Święta wymienione w Kapłańskiej mają porządek, daty w kalendarzu i obrzędy. Cztery pierwsze przypadają wiosną, trzy ostatnie jesienią, a między nimi jest odstęp. Ten układ jest w tekście, a nie w naszej rekonstrukcji — i od niego trzeba zaczynać każdą rozmowę o świętach jako mapie.
Porządek podany w Torze
Oto uroczyste święta Pana, święte zgromadzenia, które będziecie ogłaszać w ich oznaczonych porach: W pierwszym miesiącu, czternastego dnia tego miesiąca, o zmierzchu, jest Pascha Pana. A piętnastego dnia tego miesiąca będzie Święto Przaśników dla Pana. Przez siedem dni będziecie jeść przaśne chleby. Pierwszego dnia będziecie mieć święte zgromadzenie. Nie będziecie wykonywać żadnej uciążliwej pracy. Lecz będziecie składali Panu ofiarę spalaną przez siedem dni. Siódmego dnia będzie święte zgromadzenie. Nie będziecie wykonywać żadnej ciężkiej pracy.
Kpł 23,4-8
Przemów do synów Izraela i powiedz im: Gdy wejdziecie do ziemi, którą wam daję, i będziecie zbierać plony, wtedy przyniesiecie do kapłana snop z pierwocin waszego plonu. I on będzie kołysał tym snopem przed Panem, aby był przyjęty za was. Nazajutrz po sabacie kapłan będzie nim kołysał.
Kpł 23,10-11
I odliczycie sobie od pierwszego dnia po szabacie, od dnia, w którym przynieśliście snop kołysania, siedem pełnych tygodni. Aż do pierwszego dnia po siódmym szabacie odliczycie pięćdziesiąt dni i wtedy złożycie Panu nową ofiarę pokarmową.
Kpł 23,15-16
Pascha, Przaśniki, snop pierwocin i odliczone pięćdziesiąt dni tworzą jeden ciąg wiosenny z dokładnie podanymi dniami. Nie ma tu żadnej dowolności: tekst podaje miesiąc, dzień i sposób liczenia. To jest punkt wyjścia, którego nikt w tej dyskusji nie kwestionuje.
Przemów do synów Izraela i powiedz im: W siódmym miesiącu, pierwszego dnia tego miesiąca, będziecie mieli szabat, upamiętnienie przez trąbienie, święte zgromadzenie. Nie będziecie wykonywać żadnej uciążliwej pracy, lecz złożycie Panu ofiarę spalaną.
Kpł 23,24-25
Lecz dziesiątego dnia tego siódmego miesiąca będzie Dzień Przebłagania. Będzie to dla was święte zgromadzenie; będziecie trapić swoje dusze i składać Panu ofiarę spalaną. W tym dniu nie będziecie wykonywać żadnej pracy, gdyż jest to Dzień Przebłagania, żeby dokonano dla was przebłagania przed Panem, waszym Bogiem.
Kpł 23,27-28
Przemów do synów Izraela i powiedz im: Piętnastego dnia tego siódmego miesiąca będzie Święto Namiotów przez siedem dni dla Pana. Pierwszego dnia będzie święte zgromadzenie. Nie będziecie wykonywać żadnej uciążliwej pracy. Przez siedem dni będziecie składać Panu ofiarę spalaną. Ósmego dnia będziecie mieć święte zgromadzenie i będziecie składać Panu ofiarę spalaną. Jest to święto, żadnej uciążliwej pracy nie będziecie wykonywać.
Kpł 23,34-36
Jesienią następują trzy kolejne: dzień trąbienia, Dzień Przebłagania i Święto Namiotów z ósmym dniem. Także tu daty są podane. Odstęp między wiosną a jesienią jest więc częścią samego ustanowienia, a nie przypadkiem kalendarza.
Cztery wiosenne w Nowym Przymierzu
Usuńcie więc stary zakwas, abyście byli nowym ciastem, jako że jesteście przaśni. Chrystus bowiem, nasza Pascha, został ofiarowany za nas.
1 Kor 5,7
Tymczasem jednak Chrystus został wskrzeszony z martwych i stał się pierwszym plonem tych, którzy zasnęli.
1 Kor 15,20
A gdy nadszedł dzień Pięćdziesiątnicy, wszyscy byli jednomyślnie na tym samym miejscu.
Dz 2,1
Paweł nazywa Mesjasza Paschą ofiarowaną za nas i pierwszym plonem tych, którzy zasnęli. Łukasz odnotowuje, że wylanie Ducha nastąpiło w dniu Pięćdziesiątnicy. Trzy powiązania są więc w tekście, a nie tylko w tradycji — i to jest najmocniejsza część całego wywodu. Trzeba przy tym zauważyć, że żaden z tych autorów nie ogłasza reguły, według której święta miałyby być mapą.
Co z tego wynika dla świąt jesiennych
Jeśli cztery wiosenne wypełniły się w swoim porządku, wzorzec sugeruje, że trzy jesienne pozostają zapowiedzią. Jest to wniosek z układu i tak należy go nazywać. Nie da się go wyprowadzić z żadnego zdania Pisma, bo takiego zdania nie ma. Nie wynika z niego również żaden termin: wzorzec, nawet gdyby był trafny, mówi o kolejności, a nie o roku. Kto z niego liczy datę, robi coś, czego jego własna przesłanka nie dopuszcza.
Teksty, które komplikują ten wniosek
Niech więc nikt was nie osądza z powodu jedzenia lub picia, co do święta, nowiu księżyca lub szabatów. Są to cienie rzeczy przyszłych, ciało zaś jest Chrystusa.
Kol 2,16-17
Zdanie o cieniu rzeczy przyszłych bywa czytane dwojako. Jedni widzą w nim zniesienie świąt, drudzy — potwierdzenie, że święta wskazują na coś, co dopiero nadchodzi, skoro cień jest cieniem rzeczy przyszłych, a nie minionych. Gramatyka dopuszcza oba odczytania i to trzeba przyznać obu stronom.
Zachowujecie dni i miesiące, pory i lata.
Ga 4,10
Wyliczenie dni, miesięcy, pór i lat pada u Pawła w tonie zarzutu. Kontekst listu dotyczy jednak powrotu do niewoli u tych, którzy wcześniej służyli bożkom, a nie zachowywania świąt danych w Torze. Rozstrzygnięcie zależy więc od tego, co dokładnie było wtedy przedmiotem sporu — a tego tekst nie wykłada.
Jeden bowiem czyni różnicę między dniem a dniem, a drugi każdy dzień ocenia jednakowo. Każdy niech będzie dobrze upewniony w swoim zamyśle.
Rz 14,5
Tutaj Paweł zostawia ocenę dnia sumieniu każdego i nie rozstrzyga sprawy sam. Jeśli święta byłyby mapą proroctw ogłoszoną przez apostołów, trudno wytłumaczyć taką swobodę. Odpowiedź drugiej strony brzmi, że mowa o dniach postu, a nie o świętach Jahwe, lecz i to jest odczytanie z kontekstu, nie z litery.
Prawo bowiem, zawierając cień przyszłych dóbr, a nie sam obraz rzeczy, nie może nigdy przez te same ofiary, które co roku są nieustannie składane, uczynić doskonałymi tych, którzy przychodzą.
Hbr 10,1
Prawo zawiera cień przyszłych dóbr, a nie sam obraz rzeczy. Zdanie to wspiera czytanie świąt jako zapowiedzi, a jednocześnie podkreśla ich niewystarczalność. Pismo tej sprawy nie zamyka i uczciwe podsumowanie brzmi tak: wzorzec jest widoczny, a jego status pozostaje wnioskiem czytelnika.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, czy święta zostały ustanowione jako zapowiedzi, czy zapowiedziami stały się przez wypełnienie. Nie wiemy, czy trzy jesienne odpowiadają trzem osobnym wydarzeniom. Nie wiemy, co miałby oznaczać ósmy dzień Święta Namiotów w takim układzie. Nie wiemy, dlaczego żaden autor Nowego Przymierza nie zapisał tej reguły wprost. Nie wiemy, czy odstęp między wiosną a jesienią coś znaczy poza kalendarzem rolniczym. Nie wiemy wreszcie, jak ten wzorzec ma się do świąt spoza Tory, obchodzonych w Piśmie bez ustanowienia.
Zobacz też: Jahwe · Paweł — znaczenie imienia · Łukasz — znaczenie imienia
