W mowie oliwnej pada zapowiedź znaku, który ukaże się na niebie. Zapowiedź jest krótka i podaje trzy rzeczy: miejsce, skutek oraz to, co następuje potem. Nie podaje jednej rzeczy, o którą pytamy najczęściej — czym ten znak jest.
Co mówi samo zdanie
Wówczas ukaże się na niebie znak Syna Człowieczego. Wtedy będą lamentować wszystkie ludy ziemi i ujrzą Syna Człowieczego przychodzącego na obłokach niebieskich z mocą i wielką chwałą. Pośle on swoich aniołów z potężnym głosem trąby i zgromadzą jego wybranych z czterech stron świata, od jednego krańca nieba aż do drugiego.
Mt 24,30-31
Kolejność jest wyraźna: najpierw ukazuje się znak, potem lamentują ludy, potem widzą przychodzącego. Znak nie jest więc tożsamy z samym przyjściem, bo w zdaniu poprzedza je i wywołuje reakcję. To jedyna informacja o jego naturze, jaką z tekstu można wyprowadzić bez dopowiadania.
Lament, który przewidzieli prorocy
I wyleję na dom Dawida i na mieszkańców Jerozolimy ducha łaski i modlitwy. Będą patrzyć na mnie, którego przebili, i będą go opłakiwać, jak się opłakuje jedynaka; będą gorzko płakać nad nim, jak się płacze gorzko nad pierworodnym. W tym dniu będzie wielki lament w Jerozolimie, jak lament w Hadad-Rimmon na równinie Megiddo. Ziemia będzie lamentować, każdy ród osobno: ród domu Dawida osobno i jego kobiety osobno; ród domu Natana osobno i jego kobiety osobno;
Za 12,10-12
Oto przychodzi z obłokami i ujrzy go wszelkie oko, także ci, którzy go przebili. I będą lamentować przed nim wszystkie plemiona ziemi. Tak, amen.
Ap 1,7
Zachariasz zapowiada patrzenie na przebitego i lament rozpisany na rody. Apokalipsa łączy oba wątki w jednym zdaniu: przychodzi z obłokami, ujrzy Go wszelkie oko, także ci, którzy Go przebili. Zestawienie tych trzech miejsc pokazuje, że lament jest w zapowiedzi stały, natomiast znak pojawia się tylko u Mateusza.
Obłoki
Widziałem też w nocnym widzeniu: Oto w obłokach nieba przybył ktoś podobny do Syna Człowieka, przyszedł aż do Odwiecznego i przyprowadzono go przed niego.
Dn 7,13
Odpowiedział mu Jezus: Ty powiedziałeś. Ale mówię wam: Odtąd ujrzycie Syna Człowieczego siedzącego po prawicy mocy Boga i przychodzącego na obłokach niebieskich.
Mt 26,64
Kiedy to powiedział, a oni patrzyli, został uniesiony w górę i obłok zabrał go sprzed ich oczu. A gdy się wpatrywali w niebo, jak wstępował, oto stanęli przy nich dwaj mężowie w białych szatach; I powiedzieli: Mężowie z Galilei, dlaczego stoicie, wpatrując się w niebo? Ten Jezus, który został od was wzięty w górę do nieba, przyjdzie tak samo, jak go widzieliście wstępującego do nieba.
Dz 1,9-11
Obłok występuje we wszystkich trzech miejscach i za każdym razem jest elementem opisu, a nie ozdobą. U Daniela na obłokach przybywa ktoś podobny do Syna Człowieka, u Mateusza sam Jeszua używa tego samego obrazu przed sądem, a przy wniebowstąpieniu obłok zabiera Go sprzed oczu uczniów wraz z zapowiedzią powrotu w taki sam sposób. Ta powtarzalność jest najmocniejszą przesłanką, że mowa o zdarzeniu widzialnym.
Reakcja
A królowie ziemscy i możnowładcy, i bogacze, i wodzowie, i mocarze, i każdy niewolnik, i każdy wolny ukryli się w jaskiniach i skałach górskich. I mówili do gór i skał: Padnijcie na nas i zakryjcie nas przed obliczem zasiadającego na tronie i przed gniewem Baranka; Bo nadszedł wielki dzień jego gniewu. I któż może się ostać?
Ap 6,15-17
Lecz któż będzie mógł znieść dzień jego przyjścia? I kto się ostanie, gdy on się ukaże? Jest bowiem jak ogień złotnika i jak mydło foluszników.
Ml 3,2
Obie zapowiedzi opisują to samo: ukrycie się i pytanie, kto się ostoi. Reakcja jest więc opisana obszerniej niż sam znak — Pismo poświęca więcej słów skutkowi niż przyczynie. Wnioski o naturze znaku wyciągane z reakcji są możliwe, ale pozostają wnioskami.
Odpowiedzi, których w tekście nie ma
Propozycji jest wiele: świetlisty krzyż, chwała szechiny, sam Mesjasz widziany z daleka, sztandar zwołujący wybranych. Każda z nich ma zwolenników i każda jest zbudowana z materiału spoza tego zdania. Serwis, który stawia Pismo ponad tradycją, powinien powiedzieć wprost, że tekst nie podaje treści znaku, i na tym poprzestać. Nazywanie domysłu wykładnią jest w tej sprawie łatwe i dlatego szczególnie szkodliwe.
Teksty, które komplikują każdą odpowiedź
Jak bowiem błyskawica pojawia się na wschodzie i jest widoczna aż na zachodzie, tak będzie z przyjściem Syna Człowieczego.
Mt 24,27
Porównanie do błyskawicy widocznej od wschodu po zachód sugeruje coś natychmiastowego i powszechnie widocznego. Jeśli przyjście jest jak błyskawica, trudno wyobrazić sobie znak poprzedzający je o dłuższy czas. Zdanie to stoi kilka wersetów wcześniej i pozostaje z zapowiedzią znaku w napięciu.
Bo jak błyskawica, gdy zabłyśnie, świeci od jednego krańca nieba aż po drugi, tak będzie i z Synem Człowieczym w jego dniu.
Łk 17,24
Ten sam obraz wraca u Łukasza z dodatkiem o dniu Syna Człowieczego. Powtórzenie wzmacnia wrażenie nagłości i osłabia odczytania, w których znak jest zjawiskiem obserwowanym i analizowanym przez dłuższy czas. Tekst jednak nie mówi, ile trwa jedno ani drugie.
Sami bowiem dokładnie wiecie, że dzień Pana przyjdzie jak złodziej w nocy.
1 Tes 5,2
Przyjście jak złodziej w nocy zakłada brak ostrzeżenia. Zestawione z zapowiedzią znaku daje pytanie, dla kogo znak jest znakiem — bo dla czuwających złodziej nie jest zaskoczeniem, a dla śpiących znak nic nie zmienia. Paweł nie rozstrzyga tego napięcia i nie robi tego żaden inny tekst.
I niebo ustąpiło jak zwój zrolowany, a każda góra i wyspa ruszyły się ze swoich miejsc.
Ap 6,14
Obraz nieba ustępującego jak zwój opisuje zmianę widoku całego nieba. Jeśli znak ma pojawić się na niebie, a niebo w innym miejscu zostaje zwinięte, kolejność tych rzeczy staje się pytaniem otwartym. Pismo tej sprawy nie zamyka i najuczciwszą odpowiedzią pozostaje przyznanie, że treść znaku nie została podana.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, czym jest znak Syna Człowieczego. Nie wiemy, jak długo jest widoczny ani czy widzą go wszyscy naraz. Nie wiemy, czy poprzedza przyjście o chwilę, czy o dłuższy czas. Nie wiemy, czy lament ludów jest żalem, czy przerażeniem, bo tekst podaje sam fakt lamentu. Nie wiemy, w jakiej relacji znak pozostaje do zjawisk opisanych zdanie wcześniej. Nie wiemy wreszcie, dlaczego akurat ta informacja została pominięta, skoro wiele mniej istotnych szczegółów tej mowy podano.
Zobacz też: Jeszua (Jezus) · Mesjasz (Maszijach) · Zachariasz — znaczenie imienia · Paweł — znaczenie imienia
