Słowo Gaal (גָּאַל, transliteracja: go’el) to hebrajski czasownik oznaczony w numeracji Stronga jako H1350. W tekście natchnionym Starego Przymierza pojęcie to pojawia się dokładnie 104 razy. Kryje ono w sobie niezwykłą głębię biblijnej nauki o odkupieniu, prawie własności oraz roli najbliższego krewnego, który przychodzi z pomocą swojemu bratu w potrzebie.
Znaczenie i zakres słowa
W naszym indeksie słownikowym lemat ten tłumaczymy najczęściej jako „odkupić” (88×), ale również jako „pomścić” (13×), „krewny” (2×) czy „odkupienie” (1×). Z kolei w samej treści polskiego przekładu z interlinii słowo to przybiera różne formy, w zależności od kontekstu gramatycznego i teologicznego. Najczęściej pojawia się tu pojęcie takie jak „mściciel” (11×), „wykupi” (8×), „odkupiciel twój” (8×), „wykupiciel” (6×) oraz zwrot „będzie odkupione” (5×).
Polskie pojedyncze słowa często nie są w stanie oddać pełnego bogactwa hebrajskiego pojęcia gaal. Łączy ono w sobie kwestie prawne, rodzinne oraz sądownicze. W kulturze biblijnej wykupiciel nie był bezimiennym inwestorem ani obcym dobroczyńcą, lecz kimś spowinowaconym, na kim spoczywał prawny i moralny obowiązek przywrócenia wolności, majątku lub wymierzenia sprawiedliwości. To pojęcie obejmuje zarówno akt spłacenia długu, jak i obronę prawa uciśnionego członka rodu.
Gaal w Piśmie
Księga Rodzaju pokazuje ten pojęciowy fundament po raz pierwszy w błogosławieństwie Jakuba udzielanym synom Józefa, gdzie mowa jest o Aniele, który go ratował.
„Anioł, który wybawił mnie ze wszelkiego zła, niech błogosławi tym chłopcom i niech będą nazywani od mego imienia i od imienia moich ojców, Abrahama i Izaaka, i niech się rozmnożą na ziemi.” — Rdz 48,16 (UBG)
W tym miejscu widzimy opiekę i wyrwanie z wszelkiego zła jako duszpasterski i prawny akt ratunku ze strony Boga.
W Księdze Wyjścia słowo to odnosi się do całego narodu, który Jahwe (PAN) wyprowadza z niewoli egipskiej na mocy swego przymierza.
„Wiedziesz w swoim miłosierdziu ten lud, który odkupiłeś. Prowadzisz w swej potędze do swego świętego przybytku.” — Wj 15,13 (UBG)
Bóg objawia się tutaj jako Ten, który z miłości i prawa własności prowadzi lud wykupiony z długu niewoli.
Księga Rut ukazuje praktyczne zastosowanie tego prawa w codziennym życiu Izraela, gdy dochodzi do przekazania prawa do wykupu majątku i ciągłości rodu.
„Wtedy ów spokrewniony powiedział do Boaza: Wykup je sobie. I zdjął swój but.” — Rt 4,8 (UBG)
W tym kontekście widzimy, jak konkretny gest zdjęcia obuwia potwierdzał rezygnację z roli krewnego-wykupiciela na rzecz innego spowinowaconego.
Hiob w swoim przeogromnym cierpieniu wyznaje niewzruszoną nadzieję w Boga, który ostatecznie ujmie się za nim.
„Wiem bowiem, że mój Odkupiciel żyje i że w ostateczny dzień stanie na ziemi.” — Hi 19,25 (UBG)
W tym słynnym wyznaniu wiary Bóg jest ukazany jako Żyjący Wykupiciel, który stanie nad prochem ziemi w dniu zmartwychwstania.
Dawid w Psalmach zwraca się do Boga, prosząc o przyjęcie słów jego ust i rozmyślań serca.
„Niech będą ci miłe słowa moich ust i rozmyślanie mego serca, Panie, moja Skało i mój Odkupicielu!” — Ps 19,14 (UBG)
Pan staje się tu osobistą Skałą i Wykupicielem pojedynczego wierzącego, który szuka u Niego usprawiedliwienia i ochrony.
W innym psalmowym utworze Dawid uwielbia Boga za Jego łaskę i dobroć, która sięga głęboko w ludzkie życie.
„On wybawia twoje życie od zguby, on cię koronuje miłosierdziem i wielką litością.” — Ps 103,4 (UBG)
Słowo gaal opisuje tu uratowanie życia przed zagładą i grobem, co daje wierzącemu pewność Bożej troski.
Prorok Izajasz wielokrotnie używa tego pojęcia, ogłaszając Boże obietnice skierowane do Izraela.
„Ale teraz tak mówi Pan, który cię stworzył, Jakubie, i który cię ukształtował, Izraelu: Nie bój się, bo cię odkupiłem i wezwałem cię po imieniu; jesteś mój.” — Iz 43,1 (UBG)
Stwórca wzywa swój lud, by się nie lękał, ponieważ On sam go odkupił i wezwał po imieniu.
W kolejnym rozdziale Izajasz podkreśla absolutną jedyność i suwerenność Boga jako Wykupiciela.
„Tak mówi Pan, Król Izraela i jego Odkupiciel, Pan zastępów: Ja jestem pierwszy i ja jestem ostatni, a oprócz mnie nie ma Boga.” — Iz 44,6 (UBG)
Jahwe ukazuje się tutaj jako Król, Pierwszy i Ostatni, poza którym nie ma żadnego innego Boga ani Wykupiciela.
Głębia znaczenia
Wątek goel — krewnego-wykupiciela — prowadzi od starożytnego Prawa Mojżeszowego aż do pełnego objawienia w Nowym Przymierzu. W Bożej Torze, jeśli Izraelita popadł w dłużną niewolę lub stracił swoją ziemię, to właśnie najbliższy krewny miał prawo i obowiązek złożyć odpowiednią cenę, aby przywrócić mu wolność i dziedzictwo. Pięknym obrazem tej prawdy jest historia Boaza, który podjął się roli Wykupiciela dla Rut i Noemi. Jahwe objawia się na kartach Pisma jako najwyższy Goel swojego ludu, który nie zostawia swoich dzieci w długu ani w niewoli. W nowym przymierzu naszą jedyną i pełną nadzieją jest Jeszua (Jezus). On stał się naszym najbliższym Krewnym — przybrał ciało i krew, aby złożyć doskonałą cenę własnej krwi za nasze grzechy. W Nim wypełnia się całe Prawo i zapowiedzi proroków odnośnie do wykupu z mocy śmierci.
Co to znaczy dla nas
Studium słowa gaal przypomina każdemu wierzącemu, że nasze odkupienie nie jest abstrakcyjnym pojęciem teologicznym, ale realnym aktem miłości naszego Krewnego-Wykupiciela. Przestrzeganie Bożego Prawa, zachowywanie Sabatu oraz biblijnych świąt nie jest próbą zasłużenia na zbawienie, lecz pełną wdzięczności odpowiedzią na fakt, że zostaliśmy już wykupieni z niewoli grzechu. Nie pokładamy nadziei w ludzkich tradycjach czy pośrednictwie zmarłych, lecz wyłącznie w Słowie Bożym (sola scriptura) i w żyjącym Wykupicielu. Naszą ostateczną nadzieją jest zmartwychwstanie, kiedy to Jeszua powróci, a my w naszych ciałach ujrzymy Boga.
Powiązane
- Wszystkie 104 wystąpień słowa gaal — konkordancja H1350
- Biblia interlinearna — czytaj oryginał słowo po słowie
- Słowo z oryginału: olam (עוֹלָם)
- Słowo z oryginału: halal (הָלַל)
- Słowo z oryginału: chaj (חַי)
- Słownik pojęć biblijnych
Zobacz też: Jahwe · Jeszua (Jezus) · Księga Rodzaju · Księga Rut · Gaal · Dawid
