Pikkud (פִּקּוּד, H6490) należy do słów, o których najwięcej mówi statystyka. W całym Piśmie występuje 24 razy — i wszystkie 24 przypadki mieszczą się w Psałterzu. Poza nim nie ma go ani razu: ani w Torze, ani w księgach historycznych, ani u proroków. Trzy wystąpienia przypadają na Ps 19,8, Ps 103,18 i Ps 111,7, pozostałe 21 na jeden utwór — Psalm 119. To rozkład, który czytelnik może sprawdzić sam, i który sam w sobie jest informacją o słowie.
Słowo, które mieszka w jednej księdze
Nakazy Pana są prawe, radujące serce; przykazanie Pana czyste, oświecające oczy.
Ps 19,8
Ps 19 zestawia sześć określeń Bożego pouczenia w trzech dwuwierszach; pikkudim stoją tu obok tory, edut, micwy i miszpatim. Nazwane są prawymi i radującymi serce.
Dzieła rąk jego to prawda i sąd, niezmienne są wszystkie jego przykazania;
Ps 111,7
W Ps 111,7 pikkudim są niezmienne, w Ps 103,18 należą do tych, którzy strzegą przymierza. Za każdym razem należą do Boga — nie ma ani jednego miejsca, w którym pikkud byłby rozporządzeniem człowieka, dekretem króla albo zwyczajem ludu. Ta jednorodność jest wyjątkowa; większość synonimów Prawa bywa w Piśmie używana także o sprawach świeckich.
Osiem słów Psalmu 119
Rozmyślam o twoich przykazaniach i przypatruję się twoim drogom.
Ps 119,15
Psalm 119 liczy 176 wersetów ułożonych w 22 zwrotki po osiem, według kolejnych liter alfabetu hebrajskiego. Autor krąży w nim wokół zestawu synonimów Bożego pouczenia: tora, edut, pikkudim, chukkim, micwot, miszpatim, dawar i imra. Nie są to warianty stylistyczne dobierane przypadkowo — każdy z nich ma własne pole znaczeniowe, a psalm buduje z nich rytm.
Ty rozkazałeś pilnie przestrzegać twoich nakazów.
Ps 119,4
Ps 119,4 przypisuje pikkudim czasownik nakazywania i żąda pilnego przestrzegania. Dalej psalmista ich pragnie (119,40), szuka (119,45; 119,94), nie odstępuje od nich pod prześladowaniem (119,110; 119,141), zawdzięcza im rozum (119,104) i wiąże z nimi życie (119,93).
Oto pragnę twoich nakazów; ożyw mnie w swej sprawiedliwości.
Ps 119,40
Co gubi polski przekład
Tu leży rzecz najłatwiejsza do zweryfikowania i najbardziej myląca. UBG oddaje pikkudim raz jako „nakazy” (Ps 19,8; 119,4; 119,40; 119,45; 119,134; 119,159), a raz jako „przykazania” (Ps 103,18; 111,7; 119,15; 119,56; 119,63; 119,93; 119,100; 119,168). Jedno hebrajskie słowo, dwa polskie odpowiedniki, czasem w sąsiednich wersetach.
Nad tymi, którzy strzegą jego przymierza i pamiętają, aby wypełnić jego przykazania.
Ps 103,18
Gorzej: „przykazania” w tym samym psalmie oddają też micwot (H4687). W Ps 119,10 „twoich przykazań” to micwot, a pięć wersetów dalej, w Ps 119,15, „twoich przykazaniach” to pikkudim. Czytelnik polskiego tekstu widzi jedno słowo tam, gdzie hebrajski ma dwa różne, i nie ma z czego się o tym dowiedzieć.
Czego tekst nie mówi
Żaden werset nie definiuje pikkudim. Żaden nie przypisuje im konkretnych przykazań, nie oddziela ich od chukkim ani nie mówi, czym różnią się od miszpatim. Systemy, które dzielą Prawo na kategorie — ustawy obrzędowe, sądowe, moralne — i przypisują im poszczególne hebrajskie terminy, nakładają siatkę na psalm, zamiast czytać, co psalm mówi. Sam Psalm 119 nigdzie nie sugeruje, że jego osiem słów oznacza osiem różnych rodzajów przepisów.
Nie ma też w tekście podstawy do rozstrzygnięcia, czy pikkudim to raczej „powierzone zadania”, czy „polecenia nadzorcy”. Pień pkd, od którego rzeczownik pochodzi, obejmuje w Piśmie nawiedzanie, liczenie i ustanawianie nad czymś — ale sam psalm nie sięga po żaden z tych obrazów, więc każde takie wyjaśnienie zostaje etymologią, nie odczytem.
To, co tekst mówi, jest natomiast jasne: pikkudim są prawe, niezmienne, godne pragnienia i przestrzegania, a psalmista wiąże z nimi rozum i życie. Reszta, łącznie z ładnym podziałem na kategorie prawne, pochodzi spoza Pisma.
