Kippurim (כִּפֻּרִים, H3725) to rzeczownik rzadki: w całym Piśmie osiem wystąpień, wszystkie w Torze. Ma formę liczby mnogiej i tak właśnie brzmi nazwa dnia, który UBG oddaje jako Dzień Przebłagania. Rzeczownik dzieli spółgłoski z czasownikiem kafar (H3722), glosowanym w indeksie jako przykrywanie. Osiem wystąpień rozkłada się na trzy różne rzeczy: dzień w kalendarzu, doroczny obrzęd na ołtarzu i pieniądze zbierane przy spisie.
Data i sposób obchodzenia
Lecz dziesiątego dnia tego siódmego miesiąca będzie Dzień Przebłagania. Będzie to dla was święte zgromadzenie; będziecie trapić swoje dusze i składać Panu ofiarę spalaną.
Kpł 23,27
W tym dniu nie będziecie wykonywać żadnej pracy, gdyż jest to Dzień Przebłagania, żeby dokonano dla was przebłagania przed Panem, waszym Bogiem.
Kpł 23,28
Data jest podana dwukrotnie i bez wariantów: dziesiąty dzień siódmego miesiąca. Nakazy są trzy — święte zgromadzenie, trapienie dusz i ofiara spalana — a zakaz jeden: żadnej pracy. Lb 29,7 powtarza to samo, dodając określenie o ciężkiej pracy. Kpł 16,29 rozszerza obowiązek na przybysza goszczącego wśród Izraela.
Będzie to dla was szabat odpoczynku i będziecie trapić swoje dusze. Dziewiątego dnia tego miesiąca, wieczorem, od wieczora aż do wieczora, będziecie obchodzić wasz szabat.
Kpł 23,32
Doba tego dnia liczona jest od wieczora do wieczora, przy czym tekst każe zacząć wieczorem dnia dziewiątego. To rzadki przypadek, w którym Tora podaje sposób liczenia doby wprost, a nie zostawia go domysłowi czytelnika.
Sankcje są ostre i podwójne. Kpł 23,29 zapowiada wykluczenie tego, kto nie będzie trapił swojej duszy, a Kpł 23,30 zapowiada zgładzenie tego, kto będzie wykonywał pracę. Dwa różne zaniechania, dwie osobne zapowiedzi.
Obrzęd i dwa kozły
Bo w tym dniu kapłan dokona za was przebłagania, aby was oczyścić od wszystkich waszych grzechów, abyście byli oczyszczeni przed Panem.
Kpł 16,30
Cel dnia jest w tym wersecie nazwany bez ozdobników: oczyszczenie od wszystkich grzechów. Kpł 16,16 dodaje, że przebłagania wymaga również samo Miejsce Święte i Namiot Zgromadzenia, znajdujący się pośrodku nieczystości ludu.
I Aaron rzuci losy o dwa kozły, jeden los dla Pana, a drugi los dla kozła ofiarnego.
Kpł 16,8
Losowanie rozdziela dwa kozły. Jeden zostaje złożony jako ofiara za grzech, drugi — według Kpł 16,10 — postawiony żywy przed Bogiem i wypuszczony na pustynię. Kpł 16,21 opisuje wyznanie nieprawości nad jego głową. Interlinia pokazuje w wersecie ósmym rzeczownik Azazel, którego UBG oddaje jako kozła ofiarnego; co dokładnie znaczy to słowo, tekst nie wyjaśnia.
Kippurim poza tym dniem
Tylko raz do roku Aaron dokona na jego rogach przebłagania krwią z ofiary na przebłaganie grzechu. Raz do roku odprawi przebłaganie na nim przez wszystkie wasze pokolenia. Będzie to najświętsza rzecz dla Pana.
Wj 30,10
Rogi ołtarza kadzenia mają być raz do roku oczyszczane krwią ofiary przebłagania, przez wszystkie pokolenia. Wj 29,36 przewiduje z kolei codziennego cielca przy poświęcaniu ołtarza. Termin nie jest więc zarezerwowany dla jednego dnia w kalendarzu.
A weźmiesz pieniądze przebłagania od synów Izraela i dasz je na służbę Namiotu Zgromadzenia. Będzie to dla synów Izraela pamiątką przed Panem, na przebłaganie za wasze dusze.
Wj 30,16
Zebrane przy spisie pieniądze zostają nazwane pieniędzmi przebłagania i przeznaczone na służbę Namiotu. Lb 5,8 mówi natomiast o baranie przebłagania w sprawie odszkodowania, którego nie ma komu zwrócić. Widać stąd, że rzeczownik obsługuje w Torze także sprawy majątkowe.
Związek z rokiem jubileuszowym
Wtedy w dziesiątym dniu siódmego miesiąca każesz zatrąbić w trąbę o donośnym dźwięku; w Dniu Przebłagania zatrąbicie po całej waszej ziemi.
Kpł 25,9
To zestawienie jest w Torze zaskakujące i rzadko omawiane. Trąba ogłaszająca rok pięćdziesiąty nie odzywa się w Nowy Rok ani na wiosnę, lecz właśnie w Dniu Przebłagania. Uwolnienie długów i powrót do posiadłości zaczynają się tego samego dnia, w którym dokonuje się oczyszczenie z grzechów. Tekst nie komentuje tego zbiegu ani słowem — po prostu ustawia obie rzeczy na tej samej dacie.
Czego tekst nie mówi
Tora ani razu nie mówi o poście w tym dniu. Mówi o trapieniu duszy, a to sformułowanie pozostaje nieopisane: nie wiadomo, czy obejmuje wyłącznie powstrzymanie się od jedzenia, czy również inne wyrzeczenia. Utożsamienie z postem jest interpretacją, wprawdzie bardzo starą, ale nie zapisaną w przepisie.
Nie wiadomo też, kim albo czym jest Azazel, dokąd dokładnie prowadzono kozła i co się z nim ostatecznie działo. Kpł 16,22 mówi o ziemi pustej i na tym poprzestaje. Wszystkie rozwinięcia tej sceny — a jest ich w literaturze wiele — pochodzą spoza Pisma. Tora nie podaje wreszcie, jak Izrael miał obchodzić ten dzień bez przybytku i bez arcykapłana; milczenie w tej sprawie jest zupełne.
Zobacz też: Tekst interlinearny · Kafar (כָּפַר) — co znaczy „przebłaganie” po hebrajsku · Ofiara (korban) · Tora (תּוֹרָה) — co znaczy „prawo” po hebrajsku · Ofiara za grzech (chattat) — kiedy była składana i za co
