Słowo Tikwa (תִּקְוָה, transliteracja: tikvah) to hebrajski rzeczownik, który w tekście Starego Testamentu występuje dokładnie 34 razy. Choć w większości miejsc jest tłumaczone jako „nadzieja”, kryje w sobie niezwykle obrazowe i głębokie znaczenie. Wyraz ten pojawia się pod numerem Stronga H8615 i ujawnia, czym dla ludu Bożego jest prawdziwe wyczekiwanie na obietnice, które dał Jahwe (PAN).
Znaczenie i zakres słowa
W naszym indeksie słownikowym hebrajskie słowo tikwa posiada dwa zasadnicze znaczenia: nadzieja (pojawiająca się 32 razy) oraz sznur (występujący 2 razy). Przekład z interlinii oddaje ten rzeczownik w kilku głównych formach gramatycznych, takich jak nadzieja (15 razy), nadzieja moja (5 razy), nadzieja twoja (3 razy), nadzieja w dopełniaczu (3 razy) oraz sznur (2 razy).
Polskie tłumaczenie słowa tikwa najczęściej sprowadza je do abstrakcyjnej intencji umysłu lub stanów emocjonalnych. Jednak hebrajski język Pisma posługuje się konkretnymi obrazami. Połączenie pojęcia nadziei z fizycznym sznurem wskazuje na uchwytny łącznik pomiędzy człowiekiem a Bożym słowem. Dla wierzącego tikwa nie jest więc niepewnym życzeniem, lecz mocnym wiązaniem, na którym można polegać w trudnych chwilach.
Tikwa w Piśmie
Aby w pełni zrozumieć, czym jest tikwa, warto przyjrzeć się miejscom w Biblii, w których to słowo występuje w kluczowych kontekstach.
Pierwsze dosłowne użycie odnosi się do materialnego przedmiotu — czerwonej liny spuszczonej z okna w Jerychu:
„Gdy wejdziemy do ziemi, przywiążesz do okna czerwony sznur, po którym nas spuściłaś, i zbierzesz u siebie, w domu swego ojca, swoją matkę, swoich braci i cały dom swego ojca.” — Joz 2,18 (UBG)
Ten szkarłatny sznur (tikwa) stał się dla Rachab i jej rodziny gwarancją ratunku i fizycznego ocalenia przed nadchodzącym sądem.
W Księdze Rut słowo to wyraża ludzkie poczucie braku perspektyw w wymiarze ziemskim:
„Zawróćcie, moje córki, idźcie, bo jestem zbyt stara, aby wyjść za mąż. A nawet gdybym powiedziała: mam jeszcze nadzieję, to choćbym tej nocy wyszła za mąż i również urodziła synów;” — Rt 1,12 (UBG)
Noemi uznała, że nie ma już dla niej żadnej nadziei na odnowienie rodziny, co podkreśla, jak bezsilny jest człowiek, gdy patrzy wyłącznie na Ciało.
Hiób w swoim cierpieniu opisuje stan całkowitego rozbicia ziemskich oczekiwań:
„Zniszczył mnie ze wszystkich stron i ginę; moją nadzieję wyrwał jak drzewo.” — Hi 19,10 (UBG)
Kiedy Bóg uderza w ziemskie oparcie człowieka, dotychczasowa nadzieja zostaje wyrwana jak drzewo, zmuszając do szukania głębszego ratunku.
Psalmista wskazuje jedyne prawdziwe źródło spoczynku i stałości:
„Tylko w Bogu spocznij, moja duszo, bo od niego pochodzi moja nadzieja.” — Ps 62,5 (UBG)
Moja tikwa — moja nadzieja — pochodzi wyłącznie od Stwórcy, a nie z ludzkich układów czy siły materialnej.
Prorok Jeremiasz odsłania zamysł, jaki Bóg ma wobec swojego ludu na wygnaniu:
„Gdyż ja znam myśli, które mam o was, mówi Pan: myśli o pokoju, a nie o utrapieniu, aby zapewnić wam koniec, jakiego oczekujecie.” — Jr 29,11 (UBG)
Jahwe zapewnia, że Jego myśli prowadzą do pokoju, dając wierzącym pewną przyszłość i trwałą nadzieję.
W kolejnym rozdziale ten sam prorok ukazuje obietnicę powrotu i odnowienia:
„Jest nadzieja na twój kres – mówi Pan – twoi synowie powrócą do swojej krainy.” — Jr 31,17 (UBG)
Nawet w obliczu płaczu i ucisku Bóg daje obietnicę, że dzieci powrócą do swoich granic, dając nadzieję na ostateczne zwycięstwo.
Lamentacje wskazują na postawę pokory i oczekiwania w obliczu ucisku:
„Kładzie swe usta w prochu, może jest jeszcze nadzieja.” — Lm 3,29 (UBG)
Ukorzenie się w prochu staje się miejscem, gdzie człowiek odnajduje tikwa — cichą ufność w miłosierdzie Boże.
Wreszcie prorok Ezechiel przedstawia stan duchowego obumarcia Izraela:
„I powiedział do mnie: Synu człowieczy, te kości to cały dom Izraela. Oto mówią: Nasze kości wyschły, nasza nadzieja przepadła, jesteśmy zgubieni.” — Ez 37,11 (UBG)
Wizja wysuszonych kości pokazuje sytuację, w której lud mówi, że ich nadzieja zginęła, lecz Jahwe wskrzesza to, co martwe.
Głębia znaczenia
Rozważając wyżej zacytowane fragmenty, dostrzegamy głęboki teologiczny kąt, z jakiego Pismo prezentuje słowo tikwa. Dosłowne znaczenie — sznur — rzuca światło na całą biblijną koncepcję nadziei. Czerwony sznur Rachab (Joz 2,18) był czymś uchwytnym, liną, której należało się trzymać, aby przeżyć zagładę miasta. W podobny sposób biblijna nadzieja nie jest jedynie pobożnym życzeniem. Tikwa to mocna lina wiary, łącząca słabego człowieka z wszechmocnym Bogiem.
Gdy spojrzymy na stan wysuszonych kości (Ez 37,11) lub cierpienie Hióba (Hi 19,10), widzimy, że ludzka tikwa oparta na ciele łatwo ginie. Prawdziwa nadzieja zostaje jednak odnowiona przez słowo, które wypowiada Jahwe (Jr 29,11). Ostatecznym dopełnieniem tej obietnicy jest zmartwychwstanie, gdy Bóg przywraca życie temu, co z ludzkiego punktu widzenia było całkowicie stracone. Zapowiedź ta wypełnia się w dawanym przez Boga ratunku, którego udziela Mesjasz Jeszua (Jezus).
Co to znaczy dla nas
Studium słowa tikwa niesie bezpośrednie wskazówki dla wierzącego, który pragnie żyć zgodnie z Pismem i Prawem Bożym. W świecie pełnym niepewności nasza nadzieja nie może opierać się na zmiennych okolicznościach ani na ludzkich tradycjach. Tak jak sznur w oknie Rachab dawał bezpieczeństwo pośród walących się murów Jerycha, tak uchwycenie się obietnic Boga daje nam niewzruszoną pewność.
Przestrzeganie Bożych przykazań, zachowywanie Sabatu i świętowanie wyznaczonych przez Stwórcę dni staje się wyrazem tego, że trzymamy się owej liny. Nie szukamy oparcia w bezsilnych ludzkich wymysłach, lecz oczekujemy obiecanego odnowienia. Prawdziwa tikwa to niezachwiane wyczekiwanie na dzień zmartwychwstania i królestwo, które przyniesie Jeszua (Jezus), gdy Jahwe odnowi całe stworzenie.
Powiązane
- Wszystkie 34 wystąpień słowa tikwa — konkordancja H8615
- Biblia interlinearna — czytaj oryginał słowo po słowie
- Słowo z oryginału: simcha (שִׂמְחָה)
- Słowo z oryginału: zachar (זָכַר)
- Słowo z oryginału: chochma (חׇכְמָה)
- Słownik pojęć biblijnych
Zobacz też: Jahwe · Mesjasz (Maszijach) · Jeszua (Jezus) · Noemi · Ezechiel · Jeremiasz — znaczenie imienia
