Czwarta litera daje nam dwa słowa, wokół których kręci się właściwie cała Biblia: „słowo” i „droga”.
Kształt, nazwa i wymowa
Dalet to ד. Czyta się „d”, wartość liczbowa 4. Nazwa litery wiąże się z delet — drzwiami. Uważaj na kształt: dalet ד bardzo łatwo pomylić z literą resz ר, którą poznasz w lekcji 20. Różnica jest jedna — dalet ma z prawej strony wyraźny narożnik, resz jest zaokrąglony.
Słowo biblijne: dawar
דָּבָר — dawar — to jedno z najczęstszych słów Biblii hebrajskiej. Znaczy „słowo”, ale też „rzecz”, „sprawa”, „wydarzenie”. Ta podwójność nie jest przypadkiem: w hebrajskim wypowiedziane słowo jest czymś, co się dzieje, a nie tylko dźwiękiem.
Po tych wydarzeniach słowo Pana doszło do Abrama w widzeniu: Nie bój się, Abramie. Ja jestem twoją tarczą i twoją niezmiernie obfitą nagrodą.
Rdz 15,1
Zwrot „słowo Pana doszło do” — a dalej imię tego, kto je otrzymał — to po hebrajsku dewar JHWH i jest stałą formułą wprowadzającą wypowiedź proroka. Zauważ, że to słowo przychodzi — zachowuje się jak posłaniec.
Trawa usycha, kwiat więdnie, ale słowo naszego Boga trwa na wieki.
Iz 40,8
I dlatego Tora może powiedzieć o sobie coś, czego nie da się powiedzieć o żadnym systemie filozoficznym:
Lecz to słowo jest bardzo blisko ciebie, w twoich ustach i w twoim sercu, abyś je wypełniał.
Pwt 30,14
Drugie słowo: derech
דֶּרֶךְ — derech — to „droga”: zarówno trakt, którym się idzie, jak i sposób życia. Biblia nieustannie mówi o dwóch drogach — jednej prowadzącej do życia, drugiej donikąd — i nigdy nie traktuje tego jako metafory bez konsekwencji. Wybór drogi to wybór kierunku, w którym faktycznie stawiasz nogi.
Dalet w Psalmie 119
Czwarta strofa, Ps 119,25-32, jest zbudowana wokół derech: słowo „droga” pojawia się w niej wielokrotnie, bo każdy werset musi zaczynać się na dalet, a derech jest najbardziej oczywistym kandydatem.
Wybrałem drogę prawdy, a twoje nakazy stawiam przed sobą.
Ps 119,30
„Wybrałem” — to jest tu najważniejsze. Droga prawdy nie przytrafia się człowiekowi, tylko zostaje wybrana, a potem trzeba nią iść. Cała strofa jest zresztą modlitwą kogoś, kto leży twarzą w prochu i prosi o siłę do wstania.
Do przećwiczenia
- Zapisz dalet ד obok trzech poznanych liter. Zwróć uwagę na ostry narożnik z prawej góry.
- Znajdź w swojej Biblii trzy miejsca, gdzie występuje zwrot „słowo Pana doszło do” i imię proroka. W każdym z nich stoi w oryginale dawar.
- Przeczytaj Ps 119,25-32 i podkreśl wszystkie miejsca, w których pada słowo „droga”.
