W Piśmie są dwa sposoby mówienia o zmartwychwstaniu. Jeden opisuje jedno wydarzenie z dwoma wynikami, drugi rozdziela je w czasie. Żaden z nich nie unieważnia drugiego i oba trzeba mieć przed oczami, żeby odpowiedź była uczciwa.
Co Jeszua mówi o godzinie, w której wyjdą wszyscy?
Nie dziwcie się temu, bo nadchodzi godzina, w której wszyscy, którzy są w grobach, usłyszą jego głos; I ci, którzy dobrze czynili, wyjdą na zmartwychwstanie do życia, ale ci, którzy źle czynili, na zmartwychwstanie na potępienie.
J 5,28-29
Jeszua mówi o godzinie, w której usłyszą go wszyscy, którzy są w grobach. Wyjścia są dwa i różnią się celem: jedno prowadzi do życia, drugie na potępienie. Zdanie nie zawiera jednak żadnej wzmianki o odstępie między nimi.
A wielu z tych, którzy śpią w prochu ziemi, obudzi się, jedni do życia wiecznego, a drudzy ku hańbie i wiecznej pogardzie.
Dn 12,2
Daniel ustawia to identycznie. Budzą się jedni i drudzy, a rozstrzygnięcia są dwa. Prorok też nie podaje, czy budzą się razem.
Mając nadzieję w Bogu, że będzie zmartwychwstanie, którego i oni oczekują, zarówno sprawiedliwych, jak i niesprawiedliwych.
Dz 24,15
Paweł przed namiestnikiem streszcza to jednym zdaniem i również mówi o obu grupach naraz, nie rozdzielając ich w czasie.
Te trzy teksty łączy jeszcze jedno: mówią o zmartwychwstaniu powszechnym. Nie ma w Piśmie grupy, która by je ominęła. Także ci, których czeka wyrok, najpierw wracają do życia, bo sąd nad kimś, kogo nie ma, nie miałby sensu.
Jak Apokalipsa rozdziela oba zmartwychwstania?
Zobaczyłem też trony i zasiedli na nich, i dano im władzę sądzenia. I zobaczyłem dusze ściętych z powodu świadectwa Jezusa i z powodu słowa Bożego oraz tych, którzy nie oddali pokłonu bestii ani jej wizerunkowi i nie przyjęli jej znamienia na czoło ani na rękę. I ożyli, i królowali z Chrystusem tysiąc lat. A inni z umarłych nie ożyli, aż się dopełniło tysiąc lat. To jest pierwsze zmartwychwstanie. Błogosławiony i święty ten, kto ma udział w pierwszym zmartwychwstaniu. Nad nimi druga śmierć nie ma władzy, lecz będą kapłanami Boga i Chrystusa i będą z nim królować tysiąc lat.
Ap 20,4-6
Apokalipsa dokłada to, czego nie ma w poprzednich tekstach: nazwę i odstęp. Jedni ożywają i królują, a reszta umarłych nie ożywa, aż dopełni się wskazany okres. Jan nazywa to pierwszym zmartwychwstaniem, a określenie pierwsze zakłada, że jest jakieś następne.
Tak czytane teksty układają się w całość: prorocy i ewangelia podają wynik, Apokalipsa dokłada porządek. To najprostsze zestawienie, ale nie jedyne możliwe.
Drugie odczytanie mówi, że wizja Jana opisuje to samo jedno wydarzenie w innym języku, a pierwsze zmartwychwstanie oznacza przejście ze śmierci duchowej do życia, o którym Jeszua mówi w tej samej ewangelii kilka wersetów wcześniej. Za tym odczytaniem przemawia to, że poza jednym rozdziałem Apokalipsy żaden autor nie wspomina o odstępie. Przeciw niemu przemawia to, że Jan wyraźnie mówi o ożyciu i o umarłych, którzy nie ożyli, czyli o dwóch grupach w dwóch momentach.
Które teksty przemawiają za jednym zmartwychwstaniem?
Nie dziwcie się temu, bo nadchodzi godzina, w której wszyscy, którzy są w grobach, usłyszą jego głos;
J 5,28
Zdanie o godzinie bywa cytowane osobno i wtedy brzmi jak zapowiedź jednego wydarzenia dla wszystkich. Warto pamiętać, że ten sam ewangelista używa wyrazu godzina także tam, gdzie mowa o dłuższym okresie, ale sam werset niczego takiego nie zaznacza.
A inni z umarłych nie ożyli, aż się dopełniło tysiąc lat. To jest pierwsze zmartwychwstanie.
Ap 20,5
Drugie zdanie jest w rękopisach przedmiotem sporu tekstowego i część badaczy uważa pierwszą jego połowę za późniejszy dopisek. Nie rozstrzygamy tego; odnotowujemy, że akurat na tym zdaniu opiera się najwięcej.
Jak bowiem w Adamie wszyscy umierają, tak też w Chrystusie wszyscy zostaną ożywieni. Ale każdy w swojej kolejności, Chrystus jako pierwszy plon, potem ci, którzy należą do Chrystusa, w czasie jego przyjścia.
1 Kor 15,22-23
Paweł mówi o kolejności, ale wymienia tylko dwa człony: Mesjasza i tych, którzy do niego należą. O niesprawiedliwych w tym miejscu nie wspomina wcale, więc zdania tego nie da się użyć ani za dwoma zmartwychwstaniami, ani przeciw nim. Bywa cytowane przez obie strony i obie muszą do niego coś dopowiedzieć, żeby cokolwiek z niego wynikało.
Czego nie wiemy
Nie wiemy, ile czasu dzieli oba wyjścia, bo poza jedną liczbą w wizji Jana Pismo nie podaje żadnej miary. Nie podajemy też żadnych dat i nie wskazujemy w niczym współczesnym spełnienia tych zapowiedzi — tekst do tego nie upoważnia. Nie wiemy, czy okres z Apokalipsy jest liczbą, czy obrazem. Nie wiemy, jak dokładnie ułożyć obok siebie jedną godzinę z ewangelii i tysiąc lat z wizji. Wiemy natomiast, co obie linie mówią zgodnie: zmartwychwstanie obejmie i sprawiedliwych, i niesprawiedliwych, i nikt nie zostanie pominięty.
Zobacz też: Jeszua (Jezus) · Celem (צֶלֶם) — obraz Boży i posąg bożka to jedno słowo · Reszta (szear) — mniejszość, która ocaleje · Ewangelia (besora) · Daniel — znaczenie imienia · Paweł — znaczenie imienia
