Dziewięć pierwszych przykazań da się w zasadzie sprawdzić. Dziesiąte nie — nikt nie zobaczy, że je złamałeś, i właśnie dlatego jest w tym zestawie najważniejsze dla zrozumienia całej reszty.
Nie będziesz pożądał domu twego bliźniego ani nie będziesz pożądał żony twego bliźniego, ani jego sługi, ani jego służącej, ani jego wołu, ani jego osła, ani żadnej rzeczy, która należy do twego bliźniego.
Wj 20,17
Lista jest bardzo konkretna: dom, żona, sługa, wół, osioł. Innymi słowy — całe życie sąsiada, po kolei. Wersja z Powtórzonego Prawa dokłada jeszcze pole (Pwt 5,21). Przykazanie nie zabrania pragnąć czegokolwiek; zabrania pragnąć cudzego.
Przykazanie, które demaskuje resztę
Paweł opisuje moment, w którym to do niego dotarło:
Cóż więc powiemy? Że prawo jest grzechem? Nie daj Boże! Przeciwnie, nie poznałem grzechu jak tylko przez prawo, bo i o pożądliwości nie wiedziałbym, gdyby prawo nie mówiło: Nie będziesz pożądał. Lecz grzech, gdy zyskał okazję przez przykazanie, wzbudził we mnie wszelką pożądliwość. Bez prawa bowiem grzech jest martwy.
Rz 7,7-8
Wcześniej sądził, że sobie radzi. Dopiero przykazanie o pożądliwości pokazało mu, że problem nie leży w zachowaniu. To ważny wniosek dla całego kursu: Prawo nigdy nie było regulaminem zewnętrznych czynów — od początku sięgało serca. Kradzież, zdrada i fałszywe świadectwo zaczynają się właśnie tutaj, na etapie, na którym jeszcze nikt niczego nie zauważa. Jakub prowadzi tę myśl do konfliktów między ludźmi:
Skąd wojny i walki wśród was? Czy nie z waszych żądz, które toczą bój w waszych członkach? Pożądacie, a nie macie, zabijacie i zazdrościcie, a nie możecie osiągnąć. Toczycie wojny i walki, a nie macie, bo nie prosicie. Prosicie, a nie otrzymujecie, dlatego że źle prosicie, chcąc tym zaspokoić wasze żądze.
Jk 4,1-3
Komu to najbardziej szkodzi
Zdrowe serce jest życiem ciała, a zazdrość jest zgnilizną kości.
Prz 14,30
Zdrowe serce jest życiem ciała, a zazdrość — zgnilizną kości. Pożądliwość uderza najpierw w tego, kto ją nosi: odbiera radość z tego, co się ma, bo cały czas porównuje. Kohelet zauważa tę pętlę od strony pieniędzy (Koh 5,10), a Jeszua ostrzega, że ilość rzeczy nie jest tym, od czego zależy życie (Łk 12,15).
Umiejętność, której się uczy
Odpowiedzią Pisma na pożądliwość nie jest zaciskanie zębów, tylko coś, co Paweł nazywa wyuczonym:
Nie mówię tego z powodu niedostatku, bo nauczyłem się poprzestawać na tym, co mam. Umiem uniżać się, umiem też obfitować. Wszędzie i we wszystkim jestem wyćwiczony: umiem być syty i cierpieć głód, obfitować i znosić niedostatek. Wszystko mogę w Chrystusie, który mnie umacnia.
Flp 4,11-13
„Nauczyłem się” — to nie jest cecha charakteru ani temperament, tylko umiejętność nabywana w obu kierunkach: w niedostatku i w dostatku. List do Tymoteusza łączy to z pobożnością i przypomina, że niczego nie przynieśliśmy na ten świat (1 Tm 6,6-10). List do Hebrajczyków podaje powód, dla którego to w ogóle możliwe:
Wasze postępowanie niech będzie wolne od chciwości, poprzestawajcie na tym, co macie. Sam bowiem powiedział: Nie porzucę cię ani nie opuszczę.
Hbr 13,5
Poprzestawanie na tym, co się ma, opiera się na obietnicy obecności, a nie na sile woli. Psalm mówi o tym samym od strony pragnień: rozkoszuj się Panem, a on spełni pragnienia twego serca (Ps 37,4). Paweł dodaje, że to walka, w której nie jesteśmy sami — postępowanie w Duchu jest przeciwieństwem spełniania pożądania ciała (Ga 5,16-17).
Zauważ, że nigdzie nie pada polecenie, żeby przestać czegokolwiek chcieć. Pada polecenie, żeby nie chcieć cudzego — i zaproszenie, żeby swoich pragnień szukać u Tego, który je zna.
Do przemyślenia
- Czyje życie porównujesz ze swoim najczęściej — i co dokładnie chciałbyś z niego mieć?
- Co w twoim życiu przestało cię cieszyć wyłącznie dlatego, że ktoś ma więcej?
- Czego musiałbyś się nauczyć, żeby słowo „wystarczy” było prawdziwe?
Zobacz też: Jeszua (Jezus) · List do Hebrajczyków · Jakub · Paweł — znaczenie imienia
