Nesech (נֶ֫סֶךְ, H5262) występuje w Piśmie 64 razy i prawie nigdy nie stoi sam. To ofiara dołączana: wino wylewane przy całopaleniu albo przy ofierze pokarmowej, w ilości ściśle powiązanej z wielkością zwierzęcia. W polskich przekładach bywa nazywana ofiarą z płynów albo libacją; UBG używa pierwszego określenia.
Ile i do czego
I wraz z pierwszym barankiem dziesiątą część efy mąki pszennej zmieszanej z czwartą częścią hinu wytłoczonej oliwy, a na ofiarę z płynów czwartą część hinu wina.
Wj 29,40
Przepis o codziennym całopaleniu podaje trzy liczby naraz: dziesiąta część efy mąki, czwarta część hinu oliwy i czwarta część hinu wina. Ofiara z płynów jest tu elementem stałego pakietu, a nie osobnym aktem pobożności. Lb 15,5 powtarza tę samą miarę wina dla jagnięcia, a Lb 15,10 podnosi ją do połowy hinu przy cielcu — ilość rośnie wraz ze zwierzęciem.
A czwartą część hinu wina na ofiarę z płynów przygotujesz przy całopaleniu lub innej ofierze na każde jagnię.
Lb 15,5
Razem z tym chlebem złożycie w ofierze siedem rocznych baranków bez skazy, jednego młodego cielca i dwa barany. Będą one na ofiarę całopalenia dla Pana wraz z ich ofiarą pokarmową i ofiarami z płynów. Będzie to ofiara spalana na miłą woń dla Pana.
Kpł 23,18
Przy święcie tygodni ofiara z płynów towarzyszy siedmiu barankom, cielcowi i dwóm baranom, obok ofiary pokarmowej. Widać tu regułę całego systemu: im większa uroczystość, tym więcej elementów, ale każdy z nich zachowuje przypisaną proporcję.
Jeśli popełniono ten błąd nieświadomie przez zgromadzenia, to całe zgromadzenie złoży jednego młodego cielca na całopalenie, na miłą woń dla Pana, wraz z jego ofiarą pokarmową i ofiarą z płynów według zwyczaju, oraz jednego kozła ze stada na ofiarę za grzech.
Lb 15,24
Nesech pojawia się także tam, gdzie zgromadzenie zgrzeszyło nieświadomie. Cielec na całopalenie idzie wtedy z ofiarą pokarmową i z płynów, a osobno dochodzi kozioł na ofiarę za grzech. Libacja nie jest więc zarezerwowana dla radości — towarzyszy również obrzędowi naprawczemu.
Gdzie i z czego
A jej ofiarą z płynów będzie jedna czwarta hinu na jednego baranka; ofiarę z płynów, z mocnego napoju, wylejesz w miejscu świętym dla Pana.
Lb 28,7
To jedyne miejsce, w którym Tora podaje coś więcej niż ilość. Mówi o mocnym napoju i o wylaniu w miejscu świętym. Warto zauważyć, jak niewiele to jest: nie wiemy, na co dokładnie wylewano płyn, czy na ołtarz, czy u jego podstawy, ani czy istniało do tego osobne naczynie. Tekst wskazuje strefę, nie punkt.
Nie składajcie na nim obcego kadzidła ani całopalenia, ani ofiary pokarmowej, nie będziecie też na nim składać ofiary z płynów.
Wj 30,9
Jest za to jasny zakaz. Na ołtarzu kadzenia nie wolno składać ani obcego kadzidła, ani całopalenia, ani ofiary pokarmowej, ani ofiary z płynów. Złoty ołtarz ma jedno przeznaczenie i lista wykluczeń jest wyliczona po kolei, żeby nie było wątpliwości.
To samo słowo u obcych bogów
Synowie zbierają drwa, ojcowie rozniecają ogień, a ich żony ugniatają ciasto, aby robić placki dla królowej niebios i wylewać ofiary z płynów innym bogom, aby mnie do gniewu pobudzać.
Jr 7,18
Jeremiasz opisuje domowy podział pracy przy kulcie królowej niebios: dzieci zbierają drwa, ojcowie rozniecają ogień, kobiety ugniatają ciasto. I wylewane są ofiary z płynów innym bogom. Termin jest ten sam co w Torze — obrzęd nie zmienia się przez sam gest, zmienia się przez adresata. Tekst nie nazywa tego pomyłką formy, lecz pobudzaniem do gniewu.
Na księciu będzie ciążył obowiązek całopaleń i ofiar z pokarmów i z płynów na święta, na dni nowiu, na szabaty i na wszystkie uroczyste święta domu Izraela. On będzie sprawować ofiarę za grzech, ofiarę z pokarmów i całopalną oraz ofiary pojednawcze, aby dokonać przebłagania za dom Izraela.
Ez 45,17
U Ezechiela obowiązek ofiar z płynów spoczywa na księciu, obok całopaleń i ofiar pokarmowych, na święta, nowie i szabaty. Nie wchodząc w spór o to, do jakiego czasu odnosi się ta wizja, warto odnotować sam fakt: prorok umieszcza libację w porządku, który dopiero opisuje.
Czego tekst nie mówi
Tora nie podaje żadnej formuły słownej wypowiadanej przy wylewaniu wina. Nie mówi, kto je wylewał — kapłan czy ofiarnik. Nie opisuje naczynia ani gestu. Nie tłumaczy też, dlaczego przy jednej ofierze libacja jest wymagana, a przy ofierze za grzech w Kpł 4 nie ma o niej mowy. Odpowiedzi na te pytania krążą w literaturze, ale nie pochodzą z Pisma i nie należy ich podawać jako treści przepisu.
Nie wiemy również, co znaczy w Lb 28,7 mocny napój postawiony obok wina w innych miejscach. Hebrajskie słowo jest inne niż zwykłe określenie wina, ale Tora nie definiuje żadnego z tych napojów ani nie mówi, czy chodzi o inną substancję, czy o inne stężenie. Kto rozstrzyga tę kwestię, rozstrzyga ją spoza tekstu.
Zobacz też: Ofiara (korban) · Tora (תּוֹרָה) — co znaczy „prawo” po hebrajsku · Ołtarz (mizbeach) — nazwa od czynności, nie od kształtu · Jeremiasz — znaczenie imienia
