu bezpieczeństwa. Różnica dotyczy postawy, nie wiedzy.
Doprawdy, Pan Bóg nic nie czyni, jeśli nie objawi swojej tajemnicy swym sługom, prorokom.
Am 3,7
Zdanie o objawianiu tajemnicy prorokom bywa używane jako podstawa do liczenia. Amos mówi jednak o tym, że Bóg zapowiada swoje działanie, a nie o tym, że podaje jego kalendarz. W żadnej z zapowiedzi proroków nie ma daty.
Wielu będzie oczyszczonych, wybielonych i doświadczonych, ale bezbożni będą postępować bezbożnie. Żaden bezbożny nie zrozumie, ale mądrzy zrozumieją.
Dn 12,10
Obietnica, że mądrzy zrozumieją, jest realna i nie należy jej pomniejszać. Trzeba jednak zauważyć, czego dotyczy zrozumienie: kontekst mówi o oczyszczeniu i wypróbowaniu, a nie o rachunku. Pismo pozwala rozumieć, co się dzieje, i konsekwentnie odmawia podania, kiedy. Tej sprawy nie zamyka żadne z czterech powyższych miejsc.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, czy zakaz dotyczy wyłącznie dnia i godziny, czy również szerszych okresów — tekst wymienia dwie najmniejsze jednostki i nie mówi o większych. Nie wiemy, jak pogodzić niewiedzę Syna z tym, co Nowe Przymierze mówi o jego jedności z Ojcem; jest to jedno z najtrudniejszych zdań w Ewangeliach i nie zostało wyjaśnione. Nie wiemy, co dokładnie mieli rozumieć mądrzy u Daniela. Nie wiemy wreszcie, jak długo potrwa cierpliwość, o której pisze Piotr. Wiemy tylko, po co jest — i to jedyna odpowiedź na pytanie o czas, jaką Pismo podaje wprost.
Zobacz też: Celem (צֶלֶם) — obraz Boży i posąg bożka to jedno słowo · Piotr · Amos · Nowe przymierze · Marek — znaczenie imienia · Paweł — znaczenie imienia
