Ta lekcja nie dowodzi, który dzień jest sabatem — robi to osobne studium Dlaczego sabat, a nie niedziela. Tutaj pytamy o praktykę: jak siódmy dzień wygląda w zwykłym tygodniu, skoro sam się nie wydarzy.
Pamiętaj o dniu szabatu, aby go święcić. Sześć dni będziesz pracować i wykonywać wszystkie swoje prace; Ale siódmy dzień jest szabatem Pana, twego Boga. W tym dniu nie będziesz wykonywał żadnej pracy – ani ty, ani twój syn, ani twoja córka, ani twój sługa, ani twoja służąca, ani twoje bydło, ani twój gość, który jest w obrębie twoich bram. Pan bowiem przez sześć dni stworzył niebo i ziemię, morze i wszystko, co jest w nich, a siódmego dnia odpoczął. Dlatego Pan błogosławił dzień szabatu i uświęcił go.
Wj 20,8-11
Przykazanie zaczyna się od słowa „pamiętaj”. O czymś, co ma nastąpić za kilka dni, pamięta się zawczasu — i na tym polega cała praktyka sabatu.
Sabat zaczyna się w środku tygodnia
Najstarszy opis tego, jak Izrael to robił, pochodzi jeszcze sprzed Synaju, z czasu manny na pustyni:
A gdy nastał szósty dzień, zbierali dwa razy więcej chleba, po dwa omery na każdego. I wszyscy przełożeni zgromadzenia przyszli i powiedzieli o tym Mojżeszowi. On zaś powiedział im: Oto co Pan mówił: Jutro będzie odpoczynek, święty szabat dla Pana. Upieczcie, co macie upiec, ugotujcie, co macie ugotować, a co zostanie, zostawcie sobie i zachowajcie do jutra.
Wj 16,22-23
Szósty dzień był dniem przygotowania: zbierano podwójnie, pieczono i gotowano wcześniej. To był warunek tego, żeby siódmy dzień mógł być naprawdę inny. Praktyczne pytanie brzmi więc nie „czego nie wolno w sabat”, lecz „co da się zdążyć wcześniej”: zakupy, pranie, sprawy urzędowe, ugotowany obiad. Nehemiasz opisuje odwrotny nawyk — handel i transport w sabat, bo nikt nie zaplanował inaczej (Ne 13,15).
Odpoczynek, który obejmuje nie tylko ciebie
Wersja Dekalogu w Powtórzonym Prawie podaje inne uzasadnienie niż stworzenie:
Przestrzegaj dnia szabatu, abyś go święcił, tak jak ci nakazał Pan, twój Bóg. Przez sześć dni będziesz pracował i wykonywał wszelką swoją pracę; Lecz siódmy dzień jest szabatem Pana, twego Boga. Nie będziesz wykonywał żadnej pracy w tym dniu ani ty, ani twój syn, ani twoja córka, ani twój sługa, ani twoja służąca, ani twój wół, ani twój osioł, ani żadne twoje bydło, ani twój gość, który jest w twych bramach; aby odpoczął twój sługa i twoja służąca – jak i ty. I pamiętaj, że byłeś niewolnikiem w ziemi Egiptu i że Pan, twój Bóg, wyprowadził cię stamtąd potężną ręką i wyciągniętym ramieniem. Dlatego Pan, twój Bóg, nakazał ci obchodzić dzień szabatu.
Pwt 5,12-15
Sługa i służąca mają odpocząć tak jak ty, a powodem jest pamięć o własnej niewoli. Kto pamięta, jak to jest nie mieć wolnego, nie odbiera go innym. Dziś to pytanie o ludzi, których w sobotę zatrudniasz albo trzymasz w gotowości mailem. Sabat jest też dniem wspólnym: Kpł 23,3 nazywa go świętym zgromadzeniem, a Jeszua chodził wtedy do synagogi swoim zwyczajem (Łk 4,16); po co się spotykać, przypomina Hbr 10,24-25.
Czego nie trzeba się bać
Największym zagrożeniem dla sabatu jest nie brak zasad, tylko lęk przed ich złamaniem. Jeszua zdejmuje ten ciężar dwoma zdaniami:
Powiedział im także: Szabat został ustanowiony dla człowieka, a nie człowiek dla szabatu. Dlatego Syn Człowieczy jest też Panem szabatu.
Mk 2,27-28
W praktyce oznacza to, że dobro uczynione w ten dzień nie jest wykroczeniem — Jeszua pytał o to wprost i nikt nie odpowiedział (Mk 3,4). Gdy uzdrowił kobietę w sabat, użył argumentu z podwórka: przecież każdy odwiązuje w ten dzień zwierzę, żeby je napoić (Łk 13,15-16). Pomoc, opieka nad chorym, ratowanie — nigdy nie były problemem.
Jak wygląda dobry sabat
Jeśli powstrzymasz swoją nogę od przekraczania szabatu, aby nie wykonać swojej woli w moim świętym dniu; jeśli nazwiesz szabat rozkoszą, dzień święty Pana – szanownym; jeśli go uczcisz, nie czyniąc swoich spraw ani nie wykonując swojej woli, ani nie mówiąc słowa próżnego; Wtedy będziesz rozkoszował się Panem, a wprowadzę cię na wysokie miejsca ziemi i nakarmię cię dziedzictwem Jakuba, twego ojca. Tak bowiem powiedziały usta Pana.
Iz 58,13-14
Izajasz nie podaje listy zakazów, tylko trzy kierunki: nie załatwiać w ten dzień własnych spraw, nie wypełniać go rozmową o niczym i nazwać go rozkoszą. Ostatnie jest najtrudniejsze, bo wymaga, żeby ten dzień był inny, a nie tylko pusty. Czym go wypełnisz, Pismo zostawia tobie: czytaniem, wspólnotą, spacerem, snem, rozmową bez telefonu w ręku. List do Hebrajczyków nazywa to odpoczynkiem, który wciąż pozostaje dla ludu Bożego (Hbr 4,9-10).
Do przemyślenia
- Co konkretnie musiałbyś przesunąć na piątek, żeby sobota mogła wyglądać inaczej?
- Czy twój odpoczynek jest odpoczynkiem także dla kogoś, kto od ciebie zależy?
- Czy sabat kojarzy ci się bardziej z ulgą, czy z listą rzeczy, których nie wolno — i skąd to się wzięło?
Zobacz też: Sabat · Jeszua (Jezus) · List do Hebrajczyków · Nehemiasz · Izajasz
