Ostatnia lekcja jest warsztatem. Wszystko, co dotąd padło, da się sprowadzić do procedury, którą można zastosować do dowolnego tekstu prorockiego. Siedem kroków — w tej kolejności.
1. Czytaj blok, nie werset
Zacznij od całego rozdziału, a najlepiej od całej mowy, do której werset należy. Reguła Piotra jest bezwzględna:
To przede wszystkim wiedząc, że żadne proroctwo Pisma nie podlega własnemu wykładowi.
2 P 1,20
„Własny wykład” to taki, który wyrywa zdanie z otoczenia. Ogromną część błędnych interpretacji proroctw cofa samo przeczytanie dziesięciu wersetów w obie strony.
2. Ustal adresata i sytuację
Do kogo prorok mówi i co się wtedy działo? Czy to mowa do własnego ludu, do obcego narodu, do króla, do jednego człowieka? Bez tego nie da się ocenić niczego dalej. Daniel zaczął dokładnie stąd: czytał u Jeremiasza o latach dotyczących jego własnego miasta (Dn 9,2).
3. Nazwij gatunek
Wyrok, ostrzeżenie warunkowe, obietnica, pieśń, a może wizja symboliczna? Od tego zależy reszta. Ostrzeżenie warunkowe w ogóle nie jest prognozą — to była lekcja czwarta.
4. Rozdziel symbole nazwane od nienazwanych
Zrób dwie kolumny. W pierwszej to, co tekst tłumaczy sam. W drugiej cała reszta. Do drugiej wolno dopisywać propozycje, ale trzeba je oznaczać jako propozycje. To jedyny krok, który realnie chroni przed nadinterpretacją.
5. Zestawiaj miejsca równoległe — ale uczciwie
Porównywanie tekstów ma w Piśmie oparcie: do prawa i do świadectwa, bo bez tego nie ma światłości (Iz 8,20). Potrzebne jest tu jednak ostrzeżenie, o którym rzadko się mówi. Popularne hasło „trochę tu, trochę tam” bywa cytowane jako metoda studiowania:
Ponieważ podaje się przykazanie za przykazaniem, przykazanie za przykazaniem, przepis za przepisem, przepis za przepisem, trochę tu, trochę tam.
Iz 28,10
W swoim kontekście to nie instrukcja, tylko drwina — tak brzmi wyszydzanie proroka przez słuchaczy, którym jego mowa wydaje się dziecinnym sylabizowaniem. Zestawiaj więc teksty, ale nie powołuj się na ten werset jako na uzasadnienie metody. To zresztą doskonałe ćwiczenie z całego kursu naraz.
6. Ustal status: zamknięte czy otwarte
Zapytaj wprost, czy Pismo uznaje to proroctwo za wypełnione. Wobec zapowiedzi mesjańskich Nowy Testament robi to jawnie, wskazując, że musi się wypełnić wszystko, co napisane w Prawie Mojżesza, u Proroków i w Psalmach (Łk 24,44). Gdy takiego wskazania brak, tekst zostaje otwarty — a wtedy obowiązuje cierpliwość:
Wtedy Pan mi odpowiedział: Zapisz to widzenie, zapisz je wyraźnie na tablicach, aby czytający mógł je szybko przeczytać. To widzenie bowiem dotyczy oznaczonego czasu, a na końcu oznajmi, a nie skłamie; a choćby się odwlekało, oczekuj go, bo z pewnością przyjdzie, nie spóźni się.
Ha 2,2-3
„Choćby się odwlekało, oczekuj go” to instrukcja dla czytelnika proroctw otwartych. Nie przyspiesza się ich obliczeniami.
7. Skonfrontuj i nazwij niepewność
Ci byli szlachetniejsi od tych w Tesalonice, gdyż przyjęli słowo Boże z całą gotowością i codziennie badali Pisma, czy tak się sprawy mają.
Dz 17,11
Berejczycy sprawdzali apostoła — nie z braku zaufania, tylko dlatego, że tak się z Pismem pracuje. Przysłowie ujmuje to przyziemniej:
Ten, który jest pierwszy w swojej sprawie, zdaje się sprawiedliwy, ale przychodzi jego bliźni i sprawdza go.
Prz 18,17
Pierwsza wersja zawsze brzmi przekonująco. Ostatni krok to więc celowe wysłuchanie stanowiska przeciwnego w jego najmocniejszej postaci, a potem wyraźne rozdzielenie trzech rzeczy: co tekst mówi, co z tekstu wnioskuję i co jest już moją hipotezą. Jeremiasz pytał ostro: któż stał w radzie Pana i słyszał Jego słowo (Jr 23,18)? To pytanie warto zadawać także sobie.
Na koniec kursu
Trzy przypomnienia. Proroctw nie lekceważ, ale wszystko badaj i trzymaj się tego, co dobre (1 Tes 5,20-21). Nie dokładaj i nie ujmuj (Ap 22,18-19) — a dokładaniem jest każda data i każde nazwisko wpisane tam, gdzie tekst milczy, skoro o tym dniu i godzinie nikt nie wie (Mt 24,36). I nie oczekuj reflektora tam, gdzie obiecana jest pochodnia pod nogi (Ps 119,105): Słowo pokazuje najbliższy krok, nie całą trasę. Staraj się być pracownikiem, który nie ma się czego wstydzić i dobrze rozkłada słowo prawdy (2 Tm 2,15) — reszta należy do Boga.
Do przemyślenia
- Który z siedmiu kroków pomijasz najczęściej — i co przez to tracisz?
- Weź dowolny rozdział prorocki i przejdź całą procedurę. Ile zostaje w kolumnie „propozycje”?
- Czy potrafisz powiedzieć „nie wiem” o proroctwie, o które ktoś cię zapyta?
Zobacz też: Reszta (szear) — mniejszość, która ocaleje · Daniel — znaczenie imienia · Jeremiasz — znaczenie imienia
