Określenie pada tylko w jednym miejscu Pisma i już samo to powinno nas ostrożnie ustawić. Objawienie mówi o nim krótko, w trzech wersetach, i nie wraca do tematu. Wszystko, co wykracza poza te trzy zdania, jest już czyjąś rekonstrukcją.
Kogo Objawienie wymienia wśród ożywionych i królujących?
Zobaczyłem też trony i zasiedli na nich, i dano im władzę sądzenia. I zobaczyłem dusze ściętych z powodu świadectwa Jezusa i z powodu słowa Bożego oraz tych, którzy nie oddali pokłonu bestii ani jej wizerunkowi i nie przyjęli jej znamienia na czoło ani na rękę. I ożyli, i królowali z Chrystusem tysiąc lat.
Ap 20,4
Scena zaczyna się od tronów i władzy sądzenia, a potem Jan wymienia, kto na nich zasiada: ludzie zabici za świadectwo i za słowo Boże oraz ci, którzy odmówili pokłonu. Dwa czasowniki są tu kluczowe — ożyli i królowali. Pierwszy opisuje powrót do życia, drugi to, co po nim następuje.
A inni z umarłych nie ożyli, aż się dopełniło tysiąc lat. To jest pierwsze zmartwychwstanie.
Ap 20,5
Zdanie o pozostałych umarłych jest zaskakująco ostre. Nie ożyli, aż się dopełniło tysiąc lat. Objawienie mówi więc o dwóch grupach, między którymi jest odstęp, i dopiero po tym rozróżnieniu nazywa pierwsze zmartwychwstanie po imieniu.
Błogosławiony i święty ten, kto ma udział w pierwszym zmartwychwstaniu. Nad nimi druga śmierć nie ma władzy, lecz będą kapłanami Boga i Chrystusa i będą z nim królować tysiąc lat.
Ap 20,6
Trzeci werset dodaje trzy rzeczy: błogosławieństwo, wolność od drugiej śmierci i kapłaństwo. Zwróćmy uwagę, że nie ma tu ani słowa o odejściu do nieba na stałe — mowa o królowaniu z Mesjaszem.
Gdyż sam Pan z okrzykiem, z głosem archanioła i dźwiękiem trąby Bożej zstąpi z nieba, a zmarli w Chrystusie powstaną pierwsi.
1 Tes 4,16
Paweł opisuje coś, co wygląda na to samo wydarzenie: zmarli w Mesjaszu powstają pierwsi. Słowo o pierwszeństwie pojawia się także u niego, choć nie używa określenia z Objawienia.
Na czym opiera się podział na dwa zmartwychwstania?
Cały podział na dwa zmartwychwstania oddzielone tysiącem lat opiera się na jednym zdaniu z jednej księgi. To niewiele jak na schemat, którym porządkuje się całą przyszłość, zwłaszcza że pozostałe teksty mówiące o powstaniu umarłych układają to inaczej.
Nie dziwcie się temu, bo nadchodzi godzina, w której wszyscy, którzy są w grobach, usłyszą jego głos; I ci, którzy dobrze czynili, wyjdą na zmartwychwstanie do życia, ale ci, którzy źle czynili, na zmartwychwstanie na potępienie.
J 5,28-29
Jeszua mówi o jednej godzinie, w której wszyscy w grobach usłyszą głos i wyjdą — jedni do życia, drudzy na potępienie. To zdanie nie zna odstępu tysiąca lat. Można je czytać jako skrót, w którym godzina oznacza epokę, ale trzeba przyznać, że sam tekst tego nie sugeruje.
Mając nadzieję w Bogu, że będzie zmartwychwstanie, którego i oni oczekują, zarówno sprawiedliwych, jak i niesprawiedliwych.
Dz 24,15
Paweł przed namiestnikiem mówi o zmartwychwstaniu sprawiedliwych i niesprawiedliwych w jednym zdaniu i nie rozdziela ich w czasie. Znów: da się to pogodzić z podziałem, ale nie da się z tego podziału wyprowadzić.
Zestawienie wygląda więc tak. Objawienie mówi o dwóch etapach i o odstępie. Ewangelia Jana i Dzieje mówią o zmartwychwstaniu dwóch grup bez wskazania odstępu. Nikt w Piśmie nie zestawia tych opisów i nie tłumaczy, jak je złożyć. Kto twierdzi, że sprawa jest rozstrzygnięta, uzupełnia tekst własnym uporządkowaniem.
Osobną sprawą jest to, czy tysiąc lat należy liczyć dosłownie. Objawienie posługuje się liczbami także tam, gdzie wyraźnie coś nimi oznacza, a nie mierzy. Nie mamy w tej księdze żadnego zdania, które by nam kazało wybrać jedno albo drugie, i żadne inne pismo tego okresu nie podejmuje tematu. To kolejny punkt, w którym rozstrzygnięcie jest naszym wyborem, a nie treścią tekstu.
Co w tej scenie jest pewne mimo sporu?
Niezależnie od sporu o kolejność, trzy rzeczy stoją w tekście bez wątpliwości. Powstanie do życia jest związane z osobą Mesjasza i z Jego przyjściem, a nie z chwilą śmierci. Dotyczy ludzi, którzy w tym życiu przegrali, i to jest w tej scenie zamierzone. I nie jest końcem drogi, tylko początkiem czegoś, co Objawienie nazywa królowaniem.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, czy między zmartwychwstaniami jest odstęp, bo teksty ciągną w dwie strony. Nie wiemy, czy tysiąc lat to miara, czy obraz. Nie wiemy, na czym polega królowanie ani gdzie się odbywa. Nie wiemy wreszcie, kto dokładnie należy do pierwszej grupy — czy tylko zabici za świadectwo, czy szerzej. Objawienie nazywa ich, ale nie definiuje.
Zobacz też: Jeszua (Jezus) · Ewangelia Jana · Paweł — znaczenie imienia
