Pytanie pada zwykle nad metką, przy sklepowej półce, i ma bardzo praktyczny charakter. Dobra wiadomość jest taka, że przepis, o który chodzi, jest krótki i konkretny. Zła jest taka, że nie podaje powodu, a bez powodu trudno rozstrzygnąć, jak daleko sięga.
Które dwa włókna Tora zakazuje łączyć w jednej szacie?
Będziesz przestrzegać moich ustaw. Nie będziesz parzył swego bydła z bydłem innego rodzaju. Nie będziesz obsiewał swego pola dwoma rodzajami ziarna. Także nie będziesz wkładał na siebie szaty utkanej z dwóch różnych przędzy, jak z wełny i lnu.
Kpł 19,19
Powtórzenie w Księdze Powtórzonego Prawa jest jeszcze krótsze i nie dodaje nic poza samą parą włókien.
Nie będziesz nosił szaty utkanej z wełny razem z lnem.
Pwt 22,11
Wymienione są dwa materiały z nazwy: wełna i len. Nie ma w tych zdaniach mowy o mieszankach jako takich, o dwóch dowolnych włóknach ani o tkaninach syntetycznych. Bawełna z elastanem, poliester z wiskozą czy modal z bawełną nie są przedmiotem tego przepisu — żeby je objąć, trzeba by dopisać zdanie, którego w Torze nie ma. To jest najczęstsze nieporozumienie w tej sprawie i warto je usunąć od razu.
Jakie inne zakazy mieszania stoją obok tego przepisu?
Nie zasiewaj w swojej winnicy różnych rodzajów ziarna, abyś nie splugawił plonu posianego ziarna i zbioru winnicy. Nie będziesz orał wołem razem z osłem.
Pwt 22,9-10
Obok zakazu dotyczącego tkaniny stoją dwa inne: nie zasiewać winnicy dwoma rodzajami ziarna i nie orać wołem razem z osłem. Tora nie podaje powodu ani jednego, ani drugiego, ani trzeciego. Łączy je tylko to, co widać: wszystkie dotyczą łączenia rzeczy należących do różnych porządków. Warto zauważyć, że język rozdzielania według rodzaju pojawia się już w opisie stworzenia.
Potem Bóg powiedział: Niech ziemia zrodzi trawę, rośliny wydające nasiona i drzewo urodzajne przynoszące owoc według swego rodzaju, którego nasienie będzie w nim na ziemi. I tak się stało. I ziemia wydała trawę, rośliny wydające nasienie według swego rodzaju i drzewo przynoszące owoc, w którym było nasienie według swego rodzaju. I Bóg widział, że to było dobre.
Rdz 1,11-12
To zestawienie sugeruje związek między jednym a drugim, ale trzeba powiedzieć wyraźnie: sugeruje. Tora nigdzie nie stwierdza, że zakaz mieszania włókien wynika z porządku stworzenia. Zdanie o powodzie tych przepisów po prostu nie istnieje, a każde wyjaśnienie, jakie się słyszy — o pogańskich strojach kapłańskich, o świętości szaty, o oddzieleniu — jest rekonstrukcją, nie treścią tekstu.
| Zakaz mieszania | Kpł 19,19 | Pwt 22,9-11 |
|---|---|---|
| parzenie bydła z bydłem innego rodzaju | jest | — |
| obsiewanie pola (winnicy) dwoma rodzajami ziarna | jest | jest |
| szata z wełny razem z lnem | jest | jest |
| oranie wołem razem z osłem | — | jest |
Czy List do Kolosan znosi ten przepis?
Jeśli więc umarliście z Chrystusem dla żywiołów tego świata, to dlaczego – jakbyście jeszcze żyli dla świata – poddajecie się nakazom: Nie dotykaj, nie kosztuj, nie ruszaj; (To wszystko niszczeje przez używanie), według przykazań i nauk ludzkich?
Kol 2,20-22
Ten fragment przywołuje się jako argument, że tego rodzaju przepisy przestały obowiązywać. Warto jednak przeczytać, o czym Paweł mówi: o nakazach i naukach ludzkich. Przepis z Kpł 19,19 ludzki nie jest, więc żeby zastosować do niego ten fragment, trzeba najpierw założyć, że Paweł miał na myśli także Torę. Samo zdanie tego nie mówi. To założenie może być trafne albo nie, ale jest założeniem czytelnika, a nie treścią wersetu, i tak należy je przedstawiać.
Co konkretnie trzeba sprawdzić w składzie ubrania?
Dla kogoś, kto chce przepis zachować, zadanie jest wykonalne i wąskie: sprawdzić, czy w składzie stoją obok siebie wełna i len. Taki skład zdarza się rzadko, głównie w garniturach, w niektórych płaszczach i w tkaninach obiciowych. Sprawdzenie zajmuje chwilę i nie wymaga rezygnacji z niczego poza tą jedną kombinacją. Nie ma natomiast żadnej podstawy, żeby rezygnować z mieszanek innych włókien, ani żeby uważać taką rezygnację za posłuszeństwo — jest to wtedy dodatkowe zobowiązanie, które człowiek nakłada na siebie sam.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, dlaczego akurat te dwa włókna. Nie wiemy, czy powód był kultowy, rozdzielający Izraela od sąsiadów, czy zupełnie inny — Pismo nie mówi, a wszystkie odpowiedzi, jakie krążą, są domysłami z zewnątrz.
Nie wiemy, jak potraktować tkaninę, w której wełna albo len występują w ilości śladowej, bo przepis nie zna proporcji ani progu. Kto ustala, że pięć procent wełny to jeszcze nie szata z dwóch przędz, ustala to sam. Nie wiemy również, czy zakaz miałby objąć włókna, których wtedy nie było. Rozstrzygnięte jest tylko to, co wymieniono z nazwy, a wszystko poza tym jest już czyjąś interpretacją.
