Zasada, według której prorocki dzień oznacza rok, jest w wielu opracowaniach traktowana jak reguła gramatyczna. W Piśmie jednak nie ma zdania, które by ją ustanawiało. Są dwa miejsca, w których przeliczenie zostaje wykonane, i oba mają wspólny, bardzo wąski kontekst. Od tego trzeba zacząć.
Dwa miejsca, w których przeliczenie pada
A wasi synowie będą się tułali po tej pustyni przez czterdzieści lat i poniosą karę za wasze cudzołóstwa, aż wasze trupy zniszczeją na pustyni. Według liczby dni, w ciągu których wyszpiegowaliście ziemię, to znaczy czterdzieści dni, dzień za rok, będziecie ponosić karę za wasze nieprawości przez czterdzieści lat i poznacie pomstę za odstąpienie ode mnie.
Lb 14,33-34
Kontekst jest jednoznaczny: czterdzieści dni wywiadu w ziemi zamienia się na czterdzieści lat tułaczki. Przeliczenie jest tu wyrokiem, a nie kluczem do czytania proroctw. Ma sens odpłaty i to sam tekst mówi, wiążąc liczbę dni z liczbą lat kary.
Potem połóż się na lewym boku i złóż na nim nieprawość domu Izraela. Ile dni będziesz na nim leżał, tak długo będziesz znosił ich nieprawość. A ja wyznaczam ci lata ich nieprawości według liczby dni: trzysta dziewięćdziesiąt dni. Tak długo będziesz znosił nieprawość domu Izraela. A gdy je wypełnisz, położysz się na prawym boku i będziesz znosił nieprawość domu Judy przez czterdzieści dni. Wyznaczam ci jeden dzień za każdy rok.
Ez 4,4-6
Drugie miejsce jest podobne: prorok leży na boku tyle dni, ile lat nieprawości ma na sobie złożyć. Znów chodzi o znak wykonany na polecenie i znów o karę. Dwa wystąpienia w całym Piśmie, oba w tej samej roli, to za mało, by mówić o regule powszechnej — i to jest główny problem tej zasady.
Skąd bierze się pokusa rozszerzenia
Siedemdziesiąt tygodni wyznaczono nad twoim ludem i twoim świętym miastem na zakończenie przestępstwa, na zgładzenie grzechów i na przebłaganie za nieprawość, na wprowadzenie wiecznej sprawiedliwości, na opieczętowanie widzenia i proroctwa oraz na namaszczenie Najświętszego.
Dn 9,24
Dopełnij jej tydzień, a dam ci i tę za służbę, którą mi odsłużysz drugie siedem lat.
Rdz 29,27
Policzysz też sobie siedem lat szabatowych, to jest siedem razy po siedem lat; okres siedmiu szabatowych lat będzie wynosił czterdzieści dziewięć lat.
Kpł 25,8
Tydzień w Piśmie bywa jednostką siedmiu lat, a nie siedmiu dni. Widać to w umowie Jakuba i w rachubie lat szabatowych. Dlatego liczenie tygodni z Daniela w latach nie jest naciąganiem — jest użyciem znaczenia, które Pismo już ma. Trzeba jednak zauważyć, że to nie jest ta sama operacja co przeliczanie dnia na rok. Tydzień lat to jednostka; dzień za rok to przelicznik. Mieszanie tych dwóch rzeczy jest najczęstszym błędem w tej dyskusji.
Liczby, do których zasadę się stosuje
Będzie mówił słowa przeciw Najwyższemu i wytracał świętych Najwyższego; będzie zamierzał zmienić czasy i prawa, gdyż będą wydane w jego ręce aż do czasu, czasów i połowy czasu.
Dn 7,25
I dam władzę dwóm moim świadkom, którzy będą prorokować przez tysiąc dwieście sześćdziesiąt dni ubrani w wory.
Ap 11,3
A kobieta uciekła na pustynię, gdzie ma miejsce przygotowane przez Boga, aby ją tam żywiono przez tysiąc dwieście sześćdziesiąt dni.
Ap 12,6
Te trzy miejsca podają ten sam okres w trzech postaciach. Szkoła historyczna stosuje do nich przelicznik dnia na rok i otrzymuje długi okres dziejowy. Szkoła futurystyczna czyta je jako dni i otrzymuje okres krótki. Obie operacje są wykonalne i obie wymagają decyzji, której tekst nie podejmuje za czytelnika. Uczciwe postawienie sprawy brzmi więc tak: zasada bywa stosowana, ale Pismo jej nie ustanawia i nie wskazuje liczb, do których miałaby się stosować. Kto twierdzi inaczej, powinien pokazać werset — a takiego wersetu nie ma.
Teksty, które komplikują stosowanie zasady
A od tego czasu, kiedy zostanie zniesiona ofiara codzienna i będzie postawiona obrzydliwość spustoszenia, upłynie tysiąc dwieście dziewięćdziesiąt dni. Błogosławiony, kto doczeka i dojdzie do tysiąca trzystu trzydziestu pięciu dni.
Dn 12,11-12
Dwie liczby stoją tu obok siebie i różnią się o czterdzieści pięć. Przy przeliczaniu na lata różnica ta staje się osobnym okresem, którego tekst w żaden sposób nie opisuje. Przy czytaniu w dniach różnica jest naturalna. Jest to jeden z najtwardszych argumentów przeciw powszechnemu stosowaniu przelicznika.
I wielu spośród ludów, plemion, języków i narodów będzie patrzeć na ich zwłoki przez trzy i pół dnia i nie pozwolą złożyć ich zwłok do grobu.
Ap 11,9
Trzy i pół dnia leżenia zwłok pojawia się w tym samym rozdziale co tysiąc dwieście sześćdziesiąt dni. Jeśli jedne dni przeliczamy, a drugich nie, potrzebne jest kryterium — a tekst żadnego nie podaje. Jeśli przeliczamy oba, wynik jest trudny do pogodzenia z opisem, który mówi o ludziach patrzących na zwłoki.
Pozostaje bowiem jeszcze siedem dni, a potem spuszczę deszcz na ziemię, na czterdzieści dni i czterdzieści nocy, i zgładzę z powierzchni ziemi wszelkie stworzenie, które uczyniłem.
Rdz 7,4
Czterdzieści dni deszczu jest w narracji o potopie miarą dosłowną i nikt jej nie przelicza. Pokazuje to, że sama liczba czterdziestu dni nie niesie w sobie żadnego przelicznika. Przelicznik pojawia się tylko wtedy, gdy tekst go wypowiada.
A gdyby te dni nie były skrócone, żadne ciało nie byłoby zbawione. Ale ze względu na wybranych dni te będą skrócone.
Mt 24,22
Skrócenie dni ze względu na wybranych zakłada, że długość okresu jest zmienna. Jeśli liczba dni miałaby być stałym przelicznikiem lat, skrócenie trzeba by odnieść także do lat, czego nikt nie robi. Pismo tej sprawy nie zamyka, a wynik jest taki, że każda rachuba oparta na tej zasadzie jest rachubą szkoły, nie rachubą tekstu.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, czy przeliczenie z Tory miało być kiedykolwiek stosowane poza dwoma miejscami, w których pada. Nie wiemy, które liczby prorockie są dosłowne, a które nie. Nie wiemy, dlaczego ten sam okres podawany jest w trzech różnych postaciach. Nie wiemy, czy trzy i pół dnia z jedenastego rozdziału Apokalipsy należy do tej samej skali co pozostałe liczby w tym rozdziale. Nie wiemy, jakiego wydarzenia dotyczy różnica między dwiema liczbami z końca Daniela. Nie wiemy wreszcie, dlaczego Pismo nigdzie nie podaje reguły przeliczania, skoro tyle na niej zbudowano.
