Hebrajskie słowo jare (יָרֵא, transliteracja: yare’) to kluczowy czasownik (numer Stronga: H3372) w Starym Testamencie, który odnosi się do uczucia strachu, ale również do głębokiego szacunku i czci wobec Stwórcy. W całej Biblii pojęcie to występuje dokładnie 315 razy. Studium tego wyrazu pozwala nam lepiej zrozumieć, czym w istocie jest prawdziwa bojaźń wobec Boga, którym jest Jahwe (PAN).
Znaczenie i zakres słowa
W hebrajskim indeksie słownikowym wyraz jare posiada dwa zasadnicze zakresy znaczeniowe. Z jednej strony odnosi się do sytuacji wywołujących naturalny lęk i jest opisywany jako przerażający(niebezpieczeństwo) (205×). Z drugiej strony odnosi się bezpośrednio do sfery Bożej świętości, określając Stwórcę jako budzący grozę (bóg) (110×). Słowo to niesie zatem w sobie zarówno element trwogi przed zagrożeniem, jak i zachwytu połączonego z respektem.
W polskim przekładzie interlinii czasownik ten przybiera różne formy nakazu oraz opisu emocji człowieka. Najczęściej spotykane zwroty to: bój się (56×), bali się (30×), boisz się (22×), bał się (21×) oraz będziesz się bał (17×). Takie bogactwo form pokazuje, jak głęboko refleksja nad tym słowem dotyka ludzkiego serca w relacji do trudnych okoliczności oraz do samego Boga.
Jare w Piśmie
Pierwsze użycie tego słowa w historii ludzkości odnajdujemy tuż po upadku pierwszych ludzi w ogrodzie Eden, kiedy człowiek wyraża swój lęk przed Stwórcą:
„On odpowiedział: Usłyszałem twój głos w ogrodzie i zląkłem się, gdyż jestem nagi, i ukryłem się.” — Rdz 3,10 (UBG)
Grzech zburzył pierwotną relację z Bogiem, sprawiając, że człowiek zaczął odczuwać paraliżujący strach. Jednak Jahwe przychodzi do swoich wiernych z obietnicą, zmieniając ich perspektywę:
„Po tych wydarzeniach słowo Pana doszło do Abrama w widzeniu: Nie bój się, Abramie. Ja jestem twoją tarczą i twoją niezmiernie obfitą nagrodą.” — Rdz 15,1 (UBG)
To Boże wezwanie pokazuje, że ufność w obietnice Pana usuwa lęk przed doczesnymi zagrożeniami. Kiedy Mojżesz stanął przy płonącym krzewie, doświadczył majestatu Bożej obecności:
„I dodał: Ja jestem Bogiem twego ojca, Bogiem Abrahama, Bogiem Izaaka i Bogiem Jakuba. I Mojżesz zakrył twarz, bo bał się patrzeć na Boga.” — Wj 3,6 (UBG)
Zakrycie twarzy przez Mojżesza wynikało z poczucia własnej znikomości wobec świętości Boga. Po cudownym przejściu przez Morze Czerwone Izrael wychwalał wielkość Stwórcy:
„Któż jest podobny do ciebie wśród bogów, Panie? Któż jest jak ty, wspaniały w świętości, straszliwy w chwale, czyniący cuda?” — Wj 15,11 (UBG)
Bóg objawia się tu jako bezwzględnie wyjątkowy i pełen majestatu. Bojaźń wobec Niego przekłada się bezpośrednio na codzienne życie i relacje z bliskimi, co jasno wyraża Prawo Boże:
„Niech każdy z was boi się swojej matki i swojego ojca i niech przestrzega moich szabatów. Ja jestem Pan, wasz Bóg.” — Kpł 19,3 (UBG)
Szacunek dla rodziców, przestrzeganie Sabatu oraz respekt wobec Pana są ze sobą ściśle powiązane. Sam Stwórca podkreślał także wyjątkową pozycję Mojżesza, pytając jego rodzeństwo o brak właściwej bojaźni:
„Z ust do ust mówię do niego, jawnie, a nie w zagadkach; on ogląda postać Pana. Dlaczego nie baliście się mówić źle przeciwko memu słudze Mojżeszowi?” — Lb 12,8 (UBG)
W historii biblijnej widzimy również, jak słowo to opisywało strach wywoływany przez wrogów ludu Bożego:
„Potem wołali donośnym głosem w języku hebrajskim do ludu Jerozolimy, który był na murze, aby go przestraszyć i przerazić, i tak zdobyć miasto.” — 2Krn 32,18 (UBG)
Wrogowie próbowali zastraszyć wiernych, lecz właściwie ukierunkowana bojaźń należeć się ma wyłącznie Panu. Podsumowanie całej nauki o tym słowie odnajdujemy w Księdze Kaznodziei:
„Wysłuchaj podsumowania wszystkiego: Bój się Boga i przestrzegaj jego przykazań. Ponieważ to jest cały obowiązek człowieka.” — Koh 12,13 (UBG)
Głębia znaczenia
Analizując zacytowane wersety, zauważamy jasny kąt teologiczny: bojaźń Jahwe to nie paniczny, paraliżujący strach, lecz głęboki respekt i cześć. Taka postawa jest początkiem mądrości i w naturalny sposób prowadzi do posłuszeństwa. Gdy człowiek pojmuje, jak wielki i budzący grozę jest Bóg, przestaje ulegać lękowi przed ludźmi czy zagrożeniami świata, a zaczyna z miłością i szacunkiem wypełniać Jego przykazania.
Co to znaczy dla nas
Dla wierzącego dzisiaj studium słowa jare niesie niezwykle praktyczne wezwanie. W świecie pełnym niepokoju nasza nadzieja opiera się na Bogu oraz obietnicy zmartwychwstania przez Mesjasza, którym jest Jeszua (Jezus). Zamiast ulegać paraliżującemu lękowi przed zagrożeniami tego wieku, jesteśmy wezwani do zachowania głębokiej czci wobec Jahwe. Wyrazem tej czci jest wierność Jego prawu, przestrzeganie Sabatu i codzienne posłuszeństwo Jego Słowu.
Powiązane
- Wszystkie 315 wystąpień słowa jare — konkordancja H3372
- Biblia interlinearna — czytaj oryginał słowo po słowie
- Słowo z oryginału: gaal (גָּאַל)
- Słowo z oryginału: olam (עוֹלָם)
- Słowo z oryginału: halal (הָלַל)
- Słownik pojęć biblijnych
Zobacz też: Jahwe · Jeszua (Jezus) · Morze Czerwone · Mojżesz — znaczenie imienia
