Keruw (כְּרוּב, H3742) występuje w hebrajskiej Biblii dziewięćdziesiąt jeden razy. Polskie słowo cherubin niesie dziś bagaż europejskiego malarstwa: skrzydlate niemowlę w obłoku. W tekście nie ma ani jednego zdania, które by ten obraz podpierało, a wszystkie podane w Piśmie wymiary są duże.
Strażnik z mieczem
Pierwsze wystąpienie jest zarazem najbardziej funkcjonalne. Po wygnaniu człowieka keruwim zostają postawieni na wschód od ogrodu i mają jedno zadanie.
Tak wygnał człowieka i postawił na wschód od ogrodu Eden cherubinów i płomienisty miecz obracający się we wszystkie strony, aby strzegły drogi do drzewa życia.
Rdz 3,24
Warto zauważyć, czego w tym zdaniu nie ma. Nie ma skrzydeł, twarzy ani opisu wyglądu. Jest pozycja, jest broń i jest strzeżenie dostępu. Keruw pojawia się w Piśmie najpierw jako straż, a dopiero potem jako cokolwiek innego.
Wykuty ze złota nad przebłagalnią
Drugi wielki blok tekstów to instrukcja budowy przybytku. Keruwim są tu wykonane z jednego kawałka ze złotą pokrywą arki.
I uczynisz dwa złote cherubiny: wykujesz je ze złota na obu końcach przebłagalni.
Wj 25,18
Ich rola pozostaje ta sama co przy Edenie, tylko odwrócona: nie odgradzają, lecz wyznaczają miejsce spotkania. Jahwe zapowiada Mojżeszowi, skąd będzie mówił.
Tam będę się z tobą spotykać i sponad przebłagalni, spomiędzy dwóch cherubinów, którzy są nad arką świadectwa, będę z tobą rozmawiać o wszystkim, co ci rozkażę dla synów Izraela.
Wj 25,22
Dziesięć łokci wysokości
Świątynia Salomona podaje wymiar i materiał. Dziesięć łokci to około czterech i pół metra.
W Miejscu Najświętszym uczynił też dwa cherubiny z drzewa oliwnego wysokie na dziesięć łokci.
1Krl 6,23
Te same istoty służą jednak także jako motyw zdobniczy na podstawach do kadzi, obok lwów i wołów, a więc w towarzystwie zwierząt uznanych za mocne i królewskie, nie za urocze.
A na tych listwach, znajdujących się między szczeblami, były lwy, woły i cherubiny, a na szczeblach umieszczona była podstawa z wierzchu, a pod tymi lwami i wołami – elementy plecione.
1Krl 7,29
Wierzchowiec i tron
Poezja Dawidowa umieszcza keruw pod Bogiem w ruchu. To obraz zaprzęgu albo rydwanu, nie towarzystwa.
Dosiadł cherubina i latał, i ukazał się na skrzydłach wiatru.
2Sm 22,11
Ten sam wyraz nazywa również postacie wyhaftowane na zasłonach przybytku, a więc płaski wzór na tkaninie. Zakres użycia obejmuje zatem odlew, haft, rzeźbę i istotę widzianą w proroctwie.
U Ezechiela keruwim niosą ogień i chwałę, a prorok obserwuje ich z bliska przez kilka rozdziałów. Jeden z nich wyciąga rękę po żar i podaje go człowiekowi w lnianej szacie, więc działają tam jako sprawcy, nie jako dekoracja.
Wtedy powiedział do tego męża ubranego w lnianą szatę: Wejdź między koła pod cherubinami, napełnij swe ręce rozżarzonymi węglami spomiędzy cherubinów i rozrzuć po mieście. I wszedł tam na moich oczach.
Ez 10,2
Co gubi polski przekład
Najciekawsza strata jest czysto gramatyczna. Hebrajski ma na te istoty jedną formę liczby mnogiej. Polszczyzna musi wybrać rodzaj: cherubiny albo cherubini. UBG używa obu, i to w sąsiadujących wersetach tej samej instrukcji: przy wykuwaniu ze złota stoją cherubiny, a cztery wersety dalej, przy rozmowie Jahwe z Mojżeszem, cherubini. Polski czytelnik dostaje w prezencie rozstrzygnięcie, czy patrzy na sprzęt, czy na osoby. Hebrajski takiego rozstrzygnięcia nie zawiera.
Ginie też jednolitość obrazu. Ponieważ jedne zdania mówią o odlewie, inne o haftach na zasłonach, a jeszcze inne o istotach w widzeniu, polskie słownictwo rozchodzi się na ozdoby i postacie. W hebrajskim to jeden wyraz i czytelnik sam musi zauważyć, że rzeźba nad arką i istota pod tronem są tym samym.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, jak keruw wyglądał. Opisy w Piśmie są niezgodne między sobą: w widzeniu nad Kebarem każda istota ma cztery twarze, a w opisie przyszłej świątyni każdy keruw ma dwie. Jedna z czterech twarzy w pierwszym opisie jest przy tym nazwana twarzą cheruba, co znaczy, że autor zakłada u czytelnika wiedzę, której nam nie przekazuje.
Tak oto były wykonane cherubiny i palmy: każda palma była między dwoma cherubinami, a każdy cherubin miał dwie twarze;
Ez 41,18
Nie wiemy, czy złote figury nad arką miały być podobizną istot rzeczywistych, czy znakiem umownym. Tora zakazuje wizerunków, a jednocześnie nakazuje te dwie postacie, i sama tego napięcia nie komentuje.
Nie wiemy wreszcie, skąd wzięło się utożsamienie keruwim z dziećmi. W tekście nie pada ani słowo o wieku, wzroście czy niewinności tych istot, a każdy podany wymiar jest wymiarem dużym. Skojarzenie z niemowlęciem przyszło do polszczyzny wraz z ikonografią, nie z Pismem, i przy czytaniu trzeba je odłożyć.
Zobacz też: Jahwe · Świątynia (Bejt haMikdasz) · Tora (תּוֹרָה) — co znaczy „prawo” po hebrajsku
