Miszcha (מִשְׁחָה, H4888) występuje w Piśmie 26 razy i jest rzeczownikiem utworzonym od czasownika maszach, namaszczać. UBG oddaje ją jako namaszczenie albo — w połączeniu z oliwą — jako olejek do namaszczenia. To druga po kadzidle substancja, przy której Tora podaje skład i jednocześnie zabrania go powtarzać.
Skład
Weź sobie też najlepsze wonności: pięćset syklów najczystszej mirry, połowę tego, czyli dwieście pięćdziesiąt syklów, wonnego cynamonu i dwieście pięćdziesiąt syklów ziela tataraku;
Wj 30,23
Wagi są podane co do sykla: pięćset mirry, dwieście pięćdziesiąt wonnego cynamonu, dwieście pięćdziesiąt ziela tataraku. Wj 30,24 dodaje pięćset kasji według sykla świątynnego oraz hin oliwy z oliwek. To jeden z najbardziej szczegółowych przepisów wykonawczych w całej Torze.
Uczynisz z tego święty olejek do namaszczenia, wyborną maść, dzieło zielarza. Będzie to święty olejek do namaszczenia.
Wj 30,25
Sposób wykonania określa jedno wyrażenie: dzieło zielarza. Nie ma opisu procesu, temperatury ani czasu. Tora podaje proporcje i zawód, nie technologię.
Do czego służył
Namaścisz nim Namiot Zgromadzenia i arkę świadectwa;
Wj 30,26
Lista obiektów jest długa i obejmuje sam przybytek oraz arkę świadectwa. Wj 30,27 dodaje stół z naczyniami, świecznik i ołtarz kadzenia, a Wj 30,28 ołtarz całopalenia i kadź z podstawą. Wj 30,29 podaje skutek: mają stać się najświętsze, a kto się ich dotknie, musi być poświęcony.
Następnie weźmiesz olejek do namaszczenia i wylejesz na jego głowę, i namaścisz go.
Wj 29,7
Przy człowieku obrzęd jest prosty: wylanie na głowę i namaszczenie. Wj 40,15 rozciąga to na synów Aarona i wiąże z kapłaństwem wiecznym przez wszystkie pokolenia. Wj 29,29 dodaje, że święte szaty przechodzą na synów, aby byli w nich namaszczeni.
Nie odchodźcie od wejścia do Namiotu Zgromadzenia, abyście nie pomarli, ponieważ oliwa namaszczenia Pana jest na was. I postąpili według słowa Mojżesza.
Kpł 10,7
Skutek namaszczenia bywa też ograniczeniem. Aaron i jego synowie nie mogą odejść od wejścia do Namiotu, ponieważ jest na nich oliwa namaszczenia — i wskazana jest konsekwencja naruszenia. Kpł 21,10 opisuje z kolei zakazy ciążące na arcykapłanie, na którego głowę wylano tę oliwę.
To jest część z ofiar ogniowych Pana z powodu namaszczenia Aarona i jego synów od dnia, kiedy przyprowadził ich, aby pełnili służbę kapłańską dla Pana;
Kpł 7,35
Prawo do części z ofiar ogniowych jest w tym wersecie wywiedzione wprost z namaszczenia Aarona i jego synów. Obrzęd ma więc także skutki gospodarcze: wyznacza, kto z czego żyje.
Zakaz
Nie wolno go wylewać na ciało człowieka i nie wolno sporządzić innego o podobnym składzie, bo jest święty i dla was będzie święty.
Wj 30,32
Ktokolwiek sporządzi podobny i namaści nim kogoś obcego, będzie wykluczony ze swego ludu.
Wj 30,33
Zakaz jest podwójny, tak jak przy kadzidle. Nie wolno wylewać tej oliwy na ciało człowieka i nie wolno sporządzić innej o podobnym składzie. Kto sporządzi podobną i namaści nią kogoś obcego, zostanie wykluczony ze swego ludu. Wj 30,31 poprzedza to zastrzeżeniem, że mieszanka ma pozostać świętą przez wszystkie pokolenia.
Jest to jak wyborny olejek na głowę, który spływa na brodę, na brodę Aarona; który spływa na brzeg jego szat;
Ps 133,2
Psalm używa tego obrazu jako porównania dla zgody między braćmi: wyborny olejek spływający na brodę Aarona i na brzeg jego szat. To jedyne miejsce, które daje jakiekolwiek wyobrażenie o ilości wylewanej oliwy — i jest to poezja, nie sprawozdanie.
Czego tekst nie mówi
Nie wiemy, czym dokładnie było ziele tataraku ani czy kasja odpowiada dzisiejszej roślinie o tej nazwie. Identyfikacje surowców są sporne, a Tora nie opisuje ani wyglądu, ani pochodzenia składników. Nie wiadomo też, ile oliwy sporządzono, jak długo starczyła ani czy przygotowywano ją ponownie.
Tekst nie tłumaczy, na czym polegał zakaz wylewania oliwy na ciało człowieka wobec faktu, że kapłanów właśnie nią namaszczano. Rozstrzygnięcie tej pozornej sprzeczności — że chodzi o osoby nieuprawnione — jest wnioskiem czytelnika z kontekstu, nie zdaniem przepisu. Nie wiadomo wreszcie, co się z tą oliwą stało po zburzeniu świątyni; Pismo nie odnotowuje jej losu, a wszystkie opowieści na ten temat pochodzą spoza kanonu.
Warto natomiast zwrócić uwagę na to, co ten przepis mówi o samej idei świętości w Torze. Oliwa nie działa tu jak środek magiczny — działa jak akt prawny. Przedmiot namaszczony przestaje być zwykłym przedmiotem, człowiek namaszczony przestaje być osobą prywatną, a skutki są mierzalne: zmienia się to, kto może czego dotknąć, gdzie może przebywać i z czego się utrzymuje. Wj 30,29 i Kpł 7,35 mówią o tym wprost. Świętość jest w tych zdaniach kategorią porządkującą dostęp, a nie opisem stanu wewnętrznego — i takie właśnie rozumienie warto wynieść z tego hasła.
Zobacz też: Namaszczenie (masziach) — kogo i po co namaszczano · Tora (תּוֹרָה) — co znaczy „prawo” po hebrajsku · Przybytek (Miszkan) · Ołtarz (mizbeach) — nazwa od czynności, nie od kształtu · Aaron
