Dwudziesta litera nazywa się od słowa „głowa” — i daje nam słowo, które w Biblii znaczy naraz wiatr, oddech i ducha.
Kształt, nazwa i wymowa
Resz to ר. Czyta się „r”, wartość liczbowa 200. Jej nazwa pochodzi od רֹאשׁ — rosz, „głowa”, „szczyt”, „początek”. To samo słowo tkwi w bereszit z lekcji 2 i w nazwie Rosz ha-Szana, czyli „początek roku”.
Wracamy tu do ostrzeżenia z lekcji 4: resz ר i dalet ד różnią się wyłącznie narożnikiem. Dalet ma z prawej góry ostry kąt, resz jest zaokrąglona. Pomylenie ich zmienia słowo, więc warto poświęcić chwilę na porównanie obu znaków obok siebie.
Słowo biblijne: ruach
רוּחַ — ruach — znaczy jednocześnie „wiatr”, „oddech” i „duch”. Hebrajski nie rozdziela tych trzech znaczeń, bo widzi w nich jedno: coś niewidzialnego, czego obecność poznaje się po skutkach. Drugi werset Biblii używa tego słowa o Bogu:
A ziemia była bezkształtna i pusta i ciemność była nad głębią, a Duch Boży unosił się nad wodami.
Rdz 1,2
„Duch Boży” to ruach Elohim — i tłumacze mają tu realny problem, bo to samo wyrażenie można oddać jako „wiatr od Boga”. Nie musisz tego rozstrzygać; wystarczy, żebyś wiedział, że hebrajskie słowo obejmuje oba obrazy naraz.
Tego samego słowa używa Ezechiel w obietnicy przemiany człowieka:
I dam wam nowe serce, i włożę nowego ducha do waszego wnętrza. Wyjmę serce kamienne z waszego ciała, a dam wam serce mięsiste.
Ez 36,26
Zwróć uwagę na zestawienie: nowy duch i nowe serce (lew z lekcji 12) idą tu razem. Zmiana, o której mówi prorok, nie jest poprawą zachowania, tylko wymianą tego, co decyduje.
Resz w Psalmie 119
Dwudziesta strofa to Ps 119,153-160. Zaczyna się od רְאֵה — re’eh, „zobacz”, „wejrzyj”:
Wejrzyj na moje utrapienie i wyzwól mnie, bo nie zapomniałem twojego prawa.
Ps 119,153
A kończy wersetem, który zaczyna się dokładnie od słowa rosz — tego, od którego nazwano literę:
Podstawą twego słowa jest prawda, a wszelki wyrok twojej sprawiedliwości trwa na wieki.
Ps 119,160
Hebrajskie rosz dewarcha emet znaczy dosłownie „głowa twojego słowa jest prawdą” — czyli: prawda jest w nim od pierwszego zdania, nie dopiero w podsumowaniu. Polski przekład oddaje to jako „podstawą”, i dobrze, bo o to właśnie chodzi.
Do przećwiczenia
- Napisz dziesięć razy na przemian ד i ר, aż różnica stanie się dla ciebie oczywista.
- Znajdź w Piśmie trzy miejsca ze słowem „duch” i sprawdź, czy dałoby się je przetłumaczyć jako „wiatr” albo „oddech”.
- Przeczytaj Ps 119,153-160 i wypisz, o co psalmista prosi. Ile z tych próśb dotyczy jego samego, a ile Bożego słowa?
Zobacz też: Ruach (רוּחַ) — co znaczy „duch” po hebrajsku · Elohim · Ezechiel
