Ósmy rozdział Daniela jest wyjątkowy z jednego powodu: anioł podaje nazwy własne. Nie trzeba zgadywać, co oznaczają zwierzęta z widzenia, bo pada wyjaśnienie. A skoro wyjaśnienie kończy się w określonym miejscu, to również w tym miejscu kończy się to, co możemy powiedzieć bez dopisywania.
Baran i kozioł
I podniosłem swoje oczy, i spojrzałem, a oto nad rzeką stał baran mający dwa rogi. Te dwa rogi były wysokie, lecz jeden był wyższy od drugiego, ale ten wyższy wyrósł później. Widziałem, jak baran bódł na zachód, na północ i na południe, a żadna bestia nie mogła stać przed nim i nie było nikogo, kto by wyrwał się z jego ręki. Czynił on według swojej woli i stał się wielki. Gdy się zastanawiałem nad tym, oto przyszedł kozioł z zachodu po powierzchni całej ziemi, nie dotykając ziemi. A ten kozioł miał okazały róg między swoimi oczami. I przyszedł aż do tego barana, który miał dwa rogi, którego widziałem stojącego nad rzeką; podbiegł do niego w zapalczywości swojej siły. Widziałem także, że natarł na tego barana, a rozjuszywszy się na niego, uderzył barana, tak że złamał mu oba rogi. I baran nie miał siły, aby go odeprzeć; i rzucił go o ziemię, zdeptał go, a nie było nikogo, kto by wyrwał barana z jego mocy. Wtedy kozioł stawał się bardzo wielki, ale gdy stał się potężny, złamał się wielki róg, a na jego miejsce wyrosły cztery rogi okazałe na cztery strony świata.
Dn 8,3-8
Widzenie jest ruchome i gwałtowne: baran bodzie w trzy strony, kozioł nadbiega z zachodu tak szybko, że nie dotyka ziemi, i łamie mu oba rogi. Potem łamie się róg samego kozła, a na jego miejsce wyrastają cztery. Cała ta sekwencja opisuje przejęcie władzy i jej rozpad, nie pojedynczą bitwę.
Z jednego z nich wyrósł mały róg, a ten bardzo wzrastał ku południu, ku wschodowi i ku wspaniałej ziemi. Wzrósł aż do wojska niebieskiego i zrzucił na ziemię część wojska oraz gwiazd i podeptał je. Wzniósł się nawet aż do księcia tego wojska i przez niego została odjęta codzienna ofiara i zostało porzucone miejsce jego świątyni. Także wojsko zostało mu podane przeciwko codziennej ofierze z powodu przestępstwa i porzucił prawdę na ziemię, a cokolwiek czynił, powodziło mu się.
Dn 8,9-12
Z jednego z czterech rogów wyrasta mały róg. Jego działanie skierowane jest nie tyle przeciw ludziom, ile przeciw kultowi: znosi codzienną ofiarę, porzuca miejsce świątyni i rzuca prawdę na ziemię. To ważne rozróżnienie, bo w tym rozdziale przeciwnik atakuje służbę Bożą, a nie granice państw.
Liczba, której tekst nie tłumaczy
Wtedy usłyszałem jednego ze świętych mówiącego, a inny święty zapytał tego, który mówił: Jak długo będzie trwać widzenie o codziennej ofierze i przestępstwie spustoszenia, a świątynia i wojsko będą podane na podeptanie? I powiedział do mnie: Aż do dwóch tysięcy trzystu wieczorów i poranków. Wtedy świątynia zostanie oczyszczona.
Dn 8,13-14
Pada pytanie o czas i pada odpowiedź: dwa tysiące trzysta wieczorów i poranków. I na tym koniec. Nie powiedziano, czy wieczór z porankiem to jeden dzień, czy dwie osobne pory; nie powiedziano, od czego liczyć; nie powiedziano, czy liczba jest miarą dni, czy miarą czegoś innego. Kto podaje datę początku albo końca, dokłada do tekstu trzy założenia naraz i zwykle nie informuje o tym czytelnika.
Co anioł nazywa wprost
Ten baran, którego widziałeś, o dwóch rogach, to są królowie Medów i Persów. A ten kosmaty kozioł to król Grecji, a ten wielki róg między jego oczami to pierwszy król. A to, że został złamany, a powstały cztery inne w jego miejsce, oznacza, że cztery królestwa powstaną z jego narodu, ale nie będą miały jego potęgi.
Dn 8,20-22
Baran to królowie Medów i Persów, kozioł to król Grecji, wielki róg to pierwszy król, a cztery rogi to cztery królestwa z tego samego narodu. Te identyfikacje są w tekście i nie ma powodu ich unikać. Uwaga dotyczy tego, co następuje dalej.
A pod koniec ich panowania, gdy przestępcy dopełnią swej miary, powstanie król o srogim obliczu i podstępny; Jego moc będzie potężna, lecz nie dzięki własnej sile. Będzie niszczył w sposób zadziwiający i szczęśliwie mu się powiedzie w działaniu, bo zniszczy mocarzy i lud święty. A dzięki jego pomyślności poszczęści mu się podstęp w jego ręku, będzie się wynosił w swoim sercu i w czasie pokoju zniszczy wielu. Ponadto powstanie przeciw Księciu książąt, lecz bez udziału ręki ludzkiej zostanie skruszony.
Dn 8,23-25
Król o srogim obliczu jest opisany przez sposób działania — podstęp, pomyślność, wystąpienie przeciw Księciu książąt — a nie przez imię czy dynastię. Anioł, który przed chwilą nazywał rzeczy po imieniu, tutaj przestaje. Ta zmiana jest sama w sobie informacją.
A to widzenie wieczorne i poranne, o którym była mowa, jest prawdą. Dlatego zapieczętuj to widzenie, bo spełni się po wielu dniach. Wtedy ja, Daniel, zemdlałem i chorowałem przez kilka dni; potem wstałem i załatwiałem sprawy króla; zdumiewałem się nad tym widzeniem, ale nikt go nie rozumiał.
Dn 8,26-27
Widzenie zostaje zapieczętowane, a prorok choruje i nie rozumie. Trudno o mocniejszy sygnał, że rozdział nie został pomyślany jako gotowy rozkład jazdy.
A powstaną przez niego wojska, które zbezczeszczą świątynię-twierdzę i zniosą codzienną ofiarę, a postawią obrzydliwość spustoszenia.
Dn 11,31
Ten sam motyw wraca w rozdziale jedenastym: zniesiona codzienna ofiara i postawiona obrzydliwość spustoszenia. Powtórzenie zwrotu wiąże oba miejsca tematycznie, ale nie musi oznaczać jednej daty.
Zasada dzień za rok i granice jej stosowania
Według liczby dni, w ciągu których wyszpiegowaliście ziemię, to znaczy czterdzieści dni, dzień za rok, będziecie ponosić karę za wasze nieprawości przez czterdzieści lat i poznacie pomstę za odstąpienie ode mnie.
Lb 14,34
A gdy je wypełnisz, położysz się na prawym boku i będziesz znosił nieprawość domu Judy przez czterdzieści dni. Wyznaczam ci jeden dzień za każdy rok.
Ez 4,6
To dwa jedyne miejsca, gdzie Pismo przelicza dni na lata — i w obu robi to Bóg, w konkretnej sprawie, dla wyznaczonej kary. Żaden z tych tekstów nie ustanawia ogólnej metody liczenia proroctw. Zasada bywa stosowana do liczb Daniela od stuleci i wielu czytelników uważa ją za oczywistą; trzeba jednak powiedzieć jasno, że jest to reguła przyjęta przez interpretatorów, a nie podana w Piśmie jako klucz.
Siedemdziesiąt tygodni wyznaczono nad twoim ludem i twoim świętym miastem na zakończenie przestępstwa, na zgładzenie grzechów i na przebłaganie za nieprawość, na wprowadzenie wiecznej sprawiedliwości, na opieczętowanie widzenia i proroctwa oraz na namaszczenie Najświętszego.
Dn 9,24
Kolejny rozdział podaje liczbę tygodni, znów bez instrukcji przeliczania. Sam fakt, że dwie różne miary czasu stoją obok siebie w jednej księdze, powinien studzić pewność siebie każdego, kto układa z nich jeden ciąg.
Lecz dziedziniec zewnętrzny świątyni wyłącz i nie mierz go, gdyż został dany poganom. I będą deptać święte miasto przez czterdzieści dwa miesiące.
Ap 11,2
Apokalipsa podaje czterdzieści dwa miesiące deptania świętego miasta — trzecia jednostka. Zestawianie miesięcy, dni i wieczorów-poranków w jedną skalę wymaga założeń, których nie ma w żadnym z tych tekstów. Pismo tej sprawy nie zamyka i nie należy udawać, że ją zamyka.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, kim jest król o srogim obliczu — anioł go nie nazywa, choć wcześniej nazywał innych. Nie wiemy, co dokładnie mierzy liczba dwóch tysięcy trzystu wieczorów i poranków ani od jakiego zdarzenia biegnie. Nie wiemy, czy oczyszczenie świątyni z tego widzenia dotyczy budynku, służby, czy czegoś szerszego. Nie wiemy, czy mały róg z tego rozdziału i mały róg z rozdziału siódmego to ta sama figura. Nie wiemy wreszcie, dlaczego widzenie miało zostać zapieczętowane — powiedziano tylko, że spełni się po wielu dniach.
