Nie, apokryfy nie należą do natchnionego kanonu Biblii i nie stanowią autorytatywnego Słowa Bożego. Choć niektóre z tych pism posiadają pewną wartość historyczną lub kulturową, nigdy nie zostały uznane za natchnione przez naród żydowski ani przez samego Mesjasza, Jeszuę (Jezusa). Fundamentem wiary wierzących pozostają wyłącznie pisma uznane w kanonie hebrajskim oraz Pisma Nowego Przymierza.
Do jakich ksiąg odwoływał się Jeszua jako do Pisma?
Kwestia tego, które księgi stanowią Pismo Święte, została jednoznacznie wskazana w samym tekście biblijnym oraz w historii ludu przymierza. Bóg, Jahwe (PAN), powierzył swoje objawienie konkretnym świadkom i wyznaczył jasne granice swojego Słowa, przestrzegając przed dodawaniem czegokolwiek do Jego nauk.
Jeszua (Jezus) podczas swojej ziemskiej służby jednoznacznie odwołał się do trójpodziału Pism Starego Testamentu, który obowiązywał wśród Żydów i obejmował Prawo, Proroków oraz Psalmy (Pisma). Mesjasz nie uwzględnił w tym zbiorze żadnych dodatkowych pism apokryficznych:
„Potem powiedział do nich: To są słowa, które mówiłem do was, będąc jeszcze z wami, że musi się wypełnić wszystko, co jest o mnie napisane w Prawie Mojżesza, u Proroków i w Psalmach.” — Łk 24,44 (UBG)
Apostoł Paweł jasno wyjaśnia, komu Bóg powierzył pieczę nad spisznym objawieniem Starego Przymierza. To ludowi Izraela powierzono Słowo Boże, a żydowski kanon nigdy nie traktował apokryfów jako pism natchnionych przez Ducha Bożego:
„Na czym więc polega wyższość Żyda? Albo jaki jest pożytek z obrzezania? Wielki pod każdym względem. Przede wszystkim ten, że im zostały powierzone słowa Boże.” — Rz 3,1-2 (UBG)
Przestrzeżenie przed dodawaniem własnych koncepcji do słów Stwórcy jest powracającym motywem Pisma. Słowo Jahwe jest całkowicie czyste i pełne, a wszelkie próby uzupełniania go ludzkimi księgami naruszają Jego autorytet:
„Każde słowo Boga jest czyste; on jest tarczą dla tych, którzy mu ufają. Nie dodawaj nic do jego słów, aby cię nie strofował i abyś nie okazał się kłamcą.” — Prz 30,5-6 (UBG)
Czym jest Tanach i skąd wzięły się apokryfy?
Kanon hebrajski, określany jako Tanach (Tora, Prorocy i Pisma), wyznacza ścisłe granice objawienia Starego Przymierza. Żydzi z ogromną skrupulatnością strzegli ksiąg uznanych za natchnione przez Ducha Bożego. Apokryfy, określane w niektórych tradycjach jako księgi deuterokanoniczne (m.in. Księgi Machabejskie, Księga Mądrości, Tobiasza czy Judyty), powstały głównie w okresie międzytestamentowym i nigdy nie zostały włączone do żydowskiego kanonu Pism.
Gdy Jeszua (Jezus) nauczał w synagogach i dyskutował z faryzeuszami oraz uczonymi w Piśmie, wielokrotnie powoływał się na autorytet Pism. Ani On, ani Jego apostołowie nie zacytowali jednak ani jednego fragmentu z ksiąg apokryficznych jako natchnionego Słowa Bożego. Wszystkie odwołania doktrynalne w Nowym Przymierzu opierają się na Prawie, Prorokach i Pismach. Prawdziwe Słowo Boże charakteryzuje się wewnętrzną spójnością, a wszelkie nauki należy weryfikować przez pryzmat objawienia (Iz 8,20).
Pisma apokryficzne mogą być najwyżej traktowane jako ciekawostka historyczna, która rzuca pewne światło na tło historyczno-kulturowe epoki międzytestamentowej, np. na wydarzenia z okresu powstania machabejskiego. Nigdy jednak nie mogą stanowić normy wiary ani źródła doktryny. Przypisywanie autorytetu Bożego księgom ludzkim jest przekroczeniem granicy wyznaczonej przez Boga, który surowo ostrzega przed dodawaniem czegokolwiek do Jego objawionego Słowa (Ap 22,18-19). Zasada sola scriptura wzywa nas do opierania się wyłącznie na tym, co zostało natchnione przez Jahwe.
| Zbiór | Skład i pochodzenie | Status |
|---|---|---|
| Kanon hebrajski (Tanach) | Tora, Prorocy, Pisma | granice objawienia Starego Przymierza, strzeżone przez lud przymierza |
| Apokryfy (księgi deuterokanoniczne) | m.in. Księgi Machabejskie, Księga Mądrości, Tobiasza, Judyty; powstałe głównie w okresie międzytestamentowym | nigdy nie włączone do kanonu hebrajskiego |
Czy obecność w Septuagincie czyni księgę natchnioną?
Pierwszym popularnym błędem jest przekonanie, że skoro apokryfy znalazły się w niektórych rękopisach greckiej Septuaginty, to automatycznie powinny stanowić część Biblii. Najstarsze zachowane chrześcijańskie kodeksy Septuaginty pochodzą z IV wieku n.e. i mają charakter zbiorów bibliotecznych. Nie oznacza to jednak, że pierwszowieczni Żydzi czy apostołowie uważali te księgi za natchnione Pismo Boże. Miernikiem autentyczności dla ludu Bożego zawsze był kanon hebrajski, któremu powierzono słowa Boże (Rz 3,1-2).
Drugim nieporozumieniem jest twierdzenie, że kanon Biblii był płynny aż do XVI wieku, kiedy to Reformacja odrzuciła apokryfy. W rzeczywistości to Kościół rzymskokatolicki na Soborze w Trydencie w 1546 roku oficjalnie dogmatyzował włączenie apokryfów do swojego kanonu w reakcji na powrót protestantów do pierwotnego kanonu hebrajskiego. Wielu wczesnych pisarzy chrześcijańskich, w tym Hieronim (twórca łacińskiej Wulgaty), wyraźnie odróżniało księgi kanoniczne od apokryfów, odmawiając tym drugim autorytetu przy rozstrzyganiu spraw wiary.
Trzecim błędnym założeniem jest myślenie, że jeśli dana księga zawiera mądre pouczenia lub wartości historyczne, musi pochodzić od Boga. Wiele starożytnych pism zawiera interesujące myśli, ale nie czyni ich to natchnionymi. Co więcej, apokryfy zawierają koncepcje sprzeczne z resztą Pisma, takie jak modlitwy za zmarłych czy elementy magiczne, co wyklucza je z natchnionego kanonu (Iz 8,20; Prz 30,5-6).
Jak korzystać z apokryfów, nie traktując ich jak Pisma?
Dla każdego wierzącego, który pragnie kierować się w życiu wyłącznie czystą prawdą Bożego Słowa, kwestia kanonu ma fundamentalne znaczenie praktyczne. Po pierwsze, nasza wiara, modlitwa oraz decyzje doktrynalne muszą opierać się jednoznacznie na pismach natchnionych przez Jahwe. Odrzucenie apokryfów chroni nas przed przyjmowaniem nauk niezgodnych z Prawem i Prorokami.
Po drugie, jeśli sięgamy po apokryfy, musimy robić to z dużą ostrożnością, traktując je wyłącznie jako starożytną literaturę historyczną lub ludzkie pisma z epoki, a nie jako głos Boga. Każda myśl znaleźna w takich księgach musi zostać poddana weryfikacji przez natchnione Pismo.
Następnym krokiem dla każdego ucznia Jeszui jest budowanie codziennego życia na stałym, niezmiennym fundamencie kanonicznego Słowa Bożego. Bądźmy wdzięczni za pełnię i wystarczalność Pisma Świętego, które Jahwe nam przekazał, i nie dodawajmy ludzkich nakazów ani tradycji do Jego doskonałego Prawa.
Powiązane pytania
- Czym jest bojaźń Boża? Czy mamy się bać Boga
- Co znaczą słowa amen, alleluja i hosanna?
- Co dzieje się z dziećmi po śmierci? Nadzieja dla rodziców
- Czy Biblia mówi o reinkarnacji?
- Wszystkie pytania i odpowiedzi
Zobacz też: Jahwe · Jeszua (Jezus) · Mesjasz (Maszijach) · Apostoł (szaliach) · Tanach · Tora (תּוֹרָה) — co znaczy „prawo” po hebrajsku
