Wyrażenie o królewskim kapłaństwie bywa używane jako argument, że w zgromadzeniu nie ma i nie ma być żadnych wyróżnionych służb. Wyrażenie pochodzi jednak ze starszego miejsca, którego kontekst od razu tę tezę komplikuje. Cytaty z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej.
Skąd to określenie
Dlatego teraz, jeśli posłuchacie mego głosu i będziecie przestrzegać mojego przymierza, będziecie moją szczególną własnością ponad wszystkie narody, bo do mnie należy cała ziemia. A wy będziecie mi królestwem kapłanów i narodem świętym. To są słowa, które będziesz mówić do synów Izraela.
Wj 19,5-6
Adresatem są synowie Izraela jako całość, przed nadaniem szczegółowych praw i przed ustanowieniem kapłaństwa. Cały naród ma być „królestwem kapłanów i narodem świętym”. A jednak kilka rozdziałów dalej ten sam naród otrzymuje osobny ród kapłański z osobnymi zadaniami i osobną odpowiedzialnością. Jedno nie zniosło drugiego — istniały obok siebie przez całe dzieje Izraela.
To jest najważniejsza obserwacja w tym haśle i wynika wprost z układu tekstu. Kto z powszechnego kapłaństwa wyprowadza wniosek, że wszelkie wyodrębnione posługiwanie jest uzurpacją, musi wyjaśnić, dlaczego ten sam wniosek nie obowiązywał w Izraelu, do którego zdanie zostało pierwotnie skierowane.
Jak sięga po nie Nowe Przymierze
I wy sami, jak żywe kamienie, jesteście budowani w duchowy dom, stanowicie święte kapłaństwo, aby składać duchowe ofiary, przyjemne Bogu przez Jezusa Chrystusa.
1 P 2,5
Lecz wy jesteście rodem wybranym, królewskim kapłaństwem, narodem świętym, ludem nabytym, abyście rozgłaszali cnoty tego, który was powołał z ciemności do swej cudownej światłości;
1 P 2,9
Piotr powtarza słownictwo Księgi Wyjścia niemal dosłownie i odnosi je do wierzących: są „rodem wybranym, królewskim kapłaństwem”. Zadanie, które przy tym podaje, jest konkretne — składanie duchowych ofiar i rozgłaszanie cnót Tego, który powołał. Nie ma tu mowy o ołtarzu, o krwi ani o wstępowaniu do świątyni.
I uczynił nas królami i kapłanami dla Boga, swego Ojca, jemu chwała i moc na wieki wieków. Amen.
Ap 1,6
I uczyniłeś nas dla naszego Boga królami i kapłanami, i będziemy królować na ziemi.
Ap 5,10
Błogosławiony i święty ten, kto ma udział w pierwszym zmartwychwstaniu. Nad nimi druga śmierć nie ma władzy, lecz będą kapłanami Boga i Chrystusa i będą z nim królować tysiąc lat.
Ap 20,6
Apokalipsa mówi o tym samym trzykrotnie, dwa razy w czasie przeszłym i raz w odniesieniu do przyszłości. To nie jest więc określenie okazjonalne, lecz stały sposób mówienia o odkupionych.
Ale wy będziecie nazwani kapłanami Pana, będą was nazywać sługami naszego Boga. Będziecie korzystać z bogactwa narodów i będziecie się chlubić ich chwałą.
Iz 61,6
Izajasz zapowiada to samo o przywróconym ludzie. Linia jest zatem ciągła: obietnica z Wyjścia, zapowiedź u proroka, zastosowanie w listach.
Co takie kapłaństwo oznacza w praktyce
Wargi kapłana bowiem mają strzec poznania i jego ustami ludzie mają pytać o prawo, gdyż on jest posłańcem Pana zastępów.
Ml 2,7
Malachiasz podaje, na czym zadanie kapłana polegało: strzec poznania i odpowiadać na pytania o prawo. Jeśli to samo słowo odnosi się do wierzących, to przypisuje im obowiązek znajomości Pisma i odpowiedzialność za to, co przekazują innym. Kapłaństwo w tym ujęciu jest ciężarem, nie przywilejem — i to jest sens, który da się z tekstów wyprowadzić bez naciągania.
Strona przeciwna
Zebrali się oni przeciw Mojżeszowi i Aaronowi i powiedzieli do nich: Bierzecie zbyt dużo na siebie! Przecież całe to zgromadzenie, wszyscy oni są święci i wśród nich jest Pan. Dlaczego więc wynosicie się ponad zgromadzenie Pana?
Lb 16,3
Ten werset zasługuje na osobną uwagę, bo Korach użył dokładnie tego argumentu, którego dziś używa się przeciw wyodrębnionym służbom: „całe to zgromadzenie, wszyscy oni są święci”. Zdanie samo w sobie było prawdziwe — Bóg to powiedział na Synaju. Wniosek okazał się buntem.
Czy wam to mało, że Bóg Izraela oddzielił was od zgromadzenia Izraela, aby zbliżyć was do siebie, abyście pełnili służbę w przybytku Pana i abyście stali przed zgromadzeniem, i mu służyli? I ciebie, a wraz z tobą wszystkich twoich braci, synów Lewiego, zbliżył do siebie, a wy jeszcze zabiegacie o kapłaństwo?
Lb 16,9-10
Aarona zaś i jego synów ustanowisz, aby pełnili swoje kapłaństwo. A obcy, który się zbliży, poniesie śmierć.
Lb 3,10
Mojżesz nie odpowiada Korachowi, że zgromadzenie nie jest święte. Odpowiada, że kapłaństwo nie jest przedmiotem zabiegów. Trzeba jednak przyznać, że opowiadanie o Korachu nie rozstrzyga sprawy w drugą stronę: potępia sięgnięcie po służbę, której się nie powierzono, a nie sam pogląd, że lud jest kapłański. Kto robi z tej historii dowód, że wierni mają milczeć, wyciąga z niej więcej, niż w niej jest. A zdanie „A obcy, który się zbliży, poniesie śmierć” dotyczy służby przy przybytku, nie nauczania.
A nikt sam sobie nie bierze tej godności, tylko ten, który zostaje powołany przez Boga, tak jak Aaron.
Hbr 5,4
Gdyby więc doskonałość była osiągalna przez kapłaństwo lewickie – gdyż lud otrzymał prawo oparte na nim – to jaka byłaby jeszcze potrzeba, aby pojawił się inny kapłan według porządku Melchizedeka, a nie był mianowany według porządku Aarona? A skoro zmienia się kapłaństwo, musi też nastąpić zmiana prawa.
Hbr 7,11-12
Hebrajczyków dokłada dwie rzeczy. Pierwsza: godności kapłańskiej nikt sobie sam nie bierze. Druga jest trudniejsza i uczciwość wymaga, żeby nie udawać, że jej nie ma — zdanie „A skoro zmienia się kapłaństwo, musi też nastąpić zmiana prawa” stoi w tym samym liście i bywa użyte przeciw całej linii, według której Tora nie została zniesiona. To hasło tego nie rozstrzyga; ma osobne omówienie. Tu wystarczy powiedzieć, że kto powołuje się na kapłaństwo wierzących, powołuje się na list, który mówi też o zmianie prawa.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, jakie duchowe ofiary Piotr miał na myśli — używa tego wyrażenia raz i nie wylicza. Nie wiemy, czy powszechne kapłaństwo ma jakąkolwiek treść obrzędową, bo żaden tekst nie przypisuje wierzącym czynności ołtarzowych. Nie wiemy, jak pogodzić kapłaństwo lewickie z kapłaństwem według porządku Melchizedeka w praktyce zgromadzenia — Nowe Przymierze nie podaje ani jednego przykładu takiego rozstrzygnięcia. I nie wiemy, dlaczego Izrael, będąc królestwem kapłanów, potrzebował mimo to osobnego rodu; tekst stwierdza oba fakty i ich nie godzi.
Zobacz też: Tora (תּוֹרָה) — co znaczy „prawo” po hebrajsku · Piotr · Izajasz · Nowe przymierze · Malachiasz — znaczenie imienia · Korach — znaczenie imienia
