Objawienie bywa czytane jak zbiór szyfrów do złamania. Sama księga podchodzi do siebie inaczej i mówi o tym w pierwszym oraz w ostatnim rozdziale. Zebrane razem, te zdania układają się w kilka reguł, które nie wymagają żadnej wiedzy z zewnątrz.
Czy Objawienie jest szyfrem do rozwiązania?
Błogosławiony ten, kto czyta, i ci, którzy słuchają słów tego proroctwa i zachowują to, co w nim jest napisane, bo czas jest bliski.
Ap 1,3
Błogosławieństwo otwierające księgę wymienia trzy czynności: czytać, słuchać i zachowywać to, co napisano. Nie ma wśród nich rozszyfrowywania. To istotne, bo ustawia gatunek — Objawienie jest pismem, które ma być zachowywane, a więc odnosi się do postępowania, nie tylko do wiedzy.
Czy proroctwo wolno tłumaczyć po swojemu?
To przede wszystkim wiedząc, że żadne proroctwo Pisma nie podlega własnemu wykładowi. Nie z ludzkiej bowiem woli przyniesione zostało kiedyś proroctwo, ale święci Boży ludzie przemawiali prowadzeni przez Ducha Świętego.
2 P 1,20-21
Piotr mówi o proroctwie w ogóle i stawia sprawę ostro. Skoro nie pochodzi z ludzkiej woli, to i wykład nie może być prywatnym pomysłem. Praktycznie znaczy to, że wyjaśnienia szuka się w Piśmie — w tym, jak prorocy używali tych samych obrazów — a nie w bieżących wydarzeniach.
Co znaczy ostrzeżenie, by nic do księgi nie dodawać?
Oświadczam zaś każdemu, kto słucha słów proroctwa tej księgi: Jeśli ktoś dołoży coś do tego, dołoży mu też Bóg plag opisanych w tej księdze; A jeśli ktoś odejmie coś ze słów księgi tego proroctwa, odejmie też Bóg jego dział z księgi życia i ze świętego miasta, i z rzeczy, które są opisane w tej księdze.
Ap 22,18-19
Ostrzeżenie kończące księgę bywa rozumiane jako zakaz zmieniania tekstu przy przepisywaniu. Dotyczy też jednak treści. Kto do symbolu dokłada nazwę kraju albo nazwisko, dokłada coś do słów tego proroctwa, choć nie tknął ani jednej litery.
Gdzie przebiega granica tego, co zostało objawione?
Rzeczy tajemne należą do Pana, naszego Boga, a objawione – do nas i naszych synów na wieki, abyśmy wypełniali wszystkie słowa tego prawa.
Pwt 29,29
Zdanie z Tory jest tu najbardziej praktyczne. Dzieli rzeczywistość na dwie części i przypisuje nam tylko jedną — objawioną, po to, żebyśmy wypełniali. Rzeczy tajemne pozostają po drugiej stronie i nie są zaległością do nadrobienia.
Lecz on im odpowiedział: Nie do was należy znać czasy i pory, które Ojciec ustanowił swoją władzą.
Dz 1,7
To samo powiedziano apostołom wprost, gdy zapytali o czas. Odpowiedź nie brzmiała „jeszcze nie”, tylko „nie do was należy”.
Czy księga zaprasza do rozpoznawania wydarzeń?
Objawienie Jezusa Chrystusa, które dał mu Bóg, aby ukazać swoim sługom to, co ma się stać wkrótce, a on to ukazał i posłał przez swojego anioła swemu słudze Janowi;
Ap 1,1
Skoro księga ma ukazać, co ma się stać, to wygląda na zaproszenie do rozpoznawania wydarzeń. Warto jednak zauważyć, komu ma ukazać: swoim sługom. Celem jest ukazanie, nie umożliwienie prognozy — a różnica polega na tym, że pierwsze rozpoznaje się zwykle po fakcie.
Ale ty Danielu zamknij te słowa i zapieczętuj tę księgę aż do czasu ostatecznego. Wielu będzie przebiegać, a pomnoży się wiedza.
Dn 12,4
Zapieczętowanie do czasu ostatecznego bywa czytane jako obietnica, że kiedyś pieczęć padnie i wszystko będzie jasne. Daniel nie dostaje jednak takiej obietnicy dla siebie i zostaje odesłany bez wyjaśnienia. Tekst nie mówi, że zrozumienie obejmie daty.
Tu jest mądrość. Kto ma rozum, niech obliczy liczbę bestii, gdyż jest to liczba człowieka. A liczba jej: sześćset sześćdziesiąt sześć.
Ap 13,18
To najtrudniejszy przypadek, bo księga sama zaprasza do liczenia. Trzeba przyznać uczciwie: zaproszenie jest w tekście i nie da się go zignorować. Objawienie nie podaje jednak klucza, a wieki prób pokazały, że przy odpowiednim wysiłku liczbę da się dopasować do dowolnego imienia. To wystarczający powód, żeby przy tym wersecie zatrzymać się, a nie ruszać dalej. Pismo nie mówi, kim jest ten człowiek, i nie daje sposobu, żeby to ustalić z góry.
Co z tego wynika
Zestaw reguł jest krótki. Nie wyznaczać dat, bo Ojciec zastrzegł je sobie. Nie podstawiać pod symbole współczesnych państw, urzędów ani ludzi, bo to znaczy dodawać do księgi. Objaśniać obraz obrazem z Pisma, a nie z gazety. Zatrzymywać się tam, gdzie tekst milczy — również wtedy, gdy milczenie jest niewygodne.
To nie jest program minimalistyczny z ostrożności. Objawienie zostało napisane do ludzi, którzy byli prześladowani, i miało im pomóc wytrwać. Czytane w ten sposób nadal to robi, a czytane jako zbiór zagadek — przestaje.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, ile z opisanych wydarzeń już nastąpiło. Nie wiemy, czy serie wizji następują po sobie, czy są ujęciami tego samego. Nie wiemy, co znaczy liczba bestii ani kim jest człowiek, o którym mowa. I nie wiemy, jak wiele z tej księgi zrozumiemy dopiero wtedy, gdy będzie za późno na komentarze.
Zobacz też: Celem (צֶלֶם) — obraz Boży i posąg bożka to jedno słowo · Piotr · Daniel — znaczenie imienia
