Po roku czytania zostaje albo poczucie „przerobiłem”, albo zeszyt pełen obserwacji, pytań i zaznaczonych miejsc. Różnica między jednym a drugim nie polega na inteligencji ani na czasie. Polega na tym, czy cokolwiek zapisywałeś.
Pismo każe pisać
Najciekawszy nakaz dotyczy króla — człowieka, który miał do dyspozycji kapłanów i gotowe zwoje:
A gdy już zasiądzie na swym królewskim tronie, napisze sobie w księdze odpis tego prawa od kapłanów Lewitów. I będzie go miał przy sobie, i będzie go czytał po wszystkie dni swego życia, aby się nauczył bać Pana, swego Boga, by przestrzegał wszystkich słów tego prawa oraz tych ustaw i aby je wykonywał;
Pwt 17,18-19
Miał sam sobie sporządzić odpis. Nie kupić, nie zlecić — przepisać. I potem czytać go przez wszystkie dni życia. Sens jest oczywisty dla każdego, kto kiedykolwiek przepisywał tekst ręcznie: przepisując, czyta się inaczej.
Ten sam motyw wraca w instrukcji dla całego ludu, gdzie słowa mają być zapisane na odrzwiach i bramach (Pwt 6,6-9), oraz w Przysłowiach, gdzie obraz jest jeszcze mocniejszy: „wypisz je na tablicy swojego serca” (Prz 3,3; Prz 7,2-3).
Cztery rubryki, które wystarczą
Nie potrzebujesz systemu. Wystarczy zeszyt i cztery stałe pozycje przy każdej parszy:
- Obserwacja — jedno zdanie o tym, co w tym fragmencie zobaczyłeś po raz pierwszy.
- Pytanie — to, czego nie rozumiesz. Zapisane pytanie ma szansę doczekać się odpowiedzi; niezapisane znika do wieczora.
- Powtórzenie — słowo, motyw albo postać, które wracają. Tora bardzo dużo mówi przez powtórzenia.
- Zadanie — jedna konkretna rzecz do zrobienia w tym tygodniu.
Ostatnia rubryka jest najważniejsza i najczęściej pomijana:
Bądźcie więc wykonawcami słowa, a nie tylko słuchaczami, oszukującymi samych siebie. Jeśli bowiem ktoś jest słuchaczem słowa, a nie wykonawcą, podobny jest do człowieka, który przygląda się w lustrze swemu naturalnemu obliczu. Bo przyjrzał się sobie, odszedł i zaraz zapomniał, jakim był. Lecz kto wpatruje się w doskonałe prawo wolności i trwa w nim, nie jest słuchaczem, który zapomina, lecz wykonawcą dzieła, ten będzie błogosławiony w swoim działaniu.
Jk 1,22-25
Człowiek z lustra nie ma złej woli. On po prostu nie zapisał, co zobaczył.
Sprawdzaj, zamiast zapamiętywać cudze zdanie
Notatka ma jeszcze jedną funkcję: pozwala oddzielić to, co przeczytałeś, od tego, co ci powiedziano. Przy każdym zasłyszanym twierdzeniu warto dopisać referencję i sprawdzić ją samodzielnie — tak jak Berejczycy:
Ci byli szlachetniejsi od tych w Tesalonice, gdyż przyjęli słowo Boże z całą gotowością i codziennie badali Pisma, czy tak się sprawy mają.
Dz 17,11
Paweł nazywa taką pracę rzemiosłem: chodzi o to, by być pracownikiem, który „dobrze rozkłada słowo prawdy” (2 Tm 2,15), a materiałem jest całe Pismo — natchnione i pożyteczne do nauki, strofowania i poprawiania (2 Tm 3,16-17). Przy trudnych miejscach pomaga sięgnięcie do oryginału; przy każdej parszy możesz otworzyć jej zakres w Biblii interlinearnej, gdzie widać hebrajskie słowo obok polskiego.
Wracanie
Drugi rok czytania jest ciekawszy od pierwszego wyłącznie wtedy, gdy masz do czego wrócić. Psalmista opisuje to jako stały nawyk:
Rozmyślam o twoich przykazaniach i przypatruję się twoim drogom. Rozkoszuję się twoimi prawami i nie zapominam twoich słów.
Ps 119,15-16
„Nie zapominam twoich słów” — bo do nich wraca. Ten sam autor mówi o przykazaniach, którymi Bóg go „ożywił” (Ps 119,93), i o Słowie ukrytym w sercu, żeby nie zgrzeszyć (Ps 119,11). Nawyk opisany Jozuemu jest identyczny: rozmyślanie „we dnie i w nocy” po to, by wypełniać (Joz 1,8).
Praktycznie: raz na kwartał przejrzyj swoje pytania bez odpowiedzi. Część z nich rozwiąże się sama, bo tekst z dalszej części cyklu odpowie na pytanie z początku roku. To jedna z najlepszych rzeczy w czytaniu całości zamiast fragmentów.
Notatki, których nie robi się samemu
Wtedy rozmawiali o tym między sobą ci, którzy się bali Pana. Pan zobaczył to i usłyszał, i napisano księgę wspomnień przed nim z powodu tych, którzy się boją Pana i rozmyślają o jego imieniu.
Ml 3,16
Rozmowa bogobojnych ludzi o Słowie zostaje zapisana — i to nie przez nich. Jeśli masz z kim czytać, prowadźcie wspólny zeszyt pytań. Kolejny cykl zaczniecie od nich.
Na koniec obietnica, którą warto mieć przed oczami przy pierwszej parszy nowego roku:
Błogosławiony ten, kto czyta, i ci, którzy słuchają słów tego proroctwa i zachowują to, co w nim jest napisane, bo czas jest bliski.
Ap 1,3
Czyta, słucha i zachowuje. Trzy czynności, nie jedna. Bieżący odcinek sprawdzisz w dziale Parsza tygodnia — a stamtąd zaczyna się cała reszta.
Do przemyślenia
- Gdzie będzie leżał twój zeszyt, żeby sięgnięcie po niego nie wymagało decyzji?
- Które pytanie bez odpowiedzi nosisz najdłużej — i komu mógłbyś je zadać?
- Co z tego kursu zamierzasz zrobić w najbliższym tygodniu, a nie „kiedyś”?
Zobacz też: Tora (תּוֹרָה) — co znaczy „prawo” po hebrajsku · Reszta (szear) — mniejszość, która ocaleje · Paweł — znaczenie imienia
