Sen o wszach nie ma w Biblii wykładni, bo Biblia nie jest sennikiem. Wszy pojawiają się w niej niemal wyłącznie w jednym miejscu: jako trzecia plaga egipska, przy której czarownicy faraona po raz pierwszy nie zdołali powtórzyć znaku i przyznali: „To jest palec Boży” (Wj 8,19). Pismo mówi przez ten obraz o Bożej władzy, a nie o tym, co czeka człowieka, któremu przyśniły się wszy we włosach.
Czy sen o wszach coś znaczy? Co Biblia mówi o snach
Jahwe (PAN) rzeczywiście przemawiał czasem przez sny. Zapowiedział to wprost: „ja, Pan, objawię mu się w widzeniu, będę mówił do niego we śnie” (Lb 12,6). Takie sny miały jednak konkretnego adresata i konkretną treść, a ich znaczenie podawał sam Bóg. Kiedy faraon szukał wyjaśnienia swoich snów, Józef odpowiedział mu: „To nie ja, ale Bóg da faraonowi szczęśliwą odpowiedź” (Rdz 41,16). Żaden biblijny prorok nie ułożył listy symboli z przypisanymi im zapowiedziami.
Tora zakazuje natomiast szukania ukrytej wiedzy o przyszłości u ludzi, którzy się tym zajmują:
Niech nie znajdzie się pośród was nikt, kto by przeprowadzał swego syna lub córkę przez ogień, ani wróżbita, ani wróżbiarz, ani jasnowidz, ani czarownik; Ani zaklinacz, ani nikt, kto by wywoływał duchy, ani czarnoksiężnik, ani nekromanta. Każdy bowiem, kto czyni takie rzeczy, budzi odrazę w Panu. Z powodu tych obrzydliwości Pan, twój Bóg, wypędza przed tobą te narody.
Pwt 18,10-12 (UBG)
Sennik, który przypisuje wszom pieniądze, chorobę albo kłopoty w rodzinie, robi to samo, tylko w formie książki lub strony internetowej. Serwis opisał to szerzej w tekście o tym, co Biblia mówi o wróżbach i horoskopach. Kohelet dodaje trzeźwą uwagę o większości nocnych obrazów:
Gdzie bowiem jest wiele snów, tam też wiele słów i marności. Ale ty bój się Boga.
Koh 5,7 (UBG)
Jeremiasz stawia tę samą granicę jeszcze ostrzej. Prorok może opowiedzieć swój sen, ale nie wolno mu mylić go ze słowem Boga: „Cóż plewie do pszenicy?” (Jr 23,28).
Wszy w Biblii
W polskim przekładzie UBG słowo wszy pada tylko w relacji o plagach egipskich: w Księdze Wyjścia i w Psalmie 105, który tę relację wspomina. Nie ma go w przepisach o czystości ani w przysłowiach. Dlatego rozsądnie jest trzymać się tego jednego kontekstu i nie dopisywać Biblii znaczeń, których w niej nie ma.
Trzecia plaga: pył ziemi zamieniony we wszy
Dwie pierwsze plagi, wodę zamienioną w krew i żaby, egipscy czarownicy potrafili naśladować (Wj 7,22; Wj 8,7). Przy trzeciej Bóg nie kazał Mojżeszowi iść najpierw do faraona. Aaron miał po prostu uderzyć laską w pył:
I Pan powiedział do Mojżesza: Powiedz Aaronowi: Wyciągnij swoją laskę i uderz pył ziemi, aby zamienił się we wszy na całej ziemi Egiptu. I tak uczynili. Aaron wyciągnął rękę ze swoją laską i uderzył pył ziemi, który zamienił się we wszy na ludziach i na bydle. Wszelki pył ziemi zamienił się we wszy na całej ziemi Egiptu. Czarownicy czynili to samo swoimi czarami, aby sprowadzić wszy, ale nie mogli. I wszy były na ludziach i na bydle. Wtedy czarownicy powiedzieli do faraona: To jest palec Boży. Ale serce faraona pozostało zatwardziałe i nie posłuchał ich, jak Pan zapowiedział.
Wj 8,16-19 (UBG)
Najważniejsze w tym fragmencie nie są same owady, lecz to, co się dzieje z ludźmi. Czarownicy próbują i nie potrafią. Sami, bez nacisku Mojżesza, nazywają źródło plagi. Faraon słyszy to od własnych doradców i mimo to nie ustępuje. O tym, dlaczego Pismo mówi o zatwardziałym sercu faraona, serwis pisze osobno w artykule dlaczego Bóg zatwardził serce faraona.
Uczciwie trzeba dodać, że nie wiadomo dokładnie, o jakie stworzenia chodzi. Hebrajskie słowo kinnim występuje rzadko. UBG oddaje je jako wszy, Biblia Tysiąclecia jako komary, a grecka Septuaginta używa słowa oznaczającego drobne, kąsające owady. Pewne jest tylko to, że plaga dotknęła ludzi i bydło w całym kraju. Próby naturalnego wyjaśnienia plag omawia tekst czy plagi egipskie mają naturalne wyjaśnienie.
„Palec Boży” w dalszych księgach
Wyrażenie, którego użyli czarownicy, wraca w Piśmie jeszcze kilka razy. Na Synaju Jahwe dał Mojżeszowi tablice kamienne „napisane palcem Boga” (Wj 31,18; Pwt 9,10). A Jeszua (Jezus), oskarżony o to, że wypędza demony mocą Belzebuba, odpowiedział:
Ale jeśli ja palcem Bożym wypędzam demony, to istotnie przyszło do was królestwo Boże.
Łk 11,20 (UBG)
W równoległej relacji Mateusza w tym samym miejscu stoi „Duchem Bożym” (Mt 12,28). Palec Boga to więc Jego bezpośrednie działanie, moc, której człowiek nie podrobi. Egipscy czarownicy rozpoznali ją przy pladze, która wyglądała na najdrobniejszą ze wszystkich.
Psalm 105: plaga wspominana w modlitwie
Izrael nie opowiadał o plagach jak o przyrodniczej ciekawostce. Psalm 105 wylicza je jako dzieła Boga, który dotrzymał przymierza z Abrahamem: „Rozkazał i zjawiły się rozmaite muchy i wszy w całym ich kraju” (Ps 105,31). Wszy i muchy są tu wymienione jednym tchem jako znaki wyzwolenia, a nie jako zapowiedź nieszczęścia dla kogoś, kto je zobaczy.
Czystość w Torze bez naciągania
Kusi, żeby sen o wszach połączyć z biblijnym prawem o czystości. Tora nie wymienia jednak wszy w wykazach nieczystych stworzeń z Księgi Kapłańskiej 11. Przepisy o oczyszczeniu mówią owszem o praniu szat, goleniu włosów i obmyciu ciała (Kpł 14,8-9; Lb 8,7), ale chodzi w nich o czystość rytualną, która pozwala zbliżyć się do Bożego przybytku. Hebrajskie tahor, czyli czysty rytualnie, nie jest synonimem słowa higieniczny. Kto ma wszy, nie staje się przez to grzesznikiem, a sen o nich nie jest diagnozą duchową.
Ciekawostką z tła jest uwaga Herodota (Dzieje II,37), że egipscy kapłani golili całe ciało, żeby nie miały się na nich wszy ani inny brud. Jeśli tak było, plaga uderzyła w kraj, który bardzo dbał o czystość swoich kapłanów. Księga Wyjścia jednak tego nie komentuje, więc to tło, a nie klucz do tekstu.
Co zrobić po śnie o wszach?
Najpierw spojrzeć na zwykły dzień. Sen o wszach we włosach przychodzi często wtedy, gdy dziecko przyniosło je ze szkoły, gdy ktoś w domu się drapie albo gdy przeczytało się o tym przed snem. Kohelet opisał ten mechanizm krótko: „Bo z wielu zajęć przychodzi sen” (Koh 5,3). Jeśli skóra głowy naprawdę swędzi, to sprawa dla apteki albo lekarza, nie dla sennika.
Jeśli po przebudzeniu zostaje niepokój albo obrzydzenie, można je po prostu powiedzieć Bogu. Nie potrzeba do tego specjalnej formułki ani modlitwy, która miałaby odwrócić rzekomą zapowiedź:
Nie troszczcie się o nic, ale we wszystkim przez modlitwę i prośbę z dziękczynieniem niech wasze pragnienia będą znane Bogu. A pokój Boży, który przewyższa wszelkie zrozumienie, będzie strzegł waszych serc i myśli w Chrystusie Jezusie.
Flp 4,6-7 (UBG)
Jeszua przypominał, że Ojciec zna człowieka w najdrobniejszych szczegółach: „Nawet wszystkie włosy na waszej głowie są policzone” (Mt 10,30). Ten, kto liczy włosy, nie potrzebuje, żeby ktoś odgadywał Jego zamiary z tego, co w nich zobaczyliśmy we śnie. Historia trzeciej plagi uczy raczej tego, co czarownicy zrozumieli za późno: granice wyznacza Bóg, a nie znaki, które ludzie próbują czytać.
Fragment o pladze można przeczytać w całości w streszczeniu 8. rozdziału Księgi Wyjścia albo słowo po słowie w przekładzie interlinearnym.
Powiązane
- Sny w Biblii — jak Pismo mówi o snach i dlaczego nie tworzy sennika.
- Sen o włosach — Samson, nazireat i włosy policzone przez Ojca.
- Sen o musze — czwarta plaga i zepsuty olejek z Księgi Koheleta.
- Sen o żabie — druga plaga, którą czarownicy jeszcze potrafili naśladować.
- Sen o robakach — kruchość człowieka i lekcja Jonasza.
- Sen o owadach — szarańcza, mrówki i inne drobne stworzenia w Piśmie.
- Sny i symbole — pozostałe symbole omówione bez przepowiedni.
