Siedemnasta litera nazywa się tak samo jak hebrajskie słowo „usta” — i to nie zbieg okoliczności, tylko sama litera.
Kształt, nazwa i wymowa
Pe to פ, a na końcu wyrazu ף. Wartość liczbowa 80. Z kropką w środku czyta się „p”, bez kropki — „f”. Kształt przypomina profil otwartych ust z językiem w środku, co ułatwia zapamiętanie.
Hebrajskie פֶּה — pe — znaczy „usta”. Występuje w Piśmie setki razy, często w zwrocie „usta Pana”, oznaczającym to, co Bóg powiedział.
Słowo biblijne: pe
Najbardziej znane wystąpienie tego słowa to zdanie z Księgi Powtórzonego Prawa, które Jeszua zacytował na pustyni:
Upokorzył cię, dawał ci odczuć głód i karmił cię manną, której nie znałeś ani ty, ani twoi ojcowie, aby cię nauczyć, że nie samym chlebem człowiek żyje, ale że człowiek żyje każdym słowem, które wychodzi z ust Pana.
Pwt 8,3
„Każdym słowem, które wychodzi z ust Pana” — po hebrajsku mi-pi JHWH. Zwróć uwagę na zestawienie: chleb i słowo są tu postawione obok siebie jako dwie rzeczy, którymi człowiek żyje, przy czym tylko jedna z nich wystarcza.
To samo słowo pojawia się w obietnicy Izajasza o skuteczności Bożego słowa:
Tak będzie z moim słowem, które wyjdzie z moich ust: nie wróci do mnie na próżno, ale uczyni to, co mi się podoba, i poszczęści mu się w tym, do czego je poślę.
Iz 55,11
Warto połączyć to z lekcją 4: hebrajskie dawar to słowo, które coś robi. Tutaj Izajasz mówi dokładnie to samo, tyle że od strony ust, z których wychodzi.
Pe w Psalmie 119
Siedemnasta strofa to Ps 119,129-136. Jej drugi werset zaczyna się od פֵּתַח — petach — słowa oznaczającego „otwarcie”, „wejście”:
Początek twoich słów oświeca i daje rozum prostym.
Ps 119,130
Polski przekład oddaje to jako „początek twoich słów”, ale hebrajski obraz jest bardziej fizyczny: gdy Boże słowa się otwierają, robi się jasno. I to nie dla znawców — „daje rozum prostym”, czyli ludziom bez wykształcenia.
Zaraz potem pada werset zaczynający się od samego rzeczownika pe:
Otwieram usta i wzdycham, bo pragnąłem twoich przykazań.
Ps 119,131
Dosłownie: „usta moje otworzyłem i dyszałem”. To obraz kogoś spragnionego, kto łapie powietrze. Psalmista opisuje pragnienie Bożych przykazań w kategoriach fizjologicznych, a nie nastrojowych.
Do przećwiczenia
- Zapisz pe w obu postaciach: פ w środku wyrazu, ף na końcu.
- Znajdź w Piśmie trzy miejsca ze zwrotem „usta Pana”. Sprawdź, czy chodzi w nich o obietnicę, czy o polecenie.
- Przeczytaj Ps 119,129-136 i wypisz, co według tej strofy robi Boże słowo z człowiekiem, który je przyjmuje.
