Mikołaj to ostatni z siedmiu mężczyzn wybranych w Jerozolimie do obsługi codziennego rozdawania żywności. Pismo podaje o nim trzy rzeczy: imię, że był prozelitą i że pochodził z Antiochii. Nic więcej.
Gdzie występuje w Piśmie
Powodem wyboru siedmiu był spór o zaniedbywanie wdów spośród hellenistów. Apostołowie postawili warunki:
Upatrzcie więc, bracia, spośród siebie siedmiu mężczyzn, mających dobre świadectwo, pełnych Ducha Świętego i mądrości, którym zlecimy tę sprawę.
Dz 6,3 (UBG)
I spodobało się to całej gromadzie zebranych. Wybrali więc Szczepana, męża pełnego wiary i Ducha Świętego, Filipa, Prochora, Nikanora, Tymona, Parmenasa i Mikołaja, prozelitę z Antiochii. Przedstawili ich apostołom, którzy modląc się, położyli na nich ręce.
Dz 6,5-6 (UBG)
Imię Mikołaja pada w Piśmie wyłącznie w tym jednym wersecie.
Prozelita — co to znaczy w tekście
Prozelita to człowiek spoza narodu żydowskiego, który przyjął judaizm. UBG używa tego słowa jeszcze w dwóch miejscach: Dz 2,10 i Dz 13,43. Mikołaj jest jedynym z siedmiu, przy którym Łukasz to zaznaczył — pozostałych sześciu opisuje samym imieniem. Wyraźnie odnotowano też jego miasto: Antiochię, która w Dziejach odegra później dużą rolę (Dz 11,19-26).
A nikolaici?
W Objawieniu dwukrotnie pojawia się grupa nazwana nikolaitami:
Ale masz tę zaletę, że nienawidzisz uczynków nikolaitów, których i ja nienawidzę.
Ap 2,6 (UBG)
Podobnie masz i tych, którzy trzymają się nauki nikolaitów, czego nienawidzę.
Ap 2,15 (UBG)
Pismo nigdzie nie łączy tej grupy z Mikołajem z Antiochii. Powiązanie pochodzi z pism autorów z II i III wieku i opiera się wyłącznie na podobieństwie nazwy. Przypisywanie mu odstępstwa na tej podstawie jest oskarżeniem bez pokrycia w tekście.
Czego nie wiemy
- Co robił po wyborze — Dzieje rozwijają dalej wątki Szczepana i Filipa, o pozostałych milczą.
- Czy nauczał lub podróżował — brak jakiejkolwiek wzmianki.
- Kiedy i jak umarł — Pismo nie podaje.
- Czy wrócił do Antiochii — tekst tego nie mówi.
- Czy miał cokolwiek wspólnego z nikolaitami — to domysł późniejszych autorów, nie treść Pisma.
