Alef nic nie brzmiał. Druga litera nadrabia z nawiązką — od niej zaczyna się pierwsze słowo całej Biblii.
Kształt, nazwa i wymowa
Bet wygląda tak: ב. Czyta się „b”, a jej wartość liczbowa to 2. Kształt przypomina otwarty z lewej strony kwadrat — i nie przez przypadek, bo nazwa litery znaczy po prostu dom; hebrajskie בַּיִת — bajit — to dom, budynek, także ród. Kiedy w środku litery nie ma kropki, ta sama litera brzmi w wielu przekładach naukowych jak „w”. Na tym etapie wystarczy ci wersja z kropką: bet to „b”.
Słowo biblijne: bereszit i berit
Pierwsze słowo Biblii to בְּרֵאשִׁית — bereszit, „na początku”.
Na początku Bóg stworzył niebo i ziemię.
Rdz 1,1
To słowo jest złożone: mała litera bet doklejona z przodu działa jak polski przyimek „w”, a rdzeń רֵאשִׁית — reszit — znaczy „początek”. Dosłownie: „w-początku”. Tak działa hebrajski: przyimki nie stoją osobno, tylko przyklejają się do wyrazu. To dlatego tak wiele hebrajskich słów w Biblii zaczyna się właśnie od bet.
Drugie słowo na bet jest dla całego Pisma kluczowe: בְּרִית — berit, przymierze. Nie umowa handlowa, tylko zobowiązanie, które ktoś na siebie bierze i którego dotrzymuje.
I utwierdzę moje przymierze między mną a tobą oraz twoim potomstwem po tobie przez wszystkie pokolenia jako wieczne przymierze, abym był ci Bogiem i twemu potomstwu po tobie.
Rdz 17,7
Ten sam rzeczownik wraca u proroków, gdy Bóg zapowiada przymierze nowe:
Oto nadchodzą dni, mówi Pan, kiedy zawrę z domem Izraela i z domem Judy nowe przymierze;
Jr 31,31
Warto to zauważyć od razu: nowe przymierze to wciąż berit — to samo słowo, ten sam rodzaj zobowiązania, ten sam Bóg, który je zawiera.
Bet w Psalmie 119
Druga strofa psalmu, Ps 119,9-16, ma wszystkie osiem wersetów zaczynających się na bet. Pierwszy z nich pyta:
W jaki sposób oczyści młodzieniec swoją ścieżkę? Gdy zachowuje się według twego słowa.
Ps 119,9
Otwiera go בַּמֶּה — bame, „w czym”, „w jaki sposób”. A cztery wersety dalej pada słowo, które łatwo rozpoznasz, bo weszło do polszczyzny religijnej:
Błogosławiony jesteś, Panie; naucz mnie twoich praw.
Ps 119,12
W oryginale stoi tu בָּרוּךְ — baruch, „błogosławiony”. Ta sama rodzina słów co bracha, błogosławieństwo. Zauważ przy okazji drugą połowę wersetu: „naucz mnie twoich praw”. Ta prośba wraca w Psalmie 119 wielokrotnie i jest dobrym opisem tego, po co w ogóle uczysz się liter.
Do przećwiczenia
- Zapisz obok siebie alef א i bet ב. To pierwsze dwie litery — stąd zresztą nasze słowo „alfabet”.
- Sprawdź w Biblii, ile razy w Rdz 17,7 pada słowo „przymierze”. W hebrajskim za każdym razem stoi tam berit.
- Przeczytaj Ps 119,9-16 i wypisz, co według psalmisty chroni młodego człowieka przed zejściem ze ścieżki.
Zobacz też: Reszit (רֵאשִׁית) — początek i pierwocina tym samym słowem · Berit (בְּרִית) — co znaczy „przymierze” po hebrajsku · Przymierze (brit) · Baruch — znaczenie imienia
