Kim był Kwiryniusz
Kwiryniusz to rzymski urzędnik, którego Pismo wymienia dokładnie raz — jako punkt odniesienia w czasie. Łukasz podaje jego imię i funkcję po to, żeby osadzić spis ludności w konkretnym momencie, nie po to, żeby o nim opowiedzieć. Wszystko, co wiadomo o jego karierze, pochodzi spoza Pisma i trzeba to wyraźnie oddzielić.
Gdzie występuje w Piśmie
A w tych dniach wyszedł dekret cesarza Augusta, aby spisano cały świat.
Łk 2,1
A ten pierwszy spis odbył się, gdy Kwiryniusz był namiestnikiem Syrii.
Łk 2,2
To jedyne wystąpienie tego imienia w całym Piśmie. Dzieje Apostolskie wspominają jeszcze o spisie, ale nie wiążą go z żadnym imieniem urzędnika:
Po nim w dniach spisu wystąpił Judasz Galilejczyk i pociągnął za sobą wielu ludzi. Lecz i on zginął, a wszyscy jego zwolennicy rozproszyli się.
Dz 5,37
Że chodzi o ten sam spis, można przypuszczać — tekst tego nie stwierdza.
Co mówi Pismo, a co pochodzi spoza niego
Z Pisma wiemy: że nosił imię Kwiryniusz, że był namiestnikiem Syrii, że w czasie jego namiestnictwa odbył się „pierwszy spis”, i że ten spis skierował Józefa z Marią do Betlejem.
Spoza Pisma pochodzi: cała jego biografia — kariera senatorska, konsulat, kampanie wojskowe, urząd legata, data śmierci. Te informacje znane są ze źródeł rzymskich i nie mają w tekście biblijnym żadnego oparcia. Nie należy ich podawać jako „biblijnych”.
Z zestawienia obu porządków wynika też realny problem chronologiczny. Ewangelie umieszczają narodziny Jeszui za panowania Heroda:
A gdy Jezus urodził się w Betlejem w Judei za dni króla Heroda, oto mędrcy ze Wschodu przybyli do Jerozolimy i pytali:
Mt 2,1
Tymczasem spis przeprowadzony przez Kwiryniusza w Judei datuje się zwykle na okres już po śmierci Heroda. Zaproponowano kilka rozwiązań tej trudności — inne tłumaczenie greckiego zdania Łk 2,2, wcześniejsze urzędowanie Kwiryniusza, spis rozłożony na lata. Żadne nie jest powszechnie przyjęte, a sam tekst sprawy nie rozstrzyga. Uczciwiej jest to zapisać niż udawać, że problemu nie ma.
Czego nie wiemy
- Pismo nie mówi ani słowa o jego charakterze — określenia w rodzaju „surowy” czy „bezwzględny” nie pochodzą z tekstu.
- Nie ma w Piśmie żadnego spotkania Kwiryniusza z Józefem, Marią ani Jeszuą.
- Tekst nie opisuje, jak spis przeprowadzano ani czego dokładnie dotyczył.
- Nie znamy jego stosunku do Żydów ani do wiary Izraela — Pismo tego nie porusza.
- Nie da się z samego tekstu ustalić roku narodzin Jeszui; wzmianka o Kwiryniuszu problemu nie zamyka, tylko go otwiera.
