Pytanie o moment upadku przeciwnika wygląda na proste, dopóki nie zbierze się wszystkich tekstów. Wtedy okazuje się, że Pismo mówi o strąceniu kilka razy i za każdym razem umieszcza je gdzie indziej w czasie. To nie jest luka do zapełnienia, tylko cecha materiału, z którym mamy do czynienia.
Po powrocie siedemdziesięciu
I siedemdziesięciu wróciło z radością, mówiąc: Panie, nawet demony nam się poddają ze względu na twoje imię. Wtedy powiedział do nich: Widziałem szatana spadającego z nieba jak błyskawica. Oto daję wam moc stąpania po wężach, skorpionach i po wszelkiej mocy nieprzyjaciela, a nic wam nie zaszkodzi. Jednak nie z tego się cieszcie, że duchy się wam poddają, ale cieszcie się raczej, że wasze imiona są zapisane w niebie.
Łk 10,17-20
Zdanie o spadaniu jak błyskawica pada w reakcji na relację uczniów. Nie jest opatrzone żadnym określeniem czasu — nie wiemy, czy Mesjasz mówi o czymś, co widział przed wiekami, o tym, co właśnie się dokonało, czy o tym, co zobaczył w zapowiedzi. Sam kontekst ciągnie w stronę teraźniejszości: uczniowie wracają z relacją o poddających się demonach, a odpowiedź kieruje ich uwagę nie na widowisko, lecz na imiona zapisane w niebie. To zresztą stały rys wszystkich tekstów o upadku — żaden z nich nie zatrzymuje się na samym wydarzeniu.
W czasie służby
Teraz odbywa się sąd tego świata, teraz władca tego świata będzie wyrzucony precz.
J 12,31
Tutaj czas jest podany wprost i wskazuje na moment bliski ukrzyżowania. Wyrzucenie jest jednak zapowiedziane, a nie opisane jako fakt już dokonany — zdanie ma formę zapowiedzi, mimo że zaczyna się od słowa o teraźniejszości. Ta niejednoznaczność nie jest usterką przekładu; podobnie zbudowanych zapowiedzi jest w Ewangelii Jana więcej.
W Apokalipsie
I nastąpiła walka w niebie. Michał i jego aniołowie walczyli ze smokiem. I walczył smok i jego aniołowie; Ale nie zwyciężyli i nie było już dla nich miejsca w niebie. I zrzucony został wielki smok, wąż starodawny, zwany diabłem i szatanem, zwodzący cały świat. Został zrzucony na ziemię, z nim też zrzuceni zostali jego aniołowie.
Ap 12,7-9
I usłyszałem donośny głos mówiący w niebie: Teraz nastało zbawienie, moc i królestwo naszego Boga, i władza jego Chrystusa, bo został zrzucony oskarżyciel naszych braci, który dniem i nocą oskarżał ich przed naszym Bogiem. Ale oni zwyciężyli go przez krew Baranka i przez słowo swego świadectwa i nie umiłowali swojego życia – aż do śmierci. Dlatego radujcie się niebiosa i wy, ich mieszkańcy. Biada mieszkańcom ziemi i morza, bo zszedł do was diabeł pałający wielkim gniewem, gdyż wie, że ma niewiele czasu.
Ap 12,10-12
Scena starcia i strącenia jest tu najbardziej rozbudowana. Komentarz, który po niej następuje, wiąże zwycięstwo z krwią Baranka i ze świadectwem — a więc z wydarzeniami, które w porządku opowiadania już się dokonały.
Jeszcze później
I zobaczyłem anioła zstępującego z nieba, mającego klucz do otchłani i wielki łańcuch w ręce. I chwycił smoka, węża starodawnego, którym jest diabeł i szatan, i związał go na tysiąc lat. I wrzucił go do otchłani, zamknął go i opieczętował, aby już nie zwodził narodów, aż się dopełni tysiąc lat. A potem musi być wypuszczony na krótki czas.
Ap 20,1-3
A diabeł, który ich zwodził, został wrzucony do jeziora ognia i siarki, gdzie jest bestia i fałszywy prorok. I będą męczeni we dnie i w nocy na wieki wieków.
Ap 20,10
To trzecie i czwarte usunięcie: związanie na czas określony, a potem wrzucenie do jeziora ognia. Jeśli więc ktoś chce mówić o jednym upadku, musi wyjaśnić, dlaczego ta sama księga opisuje kilka odrębnych zdarzeń, i to o różnym charakterze — raz strącenie z nieba na ziemię, raz zamknięcie w otchłani, raz wyrok ostateczny. Żadne z nich nie jest opisane jako powtórzenie poprzedniego.
Od początku
Kto popełnia grzech, jest z diabła, gdyż diabeł od początku grzeszy. Po to objawił się Syn Boży, aby zniszczyć dzieła diabła.
1 J 3,8
Ponieważ zaś dzieci są uczestnikami ciała i krwi, i on także stał się ich uczestnikiem, aby przez śmierć zniszczyć tego, który miał władzę nad śmiercią, to jest diabła;
Hbr 2,14
Jan cofa sprawę najdalej, jak można, ale nie podaje, od jakiego początku liczy. List do Hebrajczyków przypisuje zniszczenie mocy przeciwnika śmierci Mesjasza — znów wskazując na wydarzenie w czasie, a nie na prapoczątek.
Zarzut: a jednak wciąż działa
Zdarzyło się pewnego dnia, gdy synowie Boży przybyli, aby stanąć przed Panem, że też szatan pojawił się wśród nich.
Hi 1,6
Potem ukazał mi Jozuego, najwyższego kapłana, który stał przed Aniołem Pana, i szatana stojącego po jego prawicy, aby mu się sprzeciwiać.
Za 3,1
Bądźcie trzeźwi, czuwajcie, bo wasz przeciwnik, diabeł, jak lew ryczący krąży, szukając, kogo by pożreć.
1 P 5,8
Nie toczymy bowiem walki przeciw krwi i ciału, ale przeciw zwierzchnościom, przeciw władzom, przeciw rządcom ciemności tego świata, przeciw duchowemu złu na wyżynach niebieskich.
Ef 6,12
Dwa pierwsze teksty pokazują przeciwnika przychodzącego przed Boga długo po jakimkolwiek pierwotnym upadku. Dwa kolejne mówią o zagrożeniu obecnym w czasie, gdy powstawały listy. Żaden opis strącenia nie oznacza więc w Piśmie końca działania — i to jest chyba najważniejsza obserwacja z całego zestawienia.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, kiedy nastąpił pierwszy upadek. Pismo nie podaje ani daty, ani miejsca w kolejności stworzenia. Nie wiemy, czy dokonał się przed Edenem — przypuszczenie to bierze się z tego, że wąż jest już w ogrodzie, ale sam tekst tego wnioskowania nie wykonuje.
Nie wiemy, jak upadek wyglądał ani co go wywołało. Nie ma w Piśmie opisu buntu, jego przyczyny ani przebiegu; są tylko skutki i zapowiedzi kolejnych strąceń. Nie wiemy, co dokładnie znaczy, że diabeł grzeszy od początku, bo tekst nie mówi, o jakim początku mowa.
Nie wiemy, jak ułożyć te sceny w jedną oś czasu i uczciwiej jest tego nie robić, niż zrobić kosztem któregoś z tekstów. Nie wiemy również, ile czasu obejmuje zdanie o tym, że przeciwnik ma go niewiele — Pismo nie podaje tu żadnej miary i nie daje podstaw do wyznaczania terminów. Prób datowania w tej sprawie po prostu nie należy podejmować.
Zobacz też: Oś czasu · Mesjasz (Maszijach) · List do Hebrajczyków
