Jeśli w najbliższy sabat otworzysz Pięcioksiąg, w tysiącach domów na świecie ktoś będzie czytał dokładnie ten sam fragment co ty. Nie dlatego, że tak stoi w Piśmie — ale dlatego, że pokolenia przed nami wypracowały prosty porządek: cała Tora podzielona na tygodniowe odcinki, tak by w ciągu roku przejść ją od pierwszego do ostatniego zdania. Taki odcinek nazywa się parsza.
Ten kurs jest wprowadzeniem do tego porządku, a nie zamiennikiem narzędzia. W dziale Parsza tygodnia znajdziesz wykaz wszystkich 54 parsz, wskazanie odcinka na bieżący tydzień, odliczanie do sabatu oraz czytanie prorockie przypisane każdej parszy. Kurs tłumaczy, jak z tego korzystać i skąd ten układ się wziął.
Pismo nakazuje publiczne czytanie Prawa
Zacznijmy od tego, co jest w tekście, a nie w zwyczaju. Mojżesz spisał Prawo i oddał je kapłanom oraz starszym, nakazując odczytywać je całemu ludowi w Święto Namiotów co siódmy rok (Pwt 31,9-11). Cel był bardzo praktyczny:
Zgromadzisz lud: mężczyzn, kobiety, dzieci i obcych, którzy są w obrębie twoich bram, aby słuchali i uczyli się, aby się bali Pana, swojego Boga, i pilnowali wypełnienia wszystkich słów tego prawa. Ich synowie, którzy jeszcze nie znają, niech też słuchają i uczą się bać Pana, waszego Boga, po wszystkie dni waszego życia na ziemi, do której przeprawiacie się przez Jordan, aby ją posiąść.
Pwt 31,12-13
Słuchali wszyscy — także dzieci i cudzoziemcy. Osobny nakaz dotyczył króla: miał sporządzić własny odpis Prawa i czytać go przez wszystkie dni życia (Pwt 17,18-19). Do tego dochodzi zwykła codzienność domu, w której słowa Boże mają być powtarzane synom (Pwt 6,6-7), oraz wezwanie do rozmyślania nad Prawem we dnie i w nocy (Joz 1,8; Ps 1,2).
Pismo zna więc czytanie okresowe, czytanie królewskie i czytanie codzienne. Nie podaje natomiast żadnej tabeli tygodniowych odcinków.
Ezdrasz: czytanie, które się wyjaśnia
Po powrocie z niewoli lud zebrał się przed Bramą Wodną, a Ezdrasz czytał Prawo od rana do południa (Ne 8,2-3). Kluczowy jest jednak sposób:
Czytali więc z księgi Prawa Bożego wyraźnie i wyjaśniali znaczenie tak, żeby zrozumiano to, co czytali.
Ne 8,8
Czytano wyraźnie i tłumaczono sens — bo część słuchaczy po latach na obczyźnie nie rozumiała już języka. To pierwszy opis czytania połączonego z objaśnieniem, czyli dokładnie tego, co dziś dzieje się w każdej wspólnocie studiującej cotygodniowy fragment.
W czasach Jeszui był to już utrwalony zwyczaj
Kilkaset lat później czytanie Tory w sabat jest faktem oczywistym dla wszystkich uczestników sporu w Jerozolimie:
Mojżesz bowiem od dawien dawna ma w każdym mieście takich, którzy go głoszą, gdyż w synagogach co szabat czytają go.
Dz 15,21
Sam Jeszua również w tym uczestniczył — i to nie okazjonalnie:
Przyszedł też do Nazaretu, gdzie się wychował. Według swego zwyczaju wszedł w dzień szabatu do synagogi i wstał, aby czytać. I podano mu księgę proroka Izajasza. Gdy otworzył księgę, znalazł miejsce, gdzie było napisane:
Łk 4,16-17
Zwróć uwagę na sformułowanie „według swego zwyczaju”. Mesjasz miał stały nawyk sabatowego czytania Pisma w zgromadzeniu. To najmocniejszy argument za tą praktyką, jaki można podać — mocniejszy niż jakakolwiek tradycja.
Porządek pożyteczny, ale nie nakazany
I tu potrzebne jest rozróżnienie, bez którego cały kurs byłby fałszywy. Nakaz czytania Prawa jest w Piśmie. Podział na 54 nazwane odcinki, ich zakresy, dobór czytań prorockich i data startu cyklu — nie są w Piśmie. To wypracowany przez wieki układ pomocniczy, wygodny i sprawdzony, ale ludzki.
Nie dodawajcie do słowa, które ja wam nakazuję, ani z niego nie ujmujcie, abyście przestrzegali przykazań Pana, waszego Boga, które ja wam nakazuję.
Pwt 4,2
Traktowanie cyklu jako obowiązku byłoby właśnie takim dodawaniem. Jeszua ostrzegał przed odwróceniem porządku, w którym zwyczaj zaczyna wypierać przykazanie (Mk 7,7-9). Dopóki cykl służy temu, by Pismo było czytane — jest doskonałym narzędziem. Gdy staje się miarą pobożności i powodem do oceniania innych, przestaje służyć.
Miara jest jedna i podaje ją Paweł: całe Pismo jest natchnione i pożyteczne (2 Tm 3,16-17). Cykl czytań to tylko sposób, żeby faktycznie przez to całe Pismo przejść, zamiast krążyć w kółko po ulubionych rozdziałach.
Do przemyślenia
- Ile razy w życiu przeczytałeś Pięcioksiąg w całości — a ile razy wracałeś do tych samych znanych fragmentów?
- Czy potrafisz wskazać różnicę między tym, co Pismo nakazuje, a tym, co wspólnota ustaliła dla porządku?
- Ezdrasz czytał i wyjaśniał. Kto wyjaśnia tekst tobie — i czy sprawdzasz to wyjaśnienie w samym tekście?
Zobacz też: Sabat · Parsza · Tora (תּוֹרָה) — co znaczy „prawo” po hebrajsku · Jeszua (Jezus) · Mesjasz (Maszijach) · Ezdrasz
