Greckie słowo nomos (νόμος, translit. nomos) to rzeczownik oznaczający prawo, który w tekście Pisma Świętego występuje dokładnie 198 razy. Słowo to kryje w sobie głębokie biblijne przesłanie, będąc kluczem do zrozumienia woli, jaką objawił Bóg, Jahwe (PAN). W języku greckim słowo nomos stanowi bezpośredni odpowiednik hebrajskiej Tory, czyli Bożego pouczenia i nauki przekazanej wierzącym dla ich dobra i błogosławieństwa.
Znaczenie i zakres słowa
W polskim przekładzie interliniowym grecki rzeczownik nomos (G3551) oddawany jest najczęściej przez następujące formy: prawo (141×), Prawo (24×), prawa (dopełniacz) (6×), prawa (5×) oraz Prawa (5×). Glosy słownikowe jednoznacznie wskazują na pojęcie prawo (198×). Choć współczesnemu czytelnikowi wyraz ten kojarzy się często z chłodnym kodeksem prawnym lub prawniczymi przepisami, w kontekście biblijnym słowo to niesie znacznie bogatszą treść. W greckim przekładzie Starego Testamentu (Septuagincie) słowem nomos oddawano hebrajską Torę, co oznacza pouczenie, naukę oraz wskazówki ojcowskie. Pismo ukazuje prawo nie jako ciężar, ale jako drogowskaz dany ludziom przez Stwórcę.
Nomos w Piśmie
Przyjrzyjmy się fragmentom Nowego Testamentu, w których pojawia się słowo nomos, aby w pełni pojąć jego biblijne znaczenie.
Nasz Zbawiciel, Jeszua (Jezus), na samym początku swojej służby jednoznacznie określił własny stosunek do Bożego Prawa.
„Nie sądźcie, że przyszedłem znieść Prawo albo Proroków. Nie przyszedłem znieść, ale wypełnić.” — Mt 5,17 (UBG)
Jeszua (Jezus) wyraźnie wyklucza myśl o zniesieniu Prawa. Przybył, aby je wypełnić, to znaczy nadać mu pełny blask i ukazać jego właściwy sens.
W Kazaniu na Górze Mesjasz podsumowuje również etyczną zasadę postępowania wobec drugiego człowieka.
„Wszystko więc, co chcecie, aby wam ludzie czynili, i wy im czyńcie. To bowiem jest Prawo i Prorocy.” — Mt 7,12 (UBG)
Złota zasada nauczana przez Zbawiciela stanowi streszczenie całego Bożego pouczenia i nauk proroków.
Ewangeliści stosują słowo nomos także do opisu konkretnych przepisów i nakazów zawartych w Prawie.
„Gdy też według Prawa Mojżesza minęły dni jej oczyszczenia, przynieśli go do Jerozolimy, aby stawić go przed Panem;” — Łk 2,22 (UBG)
Słowo to odnosi się do spisanego prawa, które było wiernie przestrzegane przez rodzinę Mesjasza zgodnie z wolą Boga.
Jan Apostoł w prologu swojej Ewangelii przedstawia relację między objawieniem Prawa a dziełem Mesjasza.
„Prawo bowiem zostało dane przez Mojżesza, a łaska i prawda przyszły przez Jezusa Chrystusa.” — J 1,17 (UBG)
Nadanie Prawa przez Mojżesza oraz objawienie łaski i prawdy przez Jeszua stanowią spójne etapy Bożego objawienia.
Apostoł Paweł stanowczo odpiera zarzuty, jakoby nauka o wierze prowadziła do unieważnienia Bożego Prawa.
„Czy więc obalamy prawo przez wiarę? Nie daj Boże! Przeciwnie, utwierdzamy prawo.” — Rz 3,31 (UBG)
Prawdziwa wiara nie niszczy norm Bożej sprawiedliwości, lecz przeciwnie — utwierdza znaczenie Bożego Prawa w życiu wierzącego.
W tym samym liście Paweł przedstawia jednoznaczną ocenę charakteru i natury Bożego pouczenia.
„A tak prawo jest święte i przykazanie jest święte, sprawiedliwe i dobre.” — Rz 7,12 (UBG)
Słowo nomos odnosi się do reguły, która w oczach apostoła pozostaje całkowicie święta, sprawiedliwa i dobra.
Apostoł narodów stosuje to słowo również w kontekście zasad regulujących relacje małżeńskie i porządek społeczny.
„Żona jest związana prawem, dopóki żyje jej mąż. Jeśli mąż umrze, wolno jej wyjść za kogo chce, byle w Panu.” — 1Kor 7,39 (UBG)
Prawo stanowi tutaj Boży porządek, który chroni nienaruszalność więzi małżeńskiej i wyznacza granice wolności.
Apostoł Jakub opisuje Boże pouczenie z perspektywy duchowej wolności i praktycznego błogosławieństwa.
„Lecz kto wpatruje się w doskonałe prawo wolności i trwa w nim, nie jest słuchaczem, który zapomina, lecz wykonawcą dzieła, ten będzie błogosławiony w swoim działaniu.” — Jk 1,25 (UBG)
Boże prawo nazwane jest doskonałym prawem wolności, a jego praktykowanie przynosi człowiekowi prawdziwe szczęście i Boże błogosławieństwo.
Głębia znaczenia
Gdy badamy słowo nomos bez dogmatycznych okularów i naleciałości późniejszej tradycji kościelnej, dostrzegamy niezwykłą spójność całego Pisma Świętego. Greckie słowo nomos jest bezpośrednim kontynuatorem hebrajskiego pojęcia Tora. Bóg, Jahwe, dając swoje prawo, nie stworzył zbioru uciążliwych zakazów, lecz podarował swojemu ludowi doskonałe pouczenie życia. Nasi biblijni przodkowie i apostołowie widzieli w prawie wyraz Bożej miłości i mądrości. Jeszua (Jezus) nie przyszedł odrzucić przykazań, ale pokazać ich najgłębszą duchową treść. Paweł apostoł potwierdza, że prawo jest święte, sprawiedliwe i dobre. Wiara w Mesjasza nie prowadzi do bezprawia, lecz do wpisania Bożego pouczenia w ludzkie serca.
Co to znaczy dla nas
Zrozumienie słowa nomos ma bezpośrednie przełożenie na codzienne życie współczesnego wierzącego. Zamiast przeciwstawiać Prawo łasce, dostrzegamy ich pełną harmonię. Boże przykazania, w tym cotygodniowy Sabat oraz biblijne święta, nie są przedawnionym reliktem przeszłości, lecz aktualnym pouczeniem Jahwe dla Jego ludu. Posłuszeństwo Bożemu Prawu nie jest próbą zdobycia zbawienia własnymi zasługami, lecz naturalną odpowiedzią miłości i wdzięczności wobec Stwórcy. Prawdziwa nadzieja wierzących opiera się na obietnicy zmartwychwstania. Wpatrując się w doskonałe prawo wolności, uczymy się żyć według Bożych standardów, stawiając czyste Słowo Boże ponad ludzkimi ustawami i tradycjami.
Powiązane
- Wszystkie 198 wystąpień słowa nomos — konkordancja G3551
- Biblia interlinearna — czytaj oryginał słowo po słowie
- Słowo z oryginału: hagios (ἅγιος)
- Słowo z oryginału: chara (χαρά)
- Słowo z oryginału: eleos (ἔλεος)
- Słownik pojęć biblijnych
Zobacz też: Sabat · Jahwe · Jeszua (Jezus) · Mesjasz (Maszijach) · Apostoł (szaliach) · Tora (תּוֹרָה) — co znaczy „prawo” po hebrajsku
