Dwudziesty trzeci rozdział Księgi Kapłańskiej jest w Piśmie jedynym miejscem, gdzie święta zostały zebrane w jedną listę wraz z ich porami i warunkami. Warto przeczytać go jako całość, bo definicja, której zwykle się szuka, jest w nim podana wprost. Cytaty z Uwspółcześnionej Biblii Gdańskiej.
Czyje to święta
I Pan powiedział do Mojżesza: Przemów do synów Izraela i powiedz im: Uroczyste święta Pana, które będziecie ogłaszać jako święte zgromadzenia. One są moimi uroczystymi świętami.
Kpł 23,1-2
Nagłówek rozdziału rozstrzyga własność. Nie są to święta Izraela ani święta ustanowione przez lud — zdanie kończy się słowami „One są moimi uroczystymi świętami”. Izrael jest tym, kto je ogłasza, a nie tym, kto je ustanawia.
Sabat jako pierwszy z nich
Przez sześć dni będziecie wykonywać pracę, ale siódmy dzień będzie szabatem odpoczynku, świętym zgromadzeniem, nie będziecie wykonywać wtedy żadnej pracy. Jest to szabat Pana we wszystkich waszych domach.
Kpł 23,3
Zanim padnie nazwa jakiegokolwiek święta rocznego, wymieniony zostaje dzień siódmy. Zamyka go zdanie „Jest to szabat Pana we wszystkich waszych domach”. Umieszczenie sabatu na czele listy świętych zgromadzeń ma znaczenie dla całego sporu o kalendarz: należy on do tej samej kategorii co pozostałe wyznaczone czasy, a nie do osobnej.
Oto uroczyste święta Pana, święte zgromadzenia, które będziecie ogłaszać w ich oznaczonych porach:
Kpł 23,4
Dopiero teraz następuje właściwa lista, wraz z zaznaczeniem, że każde ma swoją oznaczoną porę.
Na czym polega święte zgromadzenie
Pierwszego dnia będziecie mieć święte zgromadzenie. Nie będziecie wykonywać żadnej uciążliwej pracy. Lecz będziecie składali Panu ofiarę spalaną przez siedem dni. Siódmego dnia będzie święte zgromadzenie. Nie będziecie wykonywać żadnej ciężkiej pracy.
Kpł 23,7-8
I ogłosicie w tym dniu święto; będzie to dla was święte zgromadzenie. Nie będziecie wykonywać żadnej uciążliwej pracy. To będzie wieczysta ustawa we wszystkich waszych domach, przez wszystkie wasze pokolenia.
Kpł 23,21
Przemów do synów Izraela i powiedz im: W siódmym miesiącu, pierwszego dnia tego miesiąca, będziecie mieli szabat, upamiętnienie przez trąbienie, święte zgromadzenie. Nie będziecie wykonywać żadnej uciążliwej pracy, lecz złożycie Panu ofiarę spalaną.
Kpł 23,24-25
Lecz dziesiątego dnia tego siódmego miesiąca będzie Dzień Przebłagania. Będzie to dla was święte zgromadzenie; będziecie trapić swoje dusze i składać Panu ofiarę spalaną.
Kpł 23,27
Formuła powtarza się niemal identycznie przy każdym z dni: święte zgromadzenie oraz zakaz wykonywania pracy uciążliwej. To jest cała definicja i warto zauważyć, jak jest krótka. Nie ma tu przepisów o przebiegu spotkania, o kolejności czytań, o modlitwach ani o tym, kto ma przewodzić. Kto dokłada takie wymagania, dokłada je spoza tekstu.
Pierwszego dnia będzie święte zgromadzenie, nie będziecie wykonywać żadnej ciężkiej pracy.
Lb 28,18
Księga Liczb powtarza tę samą formułę przy dniach Przaśników, co potwierdza, że nie jest to sformułowanie przypadkowe.
Czego w tej definicji jest więcej, niż się mówi
Pierwszego dnia będzie święte zgromadzenie. Nie będziecie wykonywać żadnej uciążliwej pracy. Przez siedem dni będziecie składać Panu ofiarę spalaną. Ósmego dnia będziecie mieć święte zgromadzenie i będziecie składać Panu ofiarę spalaną. Jest to święto, żadnej uciążliwej pracy nie będziecie wykonywać. To są święta Pana, które ogłosicie jako święte zgromadzenia, abyście składali Panu ofiarę spalaną, całopalenie, ofiarę pokarmową, ofiarę pojednawczą i ofiary z płynów, każdą w swój dzień;
Kpł 23,35-37
Podsumowanie rozdziału dokłada element, który zwolennicy obchodzenia świąt pomijają zaskakująco często: każde z tych zgromadzeń zostało związane z ofiarą spalaną. Zdanie zbierające mówi o ogłaszaniu ich jako świętych zgromadzeń po to, aby składać ofiarę — a więc zgromadzenie i ofiara stoją w tym samym zdaniu jako jedna całość.
Trzeba z tego wyciągnąć uczciwy wniosek. Kto dziś obchodzi te dni, nie odtwarza tego, co rozdział opisuje, lecz jego część: zgromadzenie i powstrzymanie się od pracy, bez ofiar. Nie jest to zarzut — bez świątyni nie ma innej możliwości. Jest to jednak coś, co należy powiedzieć samemu, zamiast przedstawiać obchodzenie świąt jako wierne wypełnienie całego przepisu.
Strona przeciwna
Potem było święto żydowskie i Jezus udał się do Jerozolimy.
J 5,1
I zbliżało się żydowskie święto Namiotów.
J 7,2
Ewangelia Jana dwukrotnie nazywa te dni świętem żydowskim. Bywa to używane jako dowód, że po zmartwychwstaniu przestały być świętami Jahwe i stały się sprawą jednego narodu. Odpowiedź, że Jan pisze do czytelników spoza Izraela i po prostu ich objaśnia, jest sensowna, ale nie jest w tekście napisana. To wniosek z domysłu o adresacie.
Niech więc nikt was nie osądza z powodu jedzenia lub picia, co do święta, nowiu księżyca lub szabatów.
Kol 2,16
Zachowujecie dni i miesiące, pory i lata.
Ga 4,10
Dwa zdania z listów wymieniają święto, nów i szabaty oraz dni, miesiące, pory i lata. Oba mają własne omówienia. Tu wystarczy zaznaczyć, że są to najczęstsze teksty przywoływane przeciw kalendarzowi z Kapłańskiej i że żadne z nich nie zawiera nakazu ani zakazu — pierwsze mówi o osądzaniu, drugie o niepokoju Pawła.
I stanie się tak, że od nowiu do nowiu księżyca i od szabatu do szabatu przychodzić będzie wszelkie ciało, aby oddać pokłon przede mną, mówi Pan.
Iz 66,23
Po drugiej stronie stoi zapowiedź Izajasza o pokłonie od nowiu do nowiu i od szabatu do szabatu, umieszczona w opisie nowego nieba i nowej ziemi. Wskazuje ona na trwałość tych pór poza obecnym porządkiem.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, na czym dokładnie polegała praca uciążliwa, od której należało się powstrzymać — Tora używa tego określenia bez definicji i odróżnia je od pracy w ogóle. Nie wiemy, jak wyglądało samo zgromadzenie, bo rozdział nakazuje je zwołać, ale nie opisuje. Nie wiemy, jak obchodzono te dni w zborach z pogan, bo nie zachowała się o tym żadna wzmianka. I nie wiemy, jak wypełniać przepis w części ofiarniczej, skoro rozdział wiąże z nią każde ze zgromadzeń.
Zobacz też: Sabat · Ofiara (korban) · Jahwe · Tora (תּוֹרָה) — co znaczy „prawo” po hebrajsku · Księga Liczb · Ewangelia Jana
