Rzeczownik bikkurim (בִּכּוּרִים, H1061) występuje w Piśmie szesnaście razy. To niewiele, a część wystąpień w ogóle nie dotyczy kultu: Lb 13,20 używa tego słowa o porze dojrzewania winogron. Pierwociny są więc najpierw zjawiskiem rolniczym — pierwszym owocem, który dojrzał — a dopiero potem darem.
Nakaz i miejsce
I Święto Żniw, pierwocin twojej pracy, tego, co posiałeś na polu. I także Święto Zbiorów pod koniec roku, gdy zbierzesz z pola owoce swojej pracy.
Wj 23,16
Wj 23,16 wiąże pierwociny ze Świętem Żniw, a Wj 23,19 nakazuje przynieść je do domu Boga; ten sam nakaz powtarza Wj 34,26. Przepis jest krótki i nie zawiera niczego poza kierunkiem: pierwsze idzie tam, zamiast zostać w domu.
A jeśli będziesz składał Panu ofiarę pokarmową z pierwocin, to złożysz świeże kłosy prażone na ogniu, zboże wykruszone ze świeżych kłosów jako ofiarę pokarmową z twoich pierwszych plonów;
Kpł 2,14
Kpł 2,14 opisuje pierwociny jako ofiarę pokarmową ze świeżych kłosów prażonych na ogniu. Kpł 2,12 dodaje ograniczenie, o którym łatwo zapomnieć: taką ofiarę wolno składać, ale nie wolno kłaść jej na ołtarzu na miłą woń.
Dwa chleby na Święto Tygodni
Przyniesiecie z waszych domów dwa chleby na ofiarę kołysania. Będą one z dwóch dziesiątych efy mąki pszennej, upieczone na zakwasie; to będą pierwociny dla Pana.
Kpł 23,17
I kapłan będzie je kołysał razem z chlebem pierwocin na ofiarę kołysania przed Panem wraz z dwoma barankami. One będą poświęcone Panu, przeznaczone dla kapłana.
Kpł 23,20
Dwa chleby z dwóch dziesiątych efy mąki pszennej, upieczone na zakwasie, tekst nazywa pierwocinami wprost. Kpł 23,20 mówi, że kapłan kołysze je razem z dwoma barankami i że całość przypada kapłanowi. Lb 28,26 nazywa ten dzień dniem pierwocin, a Wj 34,22 łączy Święto Tygodni z pierwocinami żniwa pszenicy.
Snop, który nie jest bikkurim
Kpł 23,10 nakazuje przynieść snop z pierwocin plonu, a Kpł 23,11 każe kołysać nim nazajutrz po sabacie. W hebrajskim nie stoi tam jednak bikkurim, lecz reszit (רֵאשִׁית, H7225) — słowo o pierwszeństwie w ogóle, występujące pięćdziesiąt jeden razy. Ta sama różnica dotyczy Pwt 26. Najbardziej znany obrzęd przynoszenia pierwszych owoców w koszu, z wyznaniem wypowiadanym przed kapłanem, opisany w Pwt 26,2 i Pwt 26,3, używa w oryginale słowa reszit. Polskie tłumaczenia oddają oba wyrazy jako pierwociny i różnica znika. Kto nazywa ten obrzęd obrzędem bikkurim, łączy dwa różne słowa.
Kto to dostawał
Pierwociny ze wszystkich rzeczy znajdujących się w ich ziemi, które przyniosą Panu, będą twoje. Każdy czysty w twoim domu będzie je spożywać.
Lb 18,13
Będziemy też rokrocznie przynosić do domu Pana pierwociny naszej ziemi i pierwociny wszelkiego owocu każdego drzewa;
Ne 10,35
Lb 18,13 przyznaje pierwociny kapłanom z zastrzeżeniem, że jeść je może każdy czysty w ich domu. Ez 44,30 powtarza tę zasadę w wizji przyszłej świątyni i dokłada ciasto. Ne 10,35 i Ne 13,31 pokazują, że po powrocie z wygnania zobowiązanie do przynoszenia pierwocin trzeba było odnowić — było więc czymś, co zdążyło zaniknąć.
Pewien człowiek przyszedł z Baal-Szalisza i przyniósł mężowi Bożemu chleb z pierwocin zbóż, dwadzieścia chlebów jęczmiennych i pełne kłosy świeżego zboża. On powiedział: Daj ludowi, aby jadł.
2Krl 4,42
Jedyne wystąpienie poza porządkiem świątynnym jest osobliwe: człowiek z Baal-Szalisza przynosi chleb z pierwocin nie do świątyni, lecz do proroka. Tekst tego nie komentuje ani nie ocenia.
Pierwociny jako obraz
Tymczasem jednak Chrystus został wskrzeszony z martwych i stał się pierwszym plonem tych, którzy zasnęli.
1Kor 15,20
Nowy Testament używa greckiego odpowiednika w znaczeniu przenośnym. Mesjasz jest pierwszym plonem tych, którzy zasnęli, a 1Kor 15,23 układa z tego kolejność. Rz 8,23 mówi o pierwszych plonach Ducha, Jk 1,18 o pierwocinach stworzeń, a Ap 14,4 o wykupionych spośród ludzi. We wszystkich tych miejscach działa ta sama logika co w przepisie rolniczym: pierwsze poświadcza, że reszta nadejdzie.
Czego tekst nie mówi
Tora nie podaje ilości pierwocin. Przy dziesięcinie proporcja jest w nazwie, tutaj nie ma jej wcale — nie wiadomo, ile owoców, ile snopów ani jaka część zbioru. Nie ma też przepisu o karze za nieprzyniesienie pierwocin.
Nie ma w tekście listy gatunków objętych obowiązkiem. Późniejsza tradycja żydowska taką listę ustaliła, ale nie pochodzi ona z Pisma i nie należy jej podawać jako treści przykazania. Nie ma również przepisu zakazującego jedzenia z nowego zbioru przed przyniesieniem bikkurim. Kpł 23,14 formułuje wprawdzie taki zakaz, lecz odnosi go do kołysanego snopu, czyli do reszit.
Nie wiadomo wreszcie, jak obrzęd wyglądał w praktyce: czy pierwociny przynoszono pojedynczo przez cały sezon, w miarę dojrzewania kolejnych gatunków, czy zbiorowo w jednym terminie. Tekst opisuje dar i jego adresata, a o organizacji milczy.
Zobacz też: Reszit (רֵאשִׁית) — początek i pierwocina tym samym słowem · Mesjasz (Maszijach) · Reszta (szear) — mniejszość, która ocaleje · Tora (תּוֹרָה) — co znaczy „prawo” po hebrajsku · Baal
