Spory o to, czy człowiek jest już zbawiony, czy dopiero będzie, biorą się często z tego, że obie strony cytują prawdziwe zdania — tylko w różnych czasach gramatycznych. Nowe Przymierze używa wszystkich trzech i robi to świadomie.
Czas przeszły
Łaską bowiem jesteście zbawieni przez wiarę, i to nie jest z was, jest to dar Boga.
Ef 2,8
Nie z uczynków sprawiedliwości, które my spełniliśmy, ale według swego miłosierdzia zbawił nas przez obmycie odrodzenia i odnowienie Ducha Świętego;
Tt 3,5
Oba zdania mówią o czymś dokonanym. Nie ma w nich zastrzeżenia ani warunku na przyszłość. Paweł mógł tak pisać, bo opisuje działanie Boga, a nie stan zaawansowania człowieka — podmiotem obu zdań jest Bóg.
Czas teraźniejszy
Mowa o krzyżu bowiem jest głupstwem dla tych, którzy giną, ale dla nas, którzy jesteśmy zbawieni, jest mocą Boga.
1 Kor 1,18
Jesteśmy bowiem dla Boga przyjemną wonią Chrystusa wśród tych, którzy są zbawieni, i wśród tych, którzy giną.
2 Kor 2,15
W obu miejscach Paweł zestawia dwie grupy w formie ciągłej: jedni giną, drudzy są zbawiani. Grecki imiesłów opisuje tu proces trwający, a nie zdarzenie zamknięte. W polszczyźnie widać to słabiej, ale konstrukcja jest w obu wersetach ta sama i ta sama jest w obu członach — jeśli ginięcie jest procesem, to i drugi człon nim jest.
Czas przyszły
Tym bardziej więc teraz, będąc usprawiedliwieni jego krwią, będziemy przez niego ocaleni od gniewu. Jeśli bowiem, będąc nieprzyjaciółmi, zostaliśmy pojednani z Bogiem przez śmierć jego Syna, tym bardziej, będąc pojednani, będziemy ocaleni przez jego życie.
Rz 5,9-10
Ten werset jest najlepszym pojedynczym dowodem, że trzy czasy nie są sprzecznością, lecz konstrukcją. W jednym zdaniu Paweł mówi o usprawiedliwieniu jako o rzeczy dokonanej i o ocaleniu jako o rzeczy przyszłej. Oba dotyczą tych samych ludzi.
A czyńcie to, znając czas, że już nadeszła pora, abyśmy się obudzili ze snu. Teraz bowiem bliżej nas jest zbawienie, niż kiedy uwierzyliśmy.
Rz 13,11
Którzy jesteście strzeżeni mocą Boga przez wiarę ku zbawieniu, przygotowanemu do objawienia się w czasie ostatecznym.
1 P 1,5
Piotr określa zbawienie jako przygotowane do objawienia w czasie ostatecznym — a więc jako coś, co istnieje, ale jeszcze się nie ujawniło. Dwa dalsze zdania wiążą przyszłe zbawienie z wytrwaniem i z działaniem człowieka.
Lecz kto wytrwa aż do końca, ten będzie zbawiony.
Mt 24,13
Dlatego, moi umiłowani, tak jak zawsze byliście posłuszni, nie tylko w mojej obecności, ale jeszcze bardziej teraz, pod moją nieobecność, z bojaźnią i drżeniem wykonujcie swoje zbawienie.
Flp 2,12
Zdanie z Listu do Filipian bywa cytowane jako dowód, że zbawienie trzeba sobie wypracować. Warto jednak przeczytać werset następny, w którym Paweł podaje, kto sprawia w człowieku chcenie i wykonanie. Polecenie i sprawstwo stoją tam obok siebie w dwóch kolejnych zdaniach, bez próby ich rozdzielenia.
Jak te trzy czasy się układają
Najczęstsze uporządkowanie brzmi tak: zbawienie od kary za grzech dokonało się, od mocy grzechu dokonuje się teraz, od obecności grzechu dokona się przy zmartwychwstaniu. Schemat jest wygodny i zgodny z cytowanymi tekstami — trzeba jednak zaznaczyć, że nie pochodzi z Pisma. Jest podsumowaniem, a nie cytatem, i żaden autor go nie formułuje.
Teksty, które ciągną w stronę zamknięcia
Nie wszystko układa się w proces. Jeszua mówi o przejściu, które już się dokonało, w formie nieznającej stopni.
Zaprawdę, zaprawdę powiadam wam: Kto słucha mego słowa i wierzy temu, który mnie posłał, ma życie wieczne i nie będzie potępiony, ale przeszedł ze śmierci do życia.
J 5,24
To napisałem wam, którzy wierzycie w imię Syna Bożego, abyście wiedzieli, że macie życie wieczne i abyście wierzyli w imię Syna Bożego.
1 J 5,13
Paweł zaś umieszcza uwielbienie — rzecz z natury przyszłą — w tym samym czasie gramatycznym co powołanie i usprawiedliwienie.
Tych zaś, których przeznaczył, tych też powołał, a których powołał, tych też usprawiedliwił, a których usprawiedliwił, tych też uwielbił.
Rz 8,30
I razem z nim wskrzesił, i razem z nim posadził w miejscach niebiańskich w Chrystusie Jezusie;
Ef 2,6
Zdania z Listu do Efezjan opisują posadzenie w miejscach niebiańskich jako fakt dokonany, choć adresaci wyraźnie siedzieli wtedy w Efezie. Widać z tego, że sam czas gramatyczny nie rozstrzyga o chronologii — Paweł używa go również po to, by opisać rzecz pewną, choć jeszcze niewidoczną. To osłabia argumenty budowane wyłącznie na formie czasownika, i to po obu stronach sporu.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, czy autorzy mieli świadomość, że budują trzyczęściowy schemat, czy po prostu opisywali różne strony jednej rzeczy zależnie od tematu listu. Nie wiemy, jak dokładnie ma się zdanie o wytrwaniu do końca do zdania o przejściu ze śmierci do życia; oba są kategoryczne i nie zostały przez nikogo zestawione. Nie wiemy, gdzie w tym układzie umieścić Filipian 2,12, bo polecenie wykonywania własnego zbawienia nie mieści się gładko w żadnym z trzech czasów. Warto na koniec zauważyć rzecz praktyczną: ktoś, kto zna tylko czas przeszły, będzie zdziwiony każdym ostrzeżeniem, a ktoś, kto zna tylko przyszły, nie zazna spokoju. Pismo mówi wszystkimi trzema.
Zobacz też: Jeszua (Jezus) · Nowe przymierze · Piotr · Paweł — znaczenie imienia
